| ۱ |
نام علمی |
Fritillaria imperialis L. |
| ۱.۱ |
معنی نام علمی |
Fritillaria: از لاتین «fritillus» (جعبه تاس)، اشاره به شکل لکهدار گل برخی گونهها. imperialis: به معنای “امپراتوری” یا “سلطنتی”، اشاره به ظاهر مجلل و تاجمانند گیاه. |
| ۲ |
نام فارسی |
لاله واژگون، تاج قیصر |
| ۳ |
نام انگلیسی |
Crown Imperial, Kaiser’s Crown |
| ۴ |
خانواده |
Liliaceae (سوسنیان) |
| ۵ |
تیپ گیاهی |
گیاه علفی چندساله پیازی و خزانکننده. |
| ۶ |
ارتفاع گیاه |
۸۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر. |
| ۷ |
گسترش گیاه |
۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر. |
| ۸ |
فرم رشد |
ایستاده، عمودی و کاملاً معماریگونه با گلهای آویزان زیر تاج برگها. |
| ۹ |
سرعت رشد |
متوسط. |
| ۱۰ |
طول عمر |
چندساله، اما ممکن است در شرایط نامساعد پیازها ضعیف شوند. |
| ۱۱ |
رنگ برگ |
سبز براق. |
| ۱۲ |
نوع برگ |
ساده، نیزهای-سرنیزهای، با رگبرگهای موازی، در قاعده ساقه و همچنین در بالا (براکته). |
| ۱۳ |
ریزش برگ |
خزانکننده. برگها پس از گلدهی زرد شده و گیاه به خواب میرود. |
| ۱۴ |
زمان گلدهی |
اوایل تا اواسط بهار (فروردین تا اردیبهشت). |
| ۱۵ |
رنگ گل |
نارنجی، زرد لیمویی، زرد طلایی، قرمز آتشین. |
| ۱۶ |
عطر گل |
بوی مشخص و نسبتاً تندی از تمام بخشهای گیاه (به ویژه پیاز) متصاعد میشود که برای برخی ناخوشایند است. |
| ۱۷ |
نوع گل |
گلهای بزرگ، زنگولهای (campanulate) و آویزان، به تعداد ۵-۸ عدد در یک چتر زیر تاج برگهای بالایی. |
| ۱۸ |
ارزش زینتی |
بسیار بالا و چشمگیر (گیاه Architectural). |
| ۱۹ |
ارزش اقتصادی |
متوسط به بالا (پیاز نسبتاً گران، گیاه خاص برای مجموعهداران و باغهای مجلل). |
| ۲۰ |
سیستم ریشه |
پیاز بزرگ، کروی و توخالی (با حفره در مرکز)، دارای بوی شدید. |
| ۲۱ |
مقاومت به سرما |
عالی. نیازمند سرمای زمستانه خوب. مقاوم در Zone 5-9. |
| ۲۲ |
مقاومت به گرما |
کم. پس از گلدهی وارد دوره خواب تابستانی میشود و باید از رطوبت و گرمای شدید محافظت شود. |
| ۲۳ |
تحمل خشکی |
در دوره خواب (تابستان) عالی. در دوره رشد (بهار) نیاز به رطوبت کافی دارد. |
| ۲۴ |
نیاز آبی |
متوسط در بهار. پس از گلدهی آبیاری کاهش یافته و با زرد شدن برگها قطع شود. |
| ۲۵ |
نیاز نوری |
آفتاب کامل تا سایه بسیار سبک. |
| ۲۶ |
نوع خاک |
خاک بسیار سبک، شنی-لومی، غنی از هوموس و با زهکشی عالی. |
| ۲۷ |
زهکشی خاک |
باید عالی باشد. رطوبت تابستانی دشمن اصلی پیاز است. |
| ۲۸ |
تحمل شوری |
کم. |
| ۲۹ |
تحمل آلودگی هوا |
متوسط. |
| ۳۰ |
مقاومت به باد |
متوسط (به دلیل ارتفاع، ممکن است در بادهای شدید نیاز به قیم داشته باشد). |
| ۳۱ |
آفات و بیماریها |
مقاوم به جوندگان (بوی پیاز آنها را دفع میکند). اصلیترین بیماری پوسیدگی پیاز در اثر رطوبت زیاد است. |
| ۳۲ |
نیاز هرس |
حذف ساقه گل پس از پژمردگی. اجازه دهید برگها به طور طبیعی زرد شوند. |
| ۳۳ |
تغذیه (کوددهی) |
کم. یکبار کوددهی در اوایل بهار با کود متعادد. از کود تازه دامی پرهیز کنید. |
| ۳۴ |
روش تکثیر |
