ایلان (عرعر)

درخت ایلان با نام علمی Ailanthus altissima درختی خزان‌دار، بسیار مقاوم و سریع‌الرشد است که به‌دلیل توان بالای سازگاری با شرایط نامساعد شهری—از آلودگی هوا گرفته تا فقر خاک—در بسیاری از شهرهای جهان گسترش یافته است. برگ‌های بزرگ و شانه‌ای آن ظاهری نیمه‌گرمسیری ایجاد می‌کند و تاج درخت در سنین بالاتر گسترده و سایه‌دار می‌شود.

این گونه به‌واسطهٔ سیستم ریشه‌ای قوی و مکنده، توان بالایی در تثبیت خاک‌های سست دارد اما از سوی دیگر، به‌دلیل رفتار تهاجمی (Invasive) و ترشح مواد آللوپاتیک، می‌تواند رشد سایر گیاهان را محدود کند. بنابراین استفاده از آن در طراحی منظر باید کنترل‌شده و آگاهانه باشد.

در ایران، درخت عرعر (ایلان) به‌طور طبیعی یا کاشته‌شده در بسیاری از شهرها دیده می‌شود و برای فضاهای حاشیه‌ای، پروژه‌های تثبیت خاک، کمربندهای سبز صنعتی و مناطق کم‌نگهداری کاربرد دارد، اما برای باغ‌های کوچک یا فضاهای رسمی توصیه نمی‌شود.

ردیف مشخصه مقدار / توضیح
1 نام علمی Ailanthus altissima
2 نام فارسی ایلان، عرعر 
3 نام انگلیسی Tree of Heaven
4 خانواده Simaroubaceae
5 فرم رشد درختی، قائم با تاج گسترده
6 ارتفاع نهایی 15–25 متر
7 گستردگی تاج 10–15 متر
8 سرعت رشد بسیار سریع
9 طول عمر متوسط
10 نوع برگ شانه‌ای مرکب، بسیار بزرگ
11 رنگ برگ سبز روشن؛ پاییز زرد
12 خزان‌پذیری خزان‌دار
13 گل خوشه‌ای، زرد مایل به سبز
14 زمان گلدهی اواخر بهار
15 میوه ساماراهای بالدار، قرمز–قهوه‌ای
16 ارزش زینتی میوه متوسط
17 نیاز نوری آفتاب کامل
18 نیاز آبی کم تا متوسط
19 مقاومت به خشکی بالا
20 مقاومت به سرما خوب (تا حدود -15°C)
21 مقاومت به آلودگی هوا بسیار بالا
22 مقاومت به شوری متوسط
23 نوع خاک تقریباً همه خاک‌ها
24 pH قابل تحمل 5.5 – 8
25 نیاز به زهکشی متوسط
26 سیستم ریشه قوی، گسترده، مکنده
27 قابلیت تکثیر بذر و پاجوش (بسیار قوی)
28 رفتار تهاجمی بالا (Invasive)
29 نیاز به هرس کم؛ کنترل پاجوش ضروری
30 آفات و بیماری‌ها کم‌حساس
31 سازگاری شهری بسیار بالا
32 کاربرد در طراحی کمربند سبز، فضاهای رهاشده، تثبیت خاک
33 مناسب باغ‌های کوچک ❌ توصیه نمی‌شود
34 مزیت اصلی مقاومت بالا + رشد سریع
35 محدودیت اصلی تهاجمی، ریشه مخرب
36 کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران شهرهای آلوده، مناطق خشک و نیمه‌خشک، حاشیه شهرها
37 یادداشت طراحی فقط در پروژه‌های کنترل‌شده و غیررسمی استفاده شود

اگر دوست دارید، می‌تونم در ادامه:
🌳 مقایسه آیلانتوس با گونه‌های جایگزین غیرتهاجمی
🌿 یا لیست درختان مقاوم شهری بدون رفتار مهاجم
را هم دقیقاً با نگاه طراحی منظر براتون آماده کنم.

ایلان