میخک صدپر

میخک صدپر با نام علمی Dianthus plumarius گیاهی علفی چندساله همیشه‌سبز از خانواده میخکیان (Caryophyllaceae) است که به‌خاطر گل‌های معطر، پرپَر و حاشیه‌دندانه‌دار ظریف خود شهرت دارد. این گیاه بومی مناطق کوهستانی اروپا (مانند آلپ) است و به‌عنوان یک گیاه زینتی محبوب در سراسر جهان کشت می‌شود. فرم رشد آن به صورت توده‌ای کوتاه و بالشتکی از برگ‌های باریک، خاکستری-آبی و علفی شکل است. گل‌های آن که بر روی ساقه‌های باریک و بلندتر از برگ‌ها قرار می‌گیرند، در رنگ‌های سفید، صورتی، قرمز و بنفش و اغلب با الگوهای حلقوی یا چشم‌مرکز دیده می‌شوند. عطر شیرین و تند گل‌ها (معروف به عطر “میخک”) یکی از جذابیت‌های اصلی آن است. این گیاه با مقاومت خوب به خشکی و سرما، گزینه‌ای ایده‌آل برای حاشیه‌های جلویی باغ، باغ‌های صخره‌ای، کاشت در لبه دیوار و گلدان در مناطق معتدل ایران محسوب می‌شود.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Dianthus plumarius L.
2 نام فارسی میخک صدپر، میخک باغی، میخک معطر
3 نام انگلیسی Cottage Pink, Feathered Pink, Grass Pink
4 خانواده Caryophyllaceae (میخکیان)
5 تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله همیشه‌سبز (بالشتکی)
6 ارتفاع برگ‌ها ۱۰-۱۵ سانتی‌متر
7 ارتفاع با گل ۲۰-۳۰ سانتی‌متر
8 گسترش ۳۰-۴۰ سانتی‌متر (به مرور زمان توده‌های گسترده تشکیل می‌دهد)
9 فرم رشد بالشتکی، توده‌ای فشرده و کپه‌ای
10 سرعت رشد متوسط
11 طول عمر چندساله کوتاه‌عمر (۳-۵ سال)، اما با تقسیم بوته می‌توان آن را تجدید کرد.
12 رنگ برگ خاکستری-آبی (Glaucous blue-green)، بافتی مومی دارد.
13 نوع برگ ساده، خطی-نیزه‌ای، باریک و سوزنی شکل، به طول ۵-۱۰ سانتی‌متر.
14 ریزش برگ همیشه‌سبز (در زمستان نیز سبز می‌ماند).
15 زمان گل‌دهی اواخر بهار تا اواسط تابستان (اردیبهشت تا تیر). اغلب با حذف گل‌های پژمرده، گل‌دهی تا پاییز ادامه می‌یابد.
16 رنگ گل سفید، صورتی، قرمز، بنفش و دو رنگ. اغلب حلقه‌ای تیره‌تر در مرکز یا حاشیه‌های کنگره‌دار با رنگ متفاوت دارند.
17 عطر گل معطر قوی، شیرین و ادویه‌ای (عطر کلاسیک میخک).
18 نوع گل گل‌های پرپَر (دوبل) یا نیمه‌پر، منفرد، با ۵ گلبرگ عمیقاً بریده‌بریده (حاشیه ریش‌ریش)، قطر ۲-۴ سانتی‌متر.
19 ارزش زینتی بسیار زیاد (گل‌های معطر و رنگین، فرم بالشتکی جذاب، برگ‌های خاکستری-آبی).
20 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی محبوب باغچه‌ای و گلدانی).
21 سیستم ریشه فیبری و نسبتاً کم‌عمق.
22 مقاومت به سرما بسیار زیاد. تا -۳۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 4).
23 مقاومت به گرما خوب. تحمل خوبی به گرمای تابستان دارد، به شرطی که زهکشی عالی باشد.
24 تحمل خشکی زیاد. پس از استقرار، تحمل خوبی به دوره‌های خشکی دارد. یک گیاه مقاوم به خشکی (Xeric) محسوب می‌شود.
25 نیاز آبی کم تا متوسط. آبیاری پس از خشک شدن سطح خاک. به آبیاری زیاد و ماندابی بسیار حساس است.
26 نیاز نوری آفتاب کامل (حداقل ۶-۸ ساعت). در سایه گل‌دهی ضعیف و فرم گیاه leggy می‌شود.
27 نوع خاک خاک شنی-لومی با زهکشی عالیخاک قلیایی تا خنثی را ترجیح می‌دهد. به خاک‌های سنگین و رسی حساس است.
28 زهکشی خاک باید عالی باشد. حساسیت مفرط به پوسیدگی ریشه و تاج در شرایط مرطوب.
29 تحمل شوری کم تا متوسط.