۱. جدا کردن پیازچههایی که در اطراف پیاز مادری تشکیل میشوند (در اواخر تابستان). ۲. کاشت بذر (بسیار زمانبر، ۴-۵ سال تا گلدهی). |
| ۳۵ |
فاصله کاشت |
۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر. |
| ۳۶ |
عمق کاشت |
بسیار مهم: ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر (حدود ۳ برابر ارتفاع پیاز). کاشت کمعمق باعث عدم گلدهی و خوابیدن ساقه میشود. |
| ۳۷ |
کاربرد در طراحی |
نقطه کانونی در حاشیههای بهاری، باغهای کلاسیک و فرمال، کشت در پشت مرزهای گلکاری، باغهای موضوعی. |
| ۳۸ |
مناسب فضای شهری |
برای پارکهای بزرگ و فضاهای مجلل مناسب است. |
| ۳۹ |
نکات اجرایی ویژه |
کاشت در پاییز: زود و به محض دریافت پیازها اقدام شود. موقعیت پیاز: پیاز را به پهلو یا با حفره مرکزی کمی مایل بکارید تا از جمع شدن آب در تاج پیاز جلوگیری شود. دفع آفات: بوی پیاز باعث دور شدن جوندگان از باغچه میشود. |
| ۴۰ |
همنشینهای مناسب |
سایر پیازیهای بهاری بلند (مانند لاله)، فراموشمنکن، پامچال. در میان گیاهان چندساله با رشد دیررس. |
| ۴۱ |
هشدار/محدودیت |
حساسیت شدید به پوسیدگی پیاز در خاک مرطوب. ممکن است در سال اول پس از جابهجایی گل ندهد. بوی گیاه برای برخی آزاردهنده است. |
| ۴۲ |
ویژگی برجسته |
ظاهر مجلل، بلند و چشمگیر با گلهای آویزان و تاج برگها که در بهار بینظیر است. |
| ۴۳ |
کاربرد دارویی و خوراکی |
دارویی: استفاده دارویی رایج ندارد (برخلاف گونههای دیگر فریتیلاریا). خوراکی: سمی. مصرف خوراکی ندارد. |
| ۴۴ |
چالش در ایران |
تابستانهای گرم و رطوبتی در برخی مناطق که باعث پوسیدگی پیاز میشود. تأمین نیاز سرمایی در مناطق گرمسیر جنوب. |
| ۴۵ |
راهکار برای ایران |
انتخاب محل کاشت: در زمینی با شیب ملایم برای زهکشی هرچه بهتر. خاکسازی: ایجاد بستر کشت بسیار سبک با مخلوط بالایی از شن و پرلیت. محافظت تابستانه: پس از خشک شدن برگها، میتوان با پوششی شفاف روی خاک از نفوذ بارانهای تابستانه جلوگیری کرد. در مناطق مرطوب شمال، خارج کردن پیاز و نگهداری در ماسه خشک توصیه میشود. |
| ۴۶ |
ارقام مختلف |
‘Aurora’ (نارنجی-قرمز)، ‘Lutea’ (زرد خالص)، ‘Rubra Maxima’ (قرمز تیره و بزرگ)، ‘Argenteovariegata’ (برگهای ابلق). |
| ۴۷ |
آبیاری در ایران |
پاییز: پس از کاشت، یک آبیاری اولیه. زمستان و بهار: معمولاً بارشها کافی است. اواخر بهار: قطع آبیاری. تابستان: بدون آبیاری. |
| ۴۸ |
محل کاشت در باغ ایرانی |
در باغهای کلاسیک ایرانی با طراحی مربع یا مستطیل، به عنوان نقطه کانونی مرکزی در یک حاشیه گلکاری بهاری. در باغهای صخرهای بزرگ با زهکش عالی. |
| ۴۹ |
برداشت و نگهداری پیاز |
در صورت نیاز، پس از کامل خشک شدن برگها پیاز را با احتیاط از خاک خارج کنید، تمیز کرده و در ماسه خشک، در مکانی خنک و تاریک تا پاییز نگهداری نمایید. |
| ۵۰ |
اقلیم پیشنهادی در ایران |
مناطق ایدهآل: مناطق سردسیر و کوهستانی با تابستانهای خشک و خنک (همچون استانهای غربی و شمال غرب: کردستان، آذربایجان). مناطق با چالش: مناطق معتدل مرکزی (تهران، اصفهان) با مراقبت ویژه برای زهکشی و خشکنگهداشتن تابستانه. مناطق نامناسب: مناطق گرم و مرطوب ساحلی شمال و جنوب. |