شقایق کالیفرنیا
شقایق کالیفرنیا با نام علمی Eschscholzia californica گیاهی یکساله یا چندساله کوتاهعمر از خانواده خشخاش (Papaveraceae) است که بهخاطر یگلهای نارنجی درخشان، فنجانی شکل و ابریشمی خود که همچون جامهای طلایی در آفتاب میدرخشند، شهرت جهانی دارد. این گل وحشی بندی ایالت کالیفرنیا در آمریکاست، اما بهدلیل مقاومت استثنایی به خشکی و سازگاری با خاکهای فقیر، در بسیاری از مناطق معتدل دنیا بهصورت خودرو یا کشتشده یافت میشود. گیاهی است با برگهای آبشاری ظریف و بریدهبریده به رنگ سبز مایل به آبی، که خود بهتنهایی زیباست. گلها بهطور انبوه از بهار تا پاییز (در شرایط مناسب) بر روی ساقههای نازک ظاهر میشوند و شبها و در هوای ابری بسته میشوند. این گیاه با رشد سریع، نیاز کم و توان خودبذری قوی، انتخابی ایدهآل برای پوشش زمین، باغهای صخرهای، حاشیههای طبیعی و احیای زمینهای خشک در مناطق آفتابی ایران است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Eschscholzia californica Cham. |
| 2 | نام فارسی | شقایق کالیفرنیا، شقایق کالیفرنیایی |
| 3 | نام انگلیسی | California Poppy, Golden Poppy |
| 4 | خانواده | Papaveraceae (خشخاش) |
| 5 | تیپ گیاهی | گیاه علفی یکساله/دو ساله/چندساله کوتاهعمر |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر (بسته به رقم و شرایط) |
| 7 | گسترش | ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر (به صورت تودهای پخش میشود) |
| 8 | فرم رشد | بوتهای، پُرپشت و گسترده |
| 9 | سرعت رشد | بسیار سریع (از بذر تا گل در ۸-۱۰ هفته) |
| 10 | طول عمر | یکساله (در ایران معمولاً بهصورت یکساله کشت میشود) |
| 11 | رنگ برگ | سبز مایل به آبی (glaucous) یا سبز خاکستری |
| 12 | نوع برگ | بریدهبریده، آبشاری بسیار ظریف، متناوب |
| 13 | ریزش برگ | یکساله (کل گیاه پس از تولید بذر از بین میرود) |
| 14 | زمان گلدهی | اصلی: فروردین تا خرداد. تداوم: تا مهرماه با قطع گلهای پژمرده. در مناطق خنک تر ممکن است تابستان هم گل دهد. |
| 15 | رنگ گل | نارنجی کلاسیک، همچنین ارقامی به رنگ زرد، قرمز، صورتی و سفید. |
| 16 | عطر گل | معطر ملایم و شیرین |
| 17 | نوع گل | گلهای منفرد، فنجانی شکل، ۴ گلبرگ ابریشمی، قطر ۵-۷ سانتیمتر |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد در فصل گل (تودهای رنگارنگ و طبیعی). |
| 19 | ارزش اقتصادی | متوسط (بذر و گیاه زینتی). در طب سنتی کاربرد محدود دارد (آرامبخش ملایم). |
| 20 | سیستم ریشه | ریشه عمودی (راسته) نسبتاً عمیق برای یک گیاه یکساله (مقاوم به خشکی). |
| 21 | مقاومت به سرما | زیاد. بذرها و گیاهان جوان تا -۱۰ درجه سانتیگراد را تحمل میکنند. بهعنوان گیاه پاییزه/بهاره کشت میشود. |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد. عاشق گرمای خشک و آفتاب شدید است. |
| 23 | تحمل خشکی | بسیار زیاد. پس از استقعار، به آبیاری بسیار کمی نیاز دارد. |