30 تحمل آلودگی هوا متوسط.
31 مقاومت به باد خوب (به دلیل فرم فشرده).
32 آفات و بیماری‌ها آفات: نسبتاً مقاوم. گاهی شته یا کرم برگ‌خواربیماری: پوسیدگی ریشه و ساقه (در اثر رطوبت زیاد)، سفیدک پودری (در هوای خنک و مرطوب).
33 نیاز هرس مهم. حذف منظم گل‌های پژمرده (Deadheading) برای تشویق گل‌دهی مداوم. هرس سبک پس از گل‌دهی اصلی برای حفظ فرم بالشتکی و جلوگیری از مرکز‌خشک شدن بوته.
34 تغذیه (کوددهی) نیاز کم. یکبار در اوایل بهار با کود متعادل و با فسفر بالا (برای گل‌دهی) کافی است. از کوددهی نیتروژنه زیاد پرهیز کنید.
35 روش تکثیر ۱. قلمه‌گیری از ساقه‌های غیرگل‌دهنده در اواخر بهار/تابستان. ۲. تقسیم بوته در پاییز یا اوایل بهار. ۳. کاشت بذر (اما ممکن است ویژگی‌های گیاه مادر را حفظ نکند).
36 فاصله کاشت ۲۰-۳۰ سانتی‌متر (برای ایجاد یک پوشش متراکم).
37 کاربرد در طراحی حاشیه‌های جلویی و لبه‌های مسیرها، باغ‌های صخره‌ای و دیوارهای خشکه‌چین، پوشش زمین در مناطق آفتابی، گلدان و سبدهای آویز، باغ‌های معطر و کلبه‌ای.
38 مناسب فضای شهری بسیار مناسب برای حاشیه‌کاری پارک‌ها، میادین و بلوارهای آفتابی، کاشت در گلدان‌های شهری و روف گاردن‌ها (به شرط زهکشی عالی).
39 نکات اجرایی ویژه کاشت بلند: برای جلوگیری از پوسیدگی، تاج گیاه (ناحیه اتصال ریشه به ساقه) باید بالاتر از سطح خاک و روی یک تپه کوچک کاشته شود. مالچ معدنی: استفاده از مالچ سنگریزه یا پوکه معدنی (به جای مالچ آلی) اطراف گیاه برای تبخیر رطوبت اضافی و حفظ رنگ برگ‌ها توصیه می‌شود.
40 همنشین‌های مناسب دیگر گیاهان آفتاب‌دوست و کم‌آب با برگ‌های خاکستری: گل مغزی (Lavender)، مریم‌گلی (Salvia)، گل ناز (Sedum)، چمن زینتی (Festuca glauca).
41 ارزش اکولوژیک جاذب پروانه‌ها و زنبورهای عسل.
42 هشدار/محدودیت حساسیت شدید به ماندابی و خاک‌های سنگین. عمر نسبتاً کوتاه و نیاز به تقسیم دوره‌ای. نیاز به هرس منظم برای جلوگیری از بدشکلی.
43 ویژگی برجسته گل‌های پرپَر و معطر با عطر کلاسیک میخک و حاشیه ریش‌ریش ظریف.
44 چالش در ایران بارش‌های تابستانه نامنظم و رطوبت بالا در برخی مناطق شمالی که می‌تواند باعث بیماری قارچی شود. خاک‌های رسی سنگین در بسیاری از مناطق.
45 راهکار برای ایران اصلاح خاک با ماسه و مواد آلی خام (پیت ماس) برای بهبود زهکشی. کاشت در بسترهای مرتفع یا شیب‌دارپرهیز از آبیاری غرقابی و استفاده از آبیاری قطره‌ای.
46 گونه/رقم مشابه در ایران میخک ایرانی (Dianthus caryophyllus) که گل شاخه‌بریده معروفی است، نیازهای مشابه اما اغلب حساس‌تر دارد.
47 آبیاری در ایران آبیاری عمیق و با فاصله تنها زمانی که خاک کاملاً خشک شده باشد. در تابستان‌های خشک هفته‌ای یک بار ممکن است کافی باشد.
48 اقلیم پیشنهادی در ایران به‌ترین اقلیم: مناطق معتدل و کوهستانی با تابستان‌های خشک و خنک (همدان، ارومیه، آذربایجان، خراسان شمالی، ارتفاعات البرز و زاگرس). مناطق مناسب: شهرهای معتدل مرکزی (تهران، اصفهان، شیراز) با شرط زهکشی عالی خاک و محل آفتابیمناطق با چالش: مناطق بسیار مرطوب شمال (گیلان) که خطر بیماری قارچی بالا است. مناطق بسیار گرم و خشک جنوب که نیاز به سایه‌بان جزئی در بعدازظهر دارد.
میخک صدپر