افسنطین

افسنطین با نام علمی Artemisia absinthium گیاهی علفی چندساله خزان‌کننده با ارزش دارویی تاریخی و ویژگی‌های زینتی متمایز است. این گیاه دارای شاخ و برگ نقره‌ای-خاکستری بسیار معطر است که از برگ‌های deeply lobed و پوشیده از کرک‌های ابریشمی تشکیل شده‌اند. این پوشش نقره‌ای، انعکاس قوی نور و تحمل فوق‌العاده به خشکی و گرمای شدید را برای گیاه فراهم می‌کند. در اواسط تابستان، ساقه‌های گل‌دهنده بلندی با خوشه‌های آویخته و کروی از گل‌های کوچک و زرد کمرنگ ظاهر می‌شوند که جذابیت چندانی ندارند و اغلب برای حفظ انرژی گیاه و جلوگیری از خودبذری بی‌رویه حذف می‌شوند.

افسنتین به دلیل شاخ و برگ نقره‌ای بسیار جذاب، عطر شدید و مقاومت استثنایی در برابر خشکی، گرما، خاک‌های فقیر و شور، یک گیاه ایده‌آل برای باغ‌های خشک‌منظر (Xeriscape)، باغ‌های سنگی و طرح‌هایی با پالت رنگی خاکستری و نقره‌ای است. از آن می‌توان به عنوان تک‌بوته مجسمه‌وار، کاشت گروهی برای ایجاد توده رنگی یا به عنوان حاشیه و پرکننده در ترکیب با گل‌های رنگارنگ استفاده کرد تا تضاد زیبایی ایجاد کند. این گیاه به هرس سالانه در اوایل بهار برای جلوگیری از چوبی شدن و حفظ فرم متراکم پاسخ خوبی می‌دهد. توجه: این گیاه حاوی توژون است و در مقادیر زیاد سمی محسوب می‌شود.

برای ایران، این گیاه یک انتخاب عالی و کاملاً سازگار برای مناطق خشک، نیمه‌خشک و گرم سراسر کشور است. در استان‌های مرکزی، شرقی و جنوبی با اقلیم گرم و خشک (مانند یزد، کرمان، سمنان، اصفهان، سیستان و بلوچستان) به عنوان یک گیاه پایدار، کم‌نیاز و زینتی پیشنهاد می‌شود. در اقلیم نیمه‌خشک معتدل (تهران، قم، کرج) نیز با حداقل مراقبت رشد می‌کند. در اقلیم سرد کوهستانی نیز سازگار است. این گیاه برای کنترل فرسایش خاک در شیب‌های آفتابی، باغ‌های دارویی و طراحی منظر پایدار شهری بسیار مناسب است.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Artemisia absinthium L.
2 نام فارسی افسنطین
3 نام انگلیسی Common Wormwood, Absinthe, Grand Wormwood
4 خانواده Asteraceae
5 تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله خزان‌کننده
6 ارتفاع نهایی ۰.۸ تا ۱.۲ متر (با ساقه گل‌دهنده)
7 قطر/گسترش بوته ۰.۶ تا ۱ متر
8 فرم رشد بوته‌ای، با شاخه‌های راست و منشعب
9 سرعت رشد سریع
10 طول عمر چندساله (کوتاه‌عمر تا متوسط، نیاز به تقسیم هر ۳-۴ سال)
11 رنگ برگ نقره‌ای-خاکستری، پوشیده از کرک‌های ابریشمی متراکم
12 نوع برگ مرکب، deeply lobed و feathery، بسیار معطر
13 ریزش برگ خزان‌کننده (در زمستان از بین می‌رود)
14 زمان گل‌دهی تیر تا شهریور
15 رنگ گل زرد کمرنگ، کوچک و کروی
16 عطر برگ بسیار قوی، تلخ و معطر (بوی مشخص درمنه)
17 نوع گل خوشه‌ای آویخته از گل‌آذین‌های کروی کوچک
18 ارزش زینتی زیاد (به‌خاطر رنگ و بافت نقره‌ای برگ‌ها)
19 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی، دارویی و در ساخت نوشیدنی ابسنث)
20 سیستم ریشه ریشه‌ای عمیق و چوبی
21 مقاومت به سرما بسیار زیاد (تا -۲۵ درجه سانتی‌گراد)
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد
23 تحمل خشکی بسیار زیاد (نمونه کلاسیک گیاه مقاوم به خشکی)
24 نیاز آبی کم (آبیاری بیش از حد باعث پوسیدگی و از بین رفتن عطر می‌شود)
25 نیاز نوری آفتاب کامل (در سایه leggy شده و رنگ نقره‌ای خود را از دست می‌دهد)
26 نوع خاک خاک‌های فقیر، شنی، سنگریزه‌ای با زهکش عالی؛ خاک‌های حاصلخیز و مرطوب را دوست ندارد.
27 زهکشی خاک عالی (حساس شدید به غرقابی)
28 تحمل شوری زیاد
29 تحمل آلودگی هوا زیاد
30 مقاومت به باد زیاد
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت بسیار بالا؛ عملاً بدون مشکل (گاه کپک پودری در شرایط مرطوب)
32 نیاز هرس متوسط (هرس شدید در اوایل بهار برای تشویق رشد جدید و متراکم. حذف ساقه‌های گل برای جلوگیری از بذرافشانی و حفظ انرژی گیاه.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی ۰.۶ تا ۱ متر
34 کاربرد در طراحی باغ خشک‌منظر، باغ صخره‌ای، حاشیه و کاشت گروهی برای ایجاد توده نقره‌ای، گیاه همراه برای گل‌های رنگارنگ، باغ گیاهان معطر و دارویی
35 مناسب فضای شهری بسیار مناسب (مقاوم، کم‌نیاز و جذاب)
36 نکات اجرایی برای جلوگیری از گسترش بی‌رویه از طریق بذر، گل‌ها را قبل از تشکیل بذر حذف کنید. هرس بهاره را فراموش نکنید. هشدار: گیاه حاوی توژون است و مصرف خوراکی آن باید با احتیاط و تحت نظر متخصص باشد. ممکن است برای برخی افراد حساسیت پوستی ایجاد کند.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران سراسر ایران به ویژه مناطق خشک و نیمه‌خشک. اقلیم گرم و خشک: مرکز، شرق و جنوب شرق (انتخاب درجه یک). اقلیم نیمه‌خشک معتدل: تهران، اصفهان، کرج، قم (بسیار موفق با حداقل آبیاری). اقلیم سرد کوهستانی: سازگار. نکته: در اقلیم‌های بسیار مرطوب شمالی نیاز به خاک با زهکش عالی دارد تا از پوسیدگی جلوگیری شود.
افسنطین