نارون مجنون

 مجسمه زنده با فرم خارق‌العاده

Ulmus glabra ‘Pendula‘، معروف به «نارون مجنون اسکاتلندی» یکی از دراماتیک‌ترین و چشمگیرترین درختان مجنون جهان است. برخلاف بسیاری از درختان مجنون که شاخه‌های آویزان ولی رشد عمودی دارند، این رقم فرمی کاملاً چتری و مسطح ایجاد می‌کند که شبیه به یک چتر سبز غول‌پیکر یا یک آبشار معکوس از شاخ و برگ است. شاخه‌های بلند و آویزان آن تا نزدیکی زمین رسیده و یک فضای سایه‌دار و دنج در زیر تاج تشکیل می‌دهند. برگ‌های زبر، چروکیده و سبز تیره آن بافت منحصربه‌فردی به این ساختار خارق‌العاده می‌بخشد.

پاراگراف ۲ (ملاحظات مهم برای کشت موفق در ایران):
برای لذت بردن از این شاهکار زنده در ایران، باید نیازهای آن را به دقت تأمین کرد. این درخت به خاکی غنی، مرطوب و با زهکشی خوب نیاز دارد و به خشکی تابستانه بسیار حساس است. مهم‌تر از همه، مانند تمام نارون‌ها، در معرض تهدید بیماری کشنده «مرگ نارون» است که توسط یک قارچ منتقل شده و می‌تواند درخت را ظرف چند سال از بین ببرد. بنابراین، کاشت آن نیازمند برنامه مراقبتی منظم و آگاهی از علائم بیماری است. با این وجود، در مناطق معتدل ایران مانند تهران، اصفهان یا شیراز، با انتخاب محل مناسب (دور از نارون‌های آلوده احتمالی) و مراقبت کافی، می‌توان این درخت استثنایی را به عنوان نقطه کانونی باغ پرورش داد.

ردیف مشخصه توضیحات
1 نام علمی Ulmus glabra ‘Pendula’
2 نام رایج نارون مجنون اسکاتلندی، نارون اشکدار، Weeping Wych Elm، Camperdown Elm
3 خانواده Ulmaceae (نارون‌سانان)
4 خاستگاه رقم باغی (خاستگاه والد: اسکاتلند)
5 فرم رشد درخت کوچک با تاج چتری آویزان و مسطح که روی یک پایه بلند پیوند می‌خورد. شاخه‌های اصلی به صورت افقی گسترده شده و شاخه‌های فرعی بلند و کاملاً آویزان تا نزدیک زمین.
6 ارتفاع نهایی ۳–۵ متر (ارتفاع کلی بسته به ارتفاع پایه پیوند، معمولاً ۲-۴ متر است)
7 گستردگی تاج ۵–۸ متر (معمولاً گستردگی بیشتر از ارتفاع است)
8 سرعت رشد متوسط تا کند
9 نوع برگ برگ ساده، تخم‌مرغی تا بیضوی، بسیار چروکیده و زبر، حاشیه دندانه‌دار دوگانه، به طول ۱۰-۱۸ سانتیمتر، سبز تیره.
10 ریزش برگ خزان‌پذیر
11 رنگ پاییزی زرد طلایی (زیبا)
12 گل‌دهی اوایل بهار (اسفند-فروردین)، قبل از برگ‌دهی.
13 رنگ گل قرمز-بنفش، کوچک و نامشخص.
14 نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه
15 نیاز آبی متوسط. خاک مرطوب با زهکشی خوب را ترجیح می‌دهد. به خشکی حساس است.
16 مقاومت سرمایی عالی. تا -۳۰ درجه سانتی‌گراد.
17 مقاومت گرمایی متوسط (به خشکی هوا حساس است)
18 نوع خاک خاک‌های عمیق، حاصلخیز، مرطوب با زهکشی خوب. خاک‌های سنگین رسی را تحمل می‌کند اما رشد مطلوب در خاک لومی است.
19 pH خاک ۵٫۵–۷٫۵ (اسیدی تا خنثی)
20 مقاومت خشکی ضعیف
21 تحمل شوری ضعیف
22 مقاومت آلودگی هوا متوسط
23 آفات و بیماری‌ها تهدید اصلی: بیماری مرگ نارون (Dutch Elm Disease) که توسط سوسک پوست‌خوار نارون منتقل می‌شود. همچنین شته و کنه.
24 طول عمر متوسط (در صورت عدم ابتلا به بیماری): ۵۰-۱۰۰ سال. بیماری می‌تواند درخت را در چند سال نابود کند.
25 نیاز به هرس کم. فقط برای حذف شاخه‌های مرده یا متقاطع درون تاج. فرم مجنون طبیعی باید حفظ شود. هرس سنگین شکل را از بین می‌برد.
26 کاربرد در طراحی تک‌درخت نمونه (Specimen) چشمگیر در باغ‌های بزرگ و پارک‌ها، نقطه کانونی در چمنزار، کاشت در کنار برکه یا آب‌نما (بازتاب زیبا در آب).
27 فاصله کاشت ۸–۱۰ متر از سایر درختان و سازه‌ها (با توجه به گستردگی تاج)
28 امکان کاشت گلدانی به ندرت و فقط در گلدان‌های بسیار بزرگ برای مدت محدود.
29 نیاز به مراقبت متوسط به بالا. نیاز به آبیاری منظم در خشکی، و نظارت مستمر برای علائم بیماری مرگ نارون.
30 سازگاری اقلیمی ایران مناطق معتدل و سردسیر با تابستان‌های نه چندان خشک: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، همدان، تبریز، ارومیه، گرگان. برای مناطق گرم و خشک جنوبی مناسب نیست.
31 مقاومت باد متوسط (تاج متراکم اما شاخه‌های آویزان)
32 مقاومت سایه متوسط (اما در سایه فرم متراکم خود را از دست می‌دهد)
33 حساسیت به غرقابی متوسط
34 ویژگی خاص ۱. فرم چتری مجنون چشمگیر: ساختاری عالی برای ایجاد یک پناهگاه زنده و سایه‌دار.
۲. برگ‌های زبر و چروکیده: بافت منحصربه‌فردی ایجاد می‌کند.
۳. حساسیت به بیماری: مانند همه نارون‌ها، در معرض بیماری کشنده مرگ نارون است.
۴. پایه پیوندی: معمولاً روی پایه Ulmus glabra پیوند می‌خورد.
35 بهترین زمان کاشت پاییز (پس از خزان) یا اوایل بهار.
36 نکته مهم طراحی یک مجسمه زنده. این درخت باید در مکانی کاشته شود که فرم دراماتیک آن به خوبی دیده شود و فضای کافی برای گسترش افقی تاج آن وجود داشته باشد. نباید زیر خطوط برق یا نزدیک ساختمان‌ها کاشته شود.
37 کاربرد اقلیمی پیشنهادی در ایران پارک‌های شهری بزرگ در شهرهای معتدل (به عنوان تک‌درخت مرکزی)، باغ‌های گیاه‌شناسی، محوطه کاخ‌ها و باغ‌های تاریخی، باغ‌های خصوصی بزرگ با مدیریت بهداشتی خوب.
ناروان