ایلان (عرعر)
درخت ایلان با نام علمی Ailanthus altissima درختی خزاندار، بسیار مقاوم و سریعالرشد است که بهدلیل توان بالای سازگاری با شرایط نامساعد شهری—از آلودگی هوا گرفته تا فقر خاک—در بسیاری از شهرهای جهان گسترش یافته است. برگهای بزرگ و شانهای آن ظاهری نیمهگرمسیری ایجاد میکند و تاج درخت در سنین بالاتر گسترده و سایهدار میشود.
این گونه بهواسطهٔ سیستم ریشهای قوی و مکنده، توان بالایی در تثبیت خاکهای سست دارد اما از سوی دیگر، بهدلیل رفتار تهاجمی (Invasive) و ترشح مواد آللوپاتیک، میتواند رشد سایر گیاهان را محدود کند. بنابراین استفاده از آن در طراحی منظر باید کنترلشده و آگاهانه باشد.
در ایران، درخت عرعر (ایلان) بهطور طبیعی یا کاشتهشده در بسیاری از شهرها دیده میشود و برای فضاهای حاشیهای، پروژههای تثبیت خاک، کمربندهای سبز صنعتی و مناطق کمنگهداری کاربرد دارد، اما برای باغهای کوچک یا فضاهای رسمی توصیه نمیشود.
| ردیف | مشخصه | مقدار / توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Ailanthus altissima |
| 2 | نام فارسی | ایلان، عرعر |
| 3 | نام انگلیسی | Tree of Heaven |
| 4 | خانواده | Simaroubaceae |
| 5 | فرم رشد | درختی، قائم با تاج گسترده |
| 6 | ارتفاع نهایی | 15–25 متر |
| 7 | گستردگی تاج | 10–15 متر |
| 8 | سرعت رشد | بسیار سریع |
| 9 | طول عمر | متوسط |
| 10 | نوع برگ | شانهای مرکب، بسیار بزرگ |
| 11 | رنگ برگ | سبز روشن؛ پاییز زرد |
| 12 | خزانپذیری | خزاندار |
| 13 | گل | خوشهای، زرد مایل به سبز |
| 14 | زمان گلدهی | اواخر بهار |
| 15 | میوه | ساماراهای بالدار، قرمز–قهوهای |
| 16 | ارزش زینتی میوه | متوسط |
| 17 | نیاز نوری | آفتاب کامل |
| 18 | نیاز آبی | کم تا متوسط |
| 19 | مقاومت به خشکی | بالا |
| 20 | مقاومت به سرما | خوب (تا حدود -15°C) |
| 21 | مقاومت به آلودگی هوا | بسیار بالا |
| 22 | مقاومت به شوری | متوسط |
| 23 | نوع خاک | تقریباً همه خاکها |
| 24 | pH قابل تحمل | 5.5 – 8 |
| 25 | نیاز به زهکشی | متوسط |
| 26 | سیستم ریشه | قوی، گسترده، مکنده |
| 27 | قابلیت تکثیر | بذر و پاجوش (بسیار قوی) |
| 28 | رفتار تهاجمی | بالا (Invasive) |
| 29 | نیاز به هرس | کم؛ کنترل پاجوش ضروری |
| 30 | آفات و بیماریها | کمحساس |
| 31 | سازگاری شهری | بسیار بالا |
| 32 | کاربرد در طراحی | کمربند سبز، فضاهای رهاشده، تثبیت خاک |
| 33 | مناسب باغهای کوچک | ❌ توصیه نمیشود |
| 34 | مزیت اصلی | مقاومت بالا + رشد سریع |
| 35 | محدودیت اصلی | تهاجمی، ریشه مخرب |
| 36 | کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران | شهرهای آلوده، مناطق خشک و نیمهخشک، حاشیه شهرها |
| 37 | یادداشت طراحی | فقط در پروژههای کنترلشده و غیررسمی استفاده شود |
اگر دوست دارید، میتونم در ادامه:
🌳 مقایسه آیلانتوس با گونههای جایگزین غیرتهاجمی
🌿 یا لیست درختان مقاوم شهری بدون رفتار مهاجم
را هم دقیقاً با نگاه طراحی منظر براتون آماده کنم.
