میخک صدپر
میخک صدپر با نام علمی Dianthus plumarius گیاهی علفی چندساله همیشهسبز از خانواده میخکیان (Caryophyllaceae) است که بهخاطر گلهای معطر، پرپَر و حاشیهدندانهدار ظریف خود شهرت دارد. این گیاه بومی مناطق کوهستانی اروپا (مانند آلپ) است و بهعنوان یک گیاه زینتی محبوب در سراسر جهان کشت میشود. فرم رشد آن به صورت تودهای کوتاه و بالشتکی از برگهای باریک، خاکستری-آبی و علفی شکل است. گلهای آن که بر روی ساقههای باریک و بلندتر از برگها قرار میگیرند، در رنگهای سفید، صورتی، قرمز و بنفش و اغلب با الگوهای حلقوی یا چشممرکز دیده میشوند. عطر شیرین و تند گلها (معروف به عطر “میخک”) یکی از جذابیتهای اصلی آن است. این گیاه با مقاومت خوب به خشکی و سرما، گزینهای ایدهآل برای حاشیههای جلویی باغ، باغهای صخرهای، کاشت در لبه دیوار و گلدان در مناطق معتدل ایران محسوب میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Dianthus plumarius L. |
| 2 | نام فارسی | میخک صدپر، میخک باغی، میخک معطر |
| 3 | نام انگلیسی | Cottage Pink, Feathered Pink, Grass Pink |
| 4 | خانواده | Caryophyllaceae (میخکیان) |
| 5 | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله همیشهسبز (بالشتکی) |
| 6 | ارتفاع برگها | ۱۰-۱۵ سانتیمتر |
| 7 | ارتفاع با گل | ۲۰-۳۰ سانتیمتر |
| 8 | گسترش | ۳۰-۴۰ سانتیمتر (به مرور زمان تودههای گسترده تشکیل میدهد) |
| 9 | فرم رشد | بالشتکی، تودهای فشرده و کپهای |
| 10 | سرعت رشد | متوسط |
| 11 | طول عمر | چندساله کوتاهعمر (۳-۵ سال)، اما با تقسیم بوته میتوان آن را تجدید کرد. |
| 12 | رنگ برگ | خاکستری-آبی (Glaucous blue-green)، بافتی مومی دارد. |
| 13 | نوع برگ | ساده، خطی-نیزهای، باریک و سوزنی شکل، به طول ۵-۱۰ سانتیمتر. |
| 14 | ریزش برگ | همیشهسبز (در زمستان نیز سبز میماند). |
| 15 | زمان گلدهی | اواخر بهار تا اواسط تابستان (اردیبهشت تا تیر). اغلب با حذف گلهای پژمرده، گلدهی تا پاییز ادامه مییابد. |
| 16 | رنگ گل | سفید، صورتی، قرمز، بنفش و دو رنگ. اغلب حلقهای تیرهتر در مرکز یا حاشیههای کنگرهدار با رنگ متفاوت دارند. |
| 17 | عطر گل | معطر قوی، شیرین و ادویهای (عطر کلاسیک میخک). |
| 18 | نوع گل | گلهای پرپَر (دوبل) یا نیمهپر، منفرد، با ۵ گلبرگ عمیقاً بریدهبریده (حاشیه ریشریش)، قطر ۲-۴ سانتیمتر. |
| 19 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (گلهای معطر و رنگین، فرم بالشتکی جذاب، برگهای خاکستری-آبی). |
| 20 | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه زینتی محبوب باغچهای و گلدانی). |
| 21 | سیستم ریشه | فیبری و نسبتاً کمعمق. |
| 22 | مقاومت به سرما | بسیار زیاد. تا -۳۰ درجه سانتیگراد را تحمل میکند (Zone 4). |
| 23 | مقاومت به گرما | خوب. تحمل خوبی به گرمای تابستان دارد، به شرطی که زهکشی عالی باشد. |
| 24 | تحمل خشکی | زیاد. پس از استقرار، تحمل خوبی به دورههای خشکی دارد. یک گیاه مقاوم به خشکی (Xeric) محسوب میشود. |
| 25 | نیاز آبی | کم تا متوسط. آبیاری پس از خشک شدن سطح خاک. به آبیاری زیاد و ماندابی بسیار حساس است. |
| 26 | نیاز نوری | آفتاب کامل (حداقل ۶-۸ ساعت). در سایه گلدهی ضعیف و فرم گیاه leggy میشود. |
| 27 | نوع خاک | خاک شنی-لومی با زهکشی عالی. خاک قلیایی تا خنثی را ترجیح میدهد. به خاکهای سنگین و رسی حساس است. |
| 28 | زهکشی خاک | باید عالی باشد. حساسیت مفرط به پوسیدگی ریشه و تاج در شرایط مرطوب. |
