افرا شیردار
افرایی با زیبایی کلاسیک و سازگاری بالا
درخت افرا شیردار با نام علمی Acer cappadocicum، یا «افراى کوهی ایران»، یکی از زیباترین و سازگارترین درختان افرا برای آب و هوای ایران است. این درخت با تاج گنبدی شکل، منظم و متراکم خود، ساختاری باشکوه و در عین حال مرتب به فضای سبز میبخشد. برگهای پنجهای براق آن در بهار و تابستان منظرهای سبز و شاداب ایجاد میکنند و در پاییز با تبدیل شدن به رنگ زرد طلایی درخشان و یکدست، نمایشی تماشایی را رقم میزنند. پوست صاف و خاکستری تنه آن نیز حتی در فصل زمستان زیبایی خود را حفظ میکند.
پتانسیل بالای این گونه برای فضای سبز شهری و طبیعی ایران
برای بسیاری از شهرهای ایران که با چالشهای کمآبی و خاکهای قلیایی روبرو هستند، افراى کاپادوکیا میتواند یک انتخاب استراتژیک و موفق باشد. این گونه نسبت به بسیاری از افراهای دیگر، تحمل بهتری نسبت به خشکی و خاکهای آهکی از خود نشان میدهد، در عین حال که نسبت به آلودگی هوای شهری نیز مقاوم است. رشد متوسط و فرم منظم آن نیاز به هرس سنگین و مداوم را کاهش میدهد. بنابراین، این درخت هم برای کاشت در پارکها و بلوارهای شهری و هم برای پروژههای جنگلکاری و احیای طبیعت در مناطق کوهستانی ایران گزینهای ایدهآل و پایدار محسوب میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیحات |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Acer cappadocicum Gled. |
| 2 | نام رایج | افرا شیردار، Cappadocian Maple، Caucasian Maple |
| 3 | خانواده | Sapindaceae (ناترکیان) |
| 4 | خاستگاه | قفقاز، شمال ایران، شرق ترکیه تا هیمالیا |
| 5 | فرم رشد | درخت بلند و راستقامت با تاج گنبدی پهن، متراکم و منظم. تنه صاف و خاکستری. |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۱۵–۲۵ متر (در شرایط ایدهآل تا ۳۰ متر) |
| 7 | گستردگی تاج | ۱۲–۱۸ متر |
| 8 | سرعت رشد | متوسط (در جوانی نسبتاً سریع) |
| 9 | نوع برگ | برگ پنجهای با ۵-۷ لوب کمعمق و نوک تیز، به عرض ۸-۱۵ سانتیمتر، سبز روشن و براق، با دمبرگ بلند که هنگام شکستن شیره شیری رنگی ترشح میکند. |
| 10 | ریزش برگ | خزانپذیر |
| 11 | رنگ پاییزی | زرد طلایی درخشان و یکدست (یکی از بهترین رنگهای پاییزی در بین افراها) |
| 12 | گلدهی | بهار (فروردین-اردیبهشت)، همزمان یا پس از برگدهی. |
| 13 | رنگ گل | زرد-سبز، در خوشههای آویزان. |
| 14 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه |
| 15 | نیاز آبی | متوسط. خاک مرطوب ولی با زهکشی خوب را ترجیح میدهد. به خشکی مقاومت نسبی دارد. |
| 16 | مقاومت سرمایی | عالی. تا -۲۵ درجه سانتیگراد. |
| 17 | مقاومت گرمایی | خوب (تا ۳۵ درجه سانتیگراد) |
| 18 | نوع خاک | خاکهای عمیق، لومی، حاصلخیز با زهکشی خوب. خاکهای آهکی را بهتر از بسیاری از افراها تحمل میکند. |
| 19 | pH خاک | ۶٫۰–۷٫۵ (اسیدی ضعیف تا خنثی) – تحمل خاکهای کمی قلیایی. |
| 20 | مقاومت خشکی | خوب (پس از استقرار) |
| 21 | تحمل شوری | کم |
| 22 | مقاومت آلودگی هوا | خوب |
| 23 | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. ممکن است دچار شته، کنه تارعنکبوتی یا بیماری لکهبرگی قارچی شود. |
| 24 | طول عمر | طولانی (۱۵۰–۳۰۰ سال) |
| 25 | نیاز به هرس | کم. فقط هرس فرمدهی در جوانی و حذف شاخههای مرده. |
| 26 | کاربرد در طراحی | درخت خیابانی و پارکی عالی برای مناطق معتدل، تکدرخت نمونه (Specimen) در باغهای بزرگ، کاشت گروهی برای نمایش پاییزی، جنگلکاری و احیای مناطق کوهستانی. |
| 27 | فاصله کاشت | ۱۰–۱۲ متر |
| 28 | امکان کاشت گلدانی | خیر (به دلیل اندازه نهایی). |
| 29 | نیاز به مراقبت | کم تا متوسط (آبیاری در سالهای اول و در دورههای خشکی طولانی). |
| 30 | سازگاری اقلیمی ایران | مناطق وسیعی از ایران به جز نواحی بسیار خشک و بسیار گرم: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، ارومیه، تبریز، همدان، مشهد، گرگان و حتی مناطق کوهپایهای مرطوب شمال. |
| 31 | مقاومت باد | خوب |
| 32 | مقاومت سایه | خوب (تحمل سایه نسبی را دارد) |
| 33 | حساسیت به غرقابی | متوسط |
| 34 | ویژگی خاص | ۱. رنگ پاییزی استثنایی: زرد خالص و درخشان که از دور جلب توجه میکند. ۲. پوست تنه جذاب: در درختان جوان صاف و خاکستری-قهوهای با خطوط عمودی سفید. ۳. تولید پاجوش: ممکن است از ریشه پاجوش تولید کند که برای تکثیر طبیعی مفید است اما در فضای محدود نیاز به مدیریت دارد. ۴. برگهای براق: برگهای آن در تابستان جلوهای شاداب و تمیز دارند. |
| 35 | بهترین زمان کاشت | پاییز (پس از خزان) |
| 36 | نکته مهم طراحی | درختی همهکاره و قابل اعتماد. این افرا با ترکیبی از زیبایی پاییزی چشمگیر، تحمل نسبی به خشکی و خاکهای قلیایی، و فرم منظم، یکی از بهترین انتخابها برای فضای سبز شهری و جنگلکاری در بسیاری از مناطق ایران است. |
| 37 | کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران | خیابانها و بلوارهای اصلی شهرهای معتدل و نیمهخشک (به عنوان جایگزین مناسب برای گونههای پرنیاز)، پارکهای جنگلی شهری و ملی، احیای جنگلهای زاگرس و البرز، باغهای گیاهشناسی و محوطه دانشگاهها. |
