اشرفی

اشرفی با نام علمی Cosmos sulphureus

این گیاه که با نام‌های محلی گل تک‌گل، کاسموس نارنجی نیز شناخته می‌شود، یک گیاه یکساله علفی، سریع‌الرشد و اهل مناطق گرمسیر مکزیک و آمریکای مرکزی است. اشرفی به‌خاطر انفجار رنگ گرم و تابستانی گل‌های نارنجی، زرد و قرمز آتشین خود شهرت دارد. گل‌های ساده، شبیه به گل‌های مینا، بر روی ساقه‌های باریک و بلند که از میان برگ‌های سبز و ظریف شانه‌ای می‌رویند، تابلوهای نقاشی‌گونه‌ای در باغ ایجاد می‌کنند. این گیاه نماد شادابی، سرزندگی و بی‌تکلفی طبیعت است و با رشد آسان و نیاز کم، قلب هر باغبان مبتدی را نیز می‌رباید.

ظاهر اشرفی، ظریف ولی پُرگل است. برگ‌های آن به رنگ سبز متوسط، بریده‌بریده و شبیه برگ‌های گشنیز هستند که بافتی سبک و هواژن به گیاه می‌بخشند. از اوایل تابستان تا اولین یخبندان پاییزی، گل‌های بی‌وقفه و پرتعداد آن که قطرشان به ۵-۷ سانتی‌متر می‌رسد، همچون ستاره‌های کوچکی در آفتاب می‌درخشند. این گیاه علاوه بر جذابیت بصری، یک جاذب قوی پروانه، زنبورعسل و مرغ مگس‌خوار است و حیات را به باغ می‌آورد. با خودبذری سخاوتمندانه‌ای که دارد، اگر شرایط مساعد باشد، سال بعد نیز شاهد رویش طبیعی آن در باغ خواهید بود.