| 24 | نیاز آبی | بسیار کم. تنها در دوره استقرار و خشکیهای بسیار شدید به آبیاری نیاز دارد. آبیاری زیاد باعث رشد رویشی و کاهش گلدهی میشود. |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). در سایه گل نمیدهد و پژمرده میشود. |
| 26 | نوع خاک | خاکهای فقیر، شنی و با زهکشی عالی را ترجیح میدهد. در خاکهای غنی و سنگین عملکرد ضعیفتری دارد. |
| 27 | زهکشی خاک | باید عالی باشد. به هیچ وجه مانداب را تحمل نمیکند. |
| 28 | تحمل شوری | متوسط. تحمل نسبی به شوری خاک دارد. |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| 30 | مقاومت به باد | خوب. ساقههای نازک اما انعطافپذیر هستند. |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بسیار بالا. تقریباً عاری از آفات و بیماری. گاهی شته یا کنه ممکن است دیده شود. |
| 32 | نیاز هرس | نیاز ندارد. اما حذف گلهای پژمرده (Deadheading) باعث تحریک گلدهی بیشتر و جلوگیری از خودبذری ناخواسته میشود. |
| 33 | تغذیه (کوددهی) | اصلاً نیاز ندارد. کوددهی باعث رشد شاخ و برگ زیاد و کاهش گلدهی میشود. |
| 34 | روش تکثیر | کاشت مستقیم بذر در محل اصلی (به دلیل ریشه حساس به جابهجایی). بهترین روش. |
| 35 | زمان کاشت بذر | پاییز (برای گلدهی زودهنگام بهار) یا اوایل بهار (پس از رفع سرمای شدید). |
| 36 | فاصله کاشت | پرپشت و طبیعی: بذرپاشی متراکم. برای بوتههای مجزا: ۱۵-۲۰ سانتیمتر. |
| 37 | کاربرد در طراحی | پوشش زمین و مراتع گل، باغهای صخرهای، حاشیههای طبیعی غیررسمی، کاشت در شیبهای آفتابی، احیای زمینهای تخریبشده، گلهای شاخهبریده (عمر کوتاه در گلدان). |
| 38 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای فضای سبز کمنیاز (Xeriscape)، میادین آفتابی، لبه بزرگراهها، پارکهای طبیعی. |
| 39 | نکات اجرایی ویژه | خودبذری شدید: اگر میخواهید کنترل شود، قبل از تشکیل بذر گیاه را قطع کنید. کاشت: بذرها را به آرامی روی خاک فشار دهید (نیاز به نور برای جوانهزنی دارند). جابهجایی: به دلیل ریشه عمودی، جابهجایی نشا بسیار سخت است. |
| 40 | همنشینهای مناسب | دیگر گیاهان یکساله و چندساله کمنیاز آفتابدوست: گل گاوزبان، کوکب کوهی، اسطوخودوس، سنتولینا. |
| 41 | ارزش اکولوژیک | جاذب عالی زنبورهای عسل، پروانهها و سایر حشرات گردهافشان. |
| 42 | هشدار/محدودیت | خودبذری تهاجمی در شرایط ایدهآل. عدم تحمل سایه و خاک سنگین. گلها در عصر بسته میشوند. |
| 43 | ویژگی برجسته | گلهای نارنجی درخشان که انبوهی از رنگ را با حداقل مراقبت ایجاد میکنند. |
| 44 | چالش در ایران | تابستانهای بسیار گرم جنوب ممکن است دوره گلدهی را کوتاه کند (گیاه زودتر به بذر میرود). نیاز به کاشت پاییزه در این مناطق. |
| 45 | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: مناطق معتدل و نیمهخشک با بهار معتدل. مناطق ایدهآل: اکثر مناطق مرکزی و غربی (تهران، کرج، اصفهان، شیراز، همدان، ارومیه). مناطق مناسب: مناطق سردسیر (آذربایجان، کردستان) با کاشت بهاره. مناطق گرم و خشک جنوب (با کاشت پاییزه برای بهار). مناطق با محدودیت: مناطق بسیار مرطوب شمال (گیلان، مازندران) به دلیل رطوبت بالا و خاک سنگین. |

