نارون مجنون
مجسمه زنده با فرم خارقالعاده
Ulmus glabra ‘Pendula‘، معروف به «نارون مجنون اسکاتلندی» یکی از دراماتیکترین و چشمگیرترین درختان مجنون جهان است. برخلاف بسیاری از درختان مجنون که شاخههای آویزان ولی رشد عمودی دارند، این رقم فرمی کاملاً چتری و مسطح ایجاد میکند که شبیه به یک چتر سبز غولپیکر یا یک آبشار معکوس از شاخ و برگ است. شاخههای بلند و آویزان آن تا نزدیکی زمین رسیده و یک فضای سایهدار و دنج در زیر تاج تشکیل میدهند. برگهای زبر، چروکیده و سبز تیره آن بافت منحصربهفردی به این ساختار خارقالعاده میبخشد.
پاراگراف ۲ (ملاحظات مهم برای کشت موفق در ایران):
برای لذت بردن از این شاهکار زنده در ایران، باید نیازهای آن را به دقت تأمین کرد. این درخت به خاکی غنی، مرطوب و با زهکشی خوب نیاز دارد و به خشکی تابستانه بسیار حساس است. مهمتر از همه، مانند تمام نارونها، در معرض تهدید بیماری کشنده «مرگ نارون» است که توسط یک قارچ منتقل شده و میتواند درخت را ظرف چند سال از بین ببرد. بنابراین، کاشت آن نیازمند برنامه مراقبتی منظم و آگاهی از علائم بیماری است. با این وجود، در مناطق معتدل ایران مانند تهران، اصفهان یا شیراز، با انتخاب محل مناسب (دور از نارونهای آلوده احتمالی) و مراقبت کافی، میتوان این درخت استثنایی را به عنوان نقطه کانونی باغ پرورش داد.
| ردیف | مشخصه | توضیحات |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Ulmus glabra ‘Pendula’ |
| 2 | نام رایج | نارون مجنون اسکاتلندی، نارون اشکدار، Weeping Wych Elm، Camperdown Elm |
| 3 | خانواده | Ulmaceae (نارونسانان) |
| 4 | خاستگاه | رقم باغی (خاستگاه والد: اسکاتلند) |
| 5 | فرم رشد | درخت کوچک با تاج چتری آویزان و مسطح که روی یک پایه بلند پیوند میخورد. شاخههای اصلی به صورت افقی گسترده شده و شاخههای فرعی بلند و کاملاً آویزان تا نزدیک زمین. |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۳–۵ متر (ارتفاع کلی بسته به ارتفاع پایه پیوند، معمولاً ۲-۴ متر است) |
| 7 | گستردگی تاج | ۵–۸ متر (معمولاً گستردگی بیشتر از ارتفاع است) |
| 8 | سرعت رشد | متوسط تا کند |
| 9 | نوع برگ | برگ ساده، تخممرغی تا بیضوی، بسیار چروکیده و زبر، حاشیه دندانهدار دوگانه، به طول ۱۰-۱۸ سانتیمتر، سبز تیره. |
| 10 | ریزش برگ | خزانپذیر |
| 11 | رنگ پاییزی | زرد طلایی (زیبا) |
| 12 | گلدهی | اوایل بهار (اسفند-فروردین)، قبل از برگدهی. |
| 13 | رنگ گل | قرمز-بنفش، کوچک و نامشخص. |
| 14 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه |
| 15 | نیاز آبی | متوسط. خاک مرطوب با زهکشی خوب را ترجیح میدهد. به خشکی حساس است. |
| 16 | مقاومت سرمایی | عالی. تا -۳۰ درجه سانتیگراد. |
| 17 | مقاومت گرمایی | متوسط (به خشکی هوا حساس است) |
| 18 | نوع خاک | خاکهای عمیق، حاصلخیز، مرطوب با زهکشی خوب. خاکهای سنگین رسی را تحمل میکند اما رشد مطلوب در خاک لومی است. |
| 19 | pH خاک | ۵٫۵–۷٫۵ (اسیدی تا خنثی) |
| 20 | مقاومت خشکی | ضعیف |
| 21 | تحمل شوری | ضعیف |
| 22 | مقاومت آلودگی هوا | متوسط |
| 23 | آفات و بیماریها | تهدید اصلی: بیماری مرگ نارون (Dutch Elm Disease) که توسط سوسک پوستخوار نارون منتقل میشود. همچنین شته و کنه. |
| 24 | طول عمر | متوسط (در صورت عدم ابتلا به بیماری): ۵۰-۱۰۰ سال. بیماری میتواند درخت را در چند سال نابود کند. |
| 25 | نیاز به هرس | کم. فقط برای حذف شاخههای مرده یا متقاطع درون تاج. فرم مجنون طبیعی باید حفظ شود. هرس سنگین شکل را از بین میبرد. |
| 26 | کاربرد در طراحی | تکدرخت نمونه (Specimen) چشمگیر در باغهای بزرگ و پارکها، نقطه کانونی در چمنزار، کاشت در کنار برکه یا آبنما (بازتاب زیبا در آب). |
| 27 | فاصله کاشت | ۸–۱۰ متر از سایر درختان و سازهها (با توجه به گستردگی تاج) |
| 28 | امکان کاشت گلدانی | به ندرت و فقط در گلدانهای بسیار بزرگ برای مدت محدود. |
| 29 | نیاز به مراقبت | متوسط به بالا. نیاز به آبیاری منظم در خشکی، و نظارت مستمر برای علائم بیماری مرگ نارون. |
| 30 | سازگاری اقلیمی ایران | مناطق معتدل و سردسیر با تابستانهای نه چندان خشک: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، همدان، تبریز، ارومیه، گرگان. برای مناطق گرم و خشک جنوبی مناسب نیست. |
| 31 | مقاومت باد | متوسط (تاج متراکم اما شاخههای آویزان) |
| 32 | مقاومت سایه | متوسط (اما در سایه فرم متراکم خود را از دست میدهد) |
| 33 | حساسیت به غرقابی | متوسط |
| 34 | ویژگی خاص | ۱. فرم چتری مجنون چشمگیر: ساختاری عالی برای ایجاد یک پناهگاه زنده و سایهدار. ۲. برگهای زبر و چروکیده: بافت منحصربهفردی ایجاد میکند. ۳. حساسیت به بیماری: مانند همه نارونها، در معرض بیماری کشنده مرگ نارون است. ۴. پایه پیوندی: معمولاً روی پایه Ulmus glabra پیوند میخورد. |
| 35 | بهترین زمان کاشت | پاییز (پس از خزان) یا اوایل بهار. |
| 36 | نکته مهم طراحی | یک مجسمه زنده. این درخت باید در مکانی کاشته شود که فرم دراماتیک آن به خوبی دیده شود و فضای کافی برای گسترش افقی تاج آن وجود داشته باشد. نباید زیر خطوط برق یا نزدیک ساختمانها کاشته شود. |
| 37 | کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران | پارکهای شهری بزرگ در شهرهای معتدل (به عنوان تکدرخت مرکزی)، باغهای گیاهشناسی، محوطه کاخها و باغهای تاریخی، باغهای خصوصی بزرگ با مدیریت بهداشتی خوب. |