| 29 | تحمل شوری | کم تا متوسط. |
| 30 | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| 31 | مقاومت به باد | خوب (به دلیل فرم فشرده). |
| 32 | آفات و بیماریها | آفات: نسبتاً مقاوم. گاهی شته یا کرم برگخوار. بیماری: پوسیدگی ریشه و ساقه (در اثر رطوبت زیاد)، سفیدک پودری (در هوای خنک و مرطوب). |
| 33 | نیاز هرس | مهم. حذف منظم گلهای پژمرده (Deadheading) برای تشویق گلدهی مداوم. هرس سبک پس از گلدهی اصلی برای حفظ فرم بالشتکی و جلوگیری از مرکزخشک شدن بوته. |
| 34 | تغذیه (کوددهی) | نیاز کم. یکبار در اوایل بهار با کود متعادل و با فسفر بالا (برای گلدهی) کافی است. از کوددهی نیتروژنه زیاد پرهیز کنید. |
| 35 | روش تکثیر | ۱. قلمهگیری از ساقههای غیرگلدهنده در اواخر بهار/تابستان. ۲. تقسیم بوته در پاییز یا اوایل بهار. ۳. کاشت بذر (اما ممکن است ویژگیهای گیاه مادر را حفظ نکند). |
| 36 | فاصله کاشت | ۲۰-۳۰ سانتیمتر (برای ایجاد یک پوشش متراکم). |
| 37 | کاربرد در طراحی | حاشیههای جلویی و لبههای مسیرها، باغهای صخرهای و دیوارهای خشکهچین، پوشش زمین در مناطق آفتابی، گلدان و سبدهای آویز، باغهای معطر و کلبهای. |
| 38 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای حاشیهکاری پارکها، میادین و بلوارهای آفتابی، کاشت در گلدانهای شهری و روف گاردنها (به شرط زهکشی عالی). |
| 39 | نکات اجرایی ویژه | کاشت بلند: برای جلوگیری از پوسیدگی، تاج گیاه (ناحیه اتصال ریشه به ساقه) باید بالاتر از سطح خاک و روی یک تپه کوچک کاشته شود. مالچ معدنی: استفاده از مالچ سنگریزه یا پوکه معدنی (به جای مالچ آلی) اطراف گیاه برای تبخیر رطوبت اضافی و حفظ رنگ برگها توصیه میشود. |
| 40 | همنشینهای مناسب | دیگر گیاهان آفتابدوست و کمآب با برگهای خاکستری: گل مغزی (Lavender)، مریمگلی (Salvia)، گل ناز (Sedum)، چمن زینتی (Festuca glauca). |
| 41 | ارزش اکولوژیک | جاذب پروانهها و زنبورهای عسل. |
| 42 | هشدار/محدودیت | حساسیت شدید به ماندابی و خاکهای سنگین. عمر نسبتاً کوتاه و نیاز به تقسیم دورهای. نیاز به هرس منظم برای جلوگیری از بدشکلی. |
| 43 | ویژگی برجسته | گلهای پرپَر و معطر با عطر کلاسیک میخک و حاشیه ریشریش ظریف. |
| 44 | چالش در ایران | بارشهای تابستانه نامنظم و رطوبت بالا در برخی مناطق شمالی که میتواند باعث بیماری قارچی شود. خاکهای رسی سنگین در بسیاری از مناطق. |
| 45 | راهکار برای ایران | اصلاح خاک با ماسه و مواد آلی خام (پیت ماس) برای بهبود زهکشی. کاشت در بسترهای مرتفع یا شیبدار. پرهیز از آبیاری غرقابی و استفاده از آبیاری قطرهای. |
| 46 | گونه/رقم مشابه در ایران | میخک ایرانی (Dianthus caryophyllus) که گل شاخهبریده معروفی است، نیازهای مشابه اما اغلب حساستر دارد. |
| 47 | آبیاری در ایران | آبیاری عمیق و با فاصله تنها زمانی که خاک کاملاً خشک شده باشد. در تابستانهای خشک هفتهای یک بار ممکن است کافی باشد. |
| 48 | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: مناطق معتدل و کوهستانی با تابستانهای خشک و خنک (همدان، ارومیه، آذربایجان، خراسان شمالی، ارتفاعات البرز و زاگرس). مناطق مناسب: شهرهای معتدل مرکزی (تهران، اصفهان، شیراز) با شرط زهکشی عالی خاک و محل آفتابی. مناطق با چالش: مناطق بسیار مرطوب شمال (گیلان) که خطر بیماری قارچی بالا است. مناطق بسیار گرم و خشک جنوب که نیاز به سایهبان جزئی در بعدازظهر دارد. |