از نظر سازگاری با شرایط ایران، اشرفی یک انتخاب برنده است. مقاومت بالای آن به گرمای شدید، خشکی، و خاک‌های فقیر، نیاز آبی کم و گل‌دهی خیره‌کننده در اوج گرمای تابستان، آن را به یک پرکننده فضای عالی برای باغ‌های فصلی، حاشیه‌های روستایی، کاشت در مزارع گل و حتی برای بهبود خاک و جذب حشرات مفید در سیستم‌های کشاورزی تبدیل می‌کند. این گیاه برای فضاهای شهری، پارک‌ها و میدان‌هایی که در تابستان نیاز به رنگ دارند، ایده‌آل است و می‌تواند با حداقل مراقبت، حداکثر زیبایی را به ارمغان بیاورد.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Cosmos sulphureus Cav.
2 نام فارسی  اشرفی
3 نام انگلیسی Sulphur Cosmos, Yellow Cosmos, Orange Cosmos
4 خانواده Asteraceae (کاسنیان)
5 تیپ گیاهی گیاه علفی یکساله
6 ارتفاع گیاه ۴۰ سانتی‌متر تا ۱.۲ متر (بسته به رقم)
7 گسترش گیاه ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر
8 فرم رشد بوته‌ای راست، با ساقه‌های منشعب و نسبتاً شکننده
9 سرعت رشد بسیار سریع (از بذر تا گل در ۶-۸ هفته)
10 طول عمر یکساله (کل چرخه زندگی در یک فصل رشد)
11 رنگ برگ سبز متوسط تا سبز تیره
12 نوع برگ برگ‌های مرکب شانه‌ای دو یا سه‌بارشاخه‌ای، با برگچه‌های بسیار باریک و نوک‌تیز، بافتی سبک و ظریف.
13 ریزش برگ یکساله (پس از تولید بذر و یخبندان از بین می‌رود).
14 زمان گل‌دهی اوایل تابستان تا یخبندان پاییزه (تیر تا آبان). اوج گل‌دهی در اواخر تابستان.
15 رنگ گل طیف گرم: زرد لیمویی، نارنجی، نارنجی-قرمز و قرمز آتشین.
16 عطر گل فاقد عطر قابل‌توجه (ارزش آن در جذب حشرات با رنگ است).
17 نوع گل گل‌های منفرد، ساده (۸ گلبرگ زبانه‌ای)، با مرکز برجسته و تیره‌تر (قهوه‌ای-زرد). قطر ۵-۷ سانتی‌متر.
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (توده‌های رنگین گرم، گل‌دهی طولانی و بسیار پرتعداد، فرم سبک و طبیعی).
19 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی، بذر، گل شاخه‌بریده با عمر کوتاه، جاذب حشرات مفید در کشاورزی).
20 سیستم ریشه فیبری و نسبتاً سطحی.
21 مقاومت به سرما هیچ. به یخبندان حساس است و با اولین سرمای ملاید پاییزی از بین می‌رود. یک گیاه گرمادوست مطلق.
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد. عاشق گرمای شدید و آفتاب سوزان است. در گرما بهترین گل‌دهی را دارد.
23 تحمل خشکی زیاد. پس از استقرار، به خشکی مقاوم است. آبیاری بیش از حد باعث رشد رویشی زیاد و کاهش گل می‌شود.
24 نیاز آبی کم تا متوسط. آبیاری منظم ولی با فاصله (اجازه دهید خاک بین دو آبیاری خشک شود).
25 نیاز نوری آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). در سایه ساقه‌ها دراز و ضعیف شده و گل نمی‌دهد.
26 نوع خاک خاک‌های سبک، شنی، با زهکشی خوب و حتی فقیر. در خاک‌های غنی و سنگین رشد رویشی زیاد و گل‌دهی کم می‌شود.
27 زهکشی خاک خوب تا عالی.
28 تحمل شوری متوسط.
29 تحمل آلودگی هوا خوب.
30 مقاومت به باد متوسط. ساقه‌های بلند ممکن است نیاز به قیم یا کاشت در گروه‌های متراکم برای حمایت از یکدیگر داشته باشند.
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت بالا. گاهی شته یا کنه تارعنکبوتی در شرایط خشک ممکن است دیده شود. بیماری خاص شایعی ندارد.
32 نیاز هرس مفید اما اجباری نیست. حذف گل‌های پژمرده (Deadheading) گل‌دهی را تشدید می‌کند. برای جلوگیری از خودبذری و کنترل ارتفاع می‌توان بعد از موج اول گل‌دهی، گیاه را تا نصف ارتفاع هرس کرد.
33 تغذیه (کوددهی) نیاز ندارد یا کم. در خاک‌های فقیر، یک بار کوددهی سبک در ابتدای رشد کافی است. کوددهی زیاد به ضرر گل‌دهی است.
34 روش تکثیر کاشت مستقیم بذر در محل اصلی (بهترین روش). بذرها را پس از رفع خطر سرما در بهار بکارید.
35 زمان کاشت بذر اوایل تا اواخر بهار (فروردین-اردیبهشت). در مناطق گرم می‌توان پاییز هم کاشت.
36 فاصله کاشت ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر (بسته به ارتفاع رقم).
37 کاربرد در طراحی پس‌زمینه یا میان‌زمینه باغ‌های تابستانه، کاشت دسته‌جمعی و مزرعه گل، مرزبندی غیررسمی، باغ‌های پروانه و حشرات مفید، پرکردن فضاهای خالی در باغ‌های تازه‌تأسیس، گل شاخه‌بریده.
38 مناسب فضای شهری بسیار مناسب برای پارک‌ها، بلوارها، میادین آفتابی و فضای سبز کم‌نیاز شهری.
39 نکات اجرایی ویژه خودبذری: اگر می‌خواهید سال بعد خودرو داشته باشد، اجازه دهید آخرین گل‌ها به بذر بروند. کم‌توقعی: کلید موفقیت، بی‌توجهی نسبی است! تناوب کشت: برای جلوگیری از بیماری‌های خاکزی، محل کاشت را سالانه تغییر دهید.
40 همنشین‌های مناسب دیگر گل‌های تابستانه کم‌نیاز: آهار (Zinnia)، گل آفتابگردان زینتی، کوکب کوهی (Rudbeckia)، سالمیا (Salvia farinacea)، عروس چمنزار (Gaillardia).
41 ارزش اکولوژیک جاذب درجه‌یک پروانه‌ها (مثل پروانه شهریار)، زنبورهای عسل و مرغان مگس‌خوار.
42 هشدار/محدودیت به سرما بسیار حساس است. ساقه‌های شکننده در معرض باد و باران شدید. خودبذری تهاجمی در شرایط ایده‌آل.
43 ویژگی برجسته توانایی ایجاد دیواره‌ای از رنگ گرم و تابستانی با حداقل هزینه و مراقبت.
44 چالش در ایران عدم وجود چالش اساسی! این گیاه برای تابستان‌های ایران ساخته شده است. تنها چالش کاشت دیرهنگام یا آبیاری بیش از حد است.
45 راهکار برای ایران کاشت به موقع در بهار، اجتناب از خاک‌های سنگین، آبیاری تنها در هنگام نیاز. برای پروانه‌ها بیشتر بکارید!
46 ارقام پاکوتاه ارقامی مانند ‘Ladybird’ یا ‘Cosmic Orange’ با ارتفاع ۳۰-۴۰ سانتی‌متر برای گلدان و حاشیه‌های جلو عالی هستند.
47 آبیاری در ایران در بیشتر مناطق، آبیاری بارانی یک‌بار در هفته در اوج گرما کافی است. از پای گیاه آبیاری کنید.
48 اقلیم پیشنهادی در ایران به‌ترین اقلیم: تمام مناطق ایران با تابستان گرم و آفتابی. مناطق ایده‌آل: اکثر مناطق مرکزی، جنوبی و غربی (تهران، اصفهان، شیراز، کرج، اهواز، یزد، کرمان). مناطق با محدودیت: مناطق کوهستانی با تابستان کوتاه و خنک (مانند برخی نقاط آذربایجان) که دوره گل‌دهی کوتاه‌تری خواهد داشت. مناطق بسیار مرطوب شمال: با زهکشی عالی رشد می‌کند.
اشرفی