افرای برگ چناری سلطنتی قرمز
یک شاهکار رنگی درختان
افرا برگ چناری سلطنتی قرمز با نام علمی Acer platanoides Royal Red، معروف به «افرا رویال رد»، یکی از خیرهکنندهترین ارقام درختی برای افزودن رنگ دائمی به منظر است. برخلاف بسیاری از درختان رنگینبرگ که تنها در پاییز تغییر رنگ میدهند، این افرا از لحظه جوانهزنی در بهار تا ریزش برگ در پاییز، پوشیده از برگهای بزرگ و پنجهای به رنگ قرمز-بنفش عمیق و سلطنتی است. در اوایل بهار، خوشههای گل زرد روشن آن که قبل از برگها ظاهر میشوند، تضادی تماشایی با شاخههای تیره ایجاد میکنند. در پاییز نیز این نمایش رنگ به اوج خود میرسد و برگها به رنگ قرمز آتشین و درخشان تبدیل میشوند.
شرایط کشت موفق و کاربرد در منظر ایران
برای دستیابی به بهترین رنگ و رشد متراکم این رقم در ایران، انتخاب محل آفتابگیر با خاکی حاصلخیز و زهکشیشده ضروری است. کاشت در سایه حتی جزئی، باعث سبز شدن برگها و از بین رفتن ویژگی اصلی آن میشود. این درخت برای شهرهای معتدل ایران مانند تهران، اصفهان، شیراز و تبریز که تابستانهای خشک و گرم شدید ندارند، گزینهای عالی است. میتوان از آن به عنوان تکدرخت نمادی در میدانها، حاشیه بلوارهای عریض یا نقطه کانونی در پارکها استفاده کرد تا در تمام سال جلوهای دراماتیک و رنگین به فضای سبز ببخشد.
| ردیف | مشخصه | توضیحات |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Acer platanoides ‘Royal Red’ |
| 2 | نام رایج | افرای نروژی رویال رد، افرای قرمز سلطنتی، افرای برگقرمز نروژی |
| 3 | خانواده | Sapindaceae (ناترکیان) |
| 4 | خاستگاه | رقم باغی (اروپا) |
| 5 | فرم رشد | درخت متوسطجثه با تاج تخممرغی تا گرد، متراکم و منظم. شاخهبندی متراکم. |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۱۰–۱۵ متر (گاهی تا ۲۰ متر) |
| 7 | گستردگی تاج | ۸–۱۲ متر |
| 8 | سرعت رشد | متوسط |
| 9 | نوع برگ | برگ پنجهای بزرگ (۱۰-۱۸ سانتیمتر)، با ۵ لوب نوکتیز. رنگ اصلی: قرمز-بنفش تیره عمیق در تمام فصل رشد. |
| 10 | ریزش برگ | خزانپذیر |
| 11 | رنگ پاییزی | قرمز درخشان (گاهی با تهرنگ نارنجی) |
| 12 | گلدهی | اوایل بهار (فروردین)، قبل از ظهور برگها. |
| 13 | رنگ گل | زرد روشن، در خوشههای چترمانند، تضاد زیبایی با شاخههای تیره ایجاد میکند. |
| 14 | نیاز نوری | آفتاب کامل (برای حفظ رنگ قرمز تیره و متراکم بودن تاج ضروری است). در سایه به سبز مایل به قهوهای تغییر رنگ میدهد. |
| 15 | نیاز آبی | متوسط. خاک مرطوب با زهکشی خوب را ترجیح میدهد. تحمل خشکی متوسط دارد. |
| 16 | مقاومت سرمایی | عالی. تا -۳۵ درجه سانتیگراد. |
| 17 | مقاومت گرمایی | متوسط (در گرمای شدید و خشکی ممکن است حاشیه برگها بسوزد) |
| 18 | نوع خاک | خاک عمیق، حاصلخیز، لومی با زهکشی خوب. خاکهای فقیر و بسیار خشک را تحمل نمیکند. |
| 19 | pH خاک | ۵٫۵–۷٫۵ (اسیدی تا خنثی) |
| 20 | مقاومت خشکی | متوسط |
| 21 | تحمل شوری | ضعیف |
| 22 | مقاومت آلودگی هوا | خوب |
| 23 | آفات و بیماریها | شته (به خصوص شته افرا)، کنه تارعنکبوتی در هوای خشک، بیماری لکه قیری، سفیدک پودری. نسبتاً مقاوم است. |
| 24 | طول عمر | ۸۰–۱۵۰ سال |
| 25 | نیاز به هرس | کم. هرس فرمدهی در جوانی. در بلوغ، فقط هرس بهداشتی (حذف شاخههای مرده). |
| 26 | کاربرد در طراحی | تکدرخت نمونه (Specimen) رنگین در باغهای بزرگ و پارکها، خیابانهای عریض با فضای کافی، ایجاد کنتراست رنگی در ترکیب با گیاهان سبز یا نقرهای. |
| 27 | فاصله کاشت | ۸–۱۰ متر |
| 28 | امکان کاشت گلدانی | خیر (به دلیل اندازه نهایی). |
| 29 | نیاز به مراقبت | متوسط. نیاز به آبیاری در دورههای خشکی طولانی و نظارت برای آفات برگ دارد. |
| 30 | سازگاری اقلیمی ایران | مناطق معتدل و سردسیر با تابستانهای نه چندان خشک: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، همدان، تبریز، ارومیه، مشهد، گرگان. برای مناطق گرم و خشک جنوبی و مرکزی مناسب نیست. |
| 31 | مقاومت باد | خوب |
| 32 | مقاومت سایه | ضعیف (در سایه رنگ قرمز خود را از دست میدهد و رشد علفی میکند) |
| 33 | حساسیت به غرقابی | متوسط |
| 34 | ویژگی خاص | ۱. رنگ برگ قرمز تیره در تمام فصل: یکی از قرمزترین ارقام افرای نروژی. ۲. گلدهی زودرس زرد رنگ: گلهای زرد روشن قبل از برگدهی ظاهر میشوند. ۳. رنگ پاییزی قرمز درخشان: در پاییز به قرمز خالص تبدیل میشود. ۴. شیره شیری: مانند همه افراهای نروژی، دمبرگ هنگام شکستن شیره شیری رنگی ترشح میکند. |
| 35 | بهترین زمان کاشت | پاییز (پس از خزان) |
| 36 | نکته مهم طراحی | درخت رنگینتمامفصل. برای حفظ رنگ قرمز تیره، آفتاب کامل شرط اول است. کاشت در سایه یا نیمهسایه باعث سبز شدن برگها میشود. برای بهترین جلوه، در پسزمینهای از درختان یا دیوار سبز کاشته شود. |
| 37 | کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران | پارکهای شهری و جنگلی در شهرهای معتدل (به عنوان نقطه کانونی رنگی)، بلوارهای عریض با فضای کافی، محوطه دانشگاهها و مؤسسات بزرگ، باغهای خصوصی بزرگ با آفتاب کامل. |
