هیدرانژه آ
هیدرانژه آ با نام علمی Hydrangea macrophylla، درختچه ای برگریز باشکوه از خانواده Hydrangeaceae است که بهخاطر کلاهدهای گل عظیم، کروی یا صفحهای در رنگهای آبی، صورتی، سفید و بنفش شهرت افسانهای دارد. این گیاه بومی ژاپن و کره است و بهعنوان نمادی از تابستانهای خنک و باغهای رمانتیک شناخته میشود. فرم رشد آن گرد و پرپشت است. برگهای پهن، دندانهدار و براق آن به رنگ سبز تیره، بافتی غنی ایجاد میکنند. جذابیت اصلی آن گلآذینهای بزرگ (۱۵-۲۵ سانتیمتر) است که از تعداد زیادی گل کوچک تشکیل شدهاند. نکته جذاب، تغییر رنگ گلها بر اساس اسیدیته خاک است: در خاک اسیدی (pH پایین) آبی، در خاک خنثی تا قلیایی (pH بالا) صورتی تا قرمز. این ویژگی آن را به موضوعی جذاب برای باغبانان تبدیل کرده است. این گیاه برای حاشیههای سایهدار، کاشت در گلدانهای بزرگ و ایجاد نقطه کانونی در باغهای مرطوب مناطق معتدل ایران ایدهآل است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Hydrangea macrophylla (Thunb.) Ser. |
| 2 | نام فارسی | هیدرانژه آ، ، ادریسی برگدرشت |
| 3 | نام انگلیسی | Bigleaf Hydrangea, French Hydrangea, Hortensia |
| 4 | خانواده | Hydrangeaceae (هاورتیاسیون) |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه برگریز پرپشت |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۱ تا ۱.۵ متر (