گلایول
گلایول با نام علمی Gladiolus ‘Priscilla‘ یک رقم (کولتیوار) هیبرید محبوب و چندساله از خانواده (Iridaceae) است. این گیاه کورمدار بهخاطر گلآذین بلند و باشکوه خود که حامل ۸ تا ۱۲ گل بزرگ است، پرورش مییابد. گلهای آن دارای ترکیب رنگی ظریف و پیچیدهای هستند: گلبرگها به رنگ سفید یخی یا سفید-کرم با حاشیهای صورتی ملایم و مرکزی زرد طلایی کمرنگ. گلها بهصورت متوالی از پایین به بالا باز میشوند و نمای زیبایی ایجاد میکنند. این رقم برای گل شاخهبریده، ایجاد نقطه کانونی در حاشیه گلهای تابستانه و کاشت در باغهای کلاسیک بسیار ایدهآل است.
نیاز این گیاه به خاک غنی، تغذیه منظم و قیم برای پشتیبانی از ساقههای بلند گلدهنده است. به دلیل حساسیت به یخبندان، کورمها باید در پاییز از خاک خارج شده و در مکانی خشک و عاری از یخ (دمای حدود ۵-۱۰ درجه سانتیگراد) تا کاشت بهاره بعدی نگهداری شوند. این رقم به دلیل رنگآمیزی ظریف و غیرخشونتآمیزش، برای فضاهای رمانتیک و طراحیهای شیک توصیه میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Gladiolus × hortulanus ‘Priscilla’ (یک رقم هیبرید) |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Gladiolus: از لاتین “gladius” به معنای شمشیر کوچک، اشاره به شکل برگها. ‘Priscilla’: نام یک شخص (احتمالاً نام پرورشدهنده). |
| ۲ | نام فارسی | گلایول پرسیلا، گلایول صورتی-سفید |
| ۳ | نام انگلیسی | Gladiolus ‘Priscilla’, Sword Lily ‘Priscilla’ |
| ۴ | خانواده | Iridaceae (زنبقیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله کورمدار. |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۱۰۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر (ساقه گل). |
| ۷ | گسترش گیاه | ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر. |
| ۸ | فرم رشد | عمودی، شمشیری و ستونی. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع (از کاشت تا گلدهی حدود ۷۰-۹۰ روز). |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله، اما در بیشتر مناطق به دلیل حساسیت به سرما، کورمها سالانه کشت مجدد میشوند. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز متوسط. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، نیزهای-شمشیری، بلند و مستقیم. |
| ۱۳ | ریزش برگ | خزانکننده. پس از گلدهی و با سرد شدن هوا، برگها زرد شده و گیاه به خواب میرود. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | اواسط تا اواخر تابستان (تیر تا شهریور، بسته به زمان کاشت). |
| ۱۵ | رنگ گل | سفید یخی یا کرم با حاشیه صورتی-یاسی ملایم و لکههای زرد کمرنگ در گلوگاه. |
| ۱۶ | عطر گل | ندارد (اکثر گلایولهای مدرن فاقد عطر هستند). |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای بزرگ (۱۰-۱۲ سانتیمتر)، قیفی شکل و پنجگلبرگی، مجتمع در یک سنبله یکطرفه بلند (اسپایک). |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بسیار بالا بهویژه به عنوان گل شاخهبریده و در ترکیببندیهای باغی. |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بالا (کورم و گل شاخهبریده). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | کورم (Corm) گرد و پوشیده از الیاف توری. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | ضعیف. کورمها تنها تا حدود -۲ درجه را تحمل میکنند (Zone 8-10). در ایران معمولاً بهاره کاشته و پاییز برداشت میشوند. |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | عالی. تابستان گرم را دوست دارد. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | متوسط. در دوره رشد فعال به رطوبت کافی نیاز دارد. |
| ۲۴ | نیاز آبی | منظم و عمیق در طول فصل رشد، به ویژه هنگام طویل شدن ساقه گل. |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک غنی، سبک، حاصلخیز و با زهکشی عالی. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | باید عالی باشد. پوسیدگی کورم در خاکهای سنگین شایع است. |
| ۲۸ | تحمل شوری | ضعیف. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | ضعیف. ساقههای بلند به قیم نیاز مبرم دارند. |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | تریپس گلایول (مهمترین آفت)، شته، کنه. بیماری: پوسیدگی خشک کورم (Fusarium)، سوختگی باکتریایی، ویروس موزاییک. |
| ۳۲ | نیاز هرس | حذف گلهای پژمرده از پایین سنبله. پس از پایان فصل، شاخ و برگ را پس از زرد شدن قطع کنید. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | نیاز به تغذیه زیاد. در زمان کاشت با کود کامل و سپس در مرحله ۵-۶ برگی با کود پتاس بالا برای گلدهی. |
| ۳۴ | روش تکثیر | ۱. کاشت کورمهای جدید در بهار (اصلی). ۲. جدا کردن کورمچهها (Cormels) از اطراف کورم مادر و پرورش آنها. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۱۲ تا ۱۵ سانتیمتر. عمق کاشت: ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | پشت حاشیه گلهای تابستانه، کاشت در ردیف برای گلبری، گل شاخهبریده ممتاز، باغهای کلاسیک. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | مناسب برای پارکهای بزرگ و فضای سبز عمومی با مراقبت منظم. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | کاشت مرحلهای: هر ۲ هفته یکبار از بهار تا اوایل تابستان بکارید تا گلدهی طولانیمدت داشته باشید. استفاده از قیم: حتماً از قیم بلند استفاده شود. برداشت کورم: ۶-۸ هفته پس از گلدهی و زرد شدن برگها، کورمها را از خاک خارج کنید. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | گیاهان یکساله تابستانه پایهکوتاه مانند اطلسی، آهار، سلوی برای پوشاندن پایه ساقه. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | کم. گرده و شهد چندانی برای حشرات مفید ندارد. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | سمی است. تمام قسمتهای گیاه، به ویژه کورمها، در صورت بلع میتوانند باعث مسمومیت شوند. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | سنبلههای بلند از گلهای بزرگ با رنگآمیزی ظریف و سهرنگ سفید، صورتی و زرد. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | ندارد (سمی). |
| ۴۴ | چالش در ایران | نیاز به قیمگذاری به دلیل بادهای فصلی. آفت تریپس در تابستانهای گرم و خشک. لزوم خارج کردن کورمها در زمستان در بیشتر مناطق. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت در ردیفهای منظم با داربست یا توری به عنوان قیم. سمپاشی پیشگیرانه برای تریپس. خارج کردن کورمها در پاییز و نگهداری در مکانی خشک و خنک تا بهار. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | این رقم خاص (‘Priscilla’) به همین نام شناخته میشود. از گروه گلایولهای صورتی/بنفش بزرگگل است. |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | آبیاری عمیق و منظم ۲-۳ بار در هفته در تابستان. از خیس شدن برگها خودداری کنید. پس از گلدهی، آبیاری را کاهش دهید. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در پشت کرتهای گل در باغهای رسمی ایرانی، در حاشیه دیوارهای آفتابگیر، در محوطههای اختصاصی گلبری. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | گل شاخهبریده: هنگامی که ۲-۳ گل پایینی باز شدند، صبح زود برداشت کرده و ساقه را در آب ولرم قرار دهید. برای خشککردن مناسب نیست. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل: مناطق معتدل با تابستانهای نه چندان مرطوب (تهران، اصفهان، مشهد، شیراز). مناطق سردسیر: کاشت در بهار پس از رفع سرمازدگی. مناطق گرم و خشک: نیاز به آبیاری بسیار منظم دارد. در مناطق مرطوب شمال خطر بیماری قارچی بالاست. |


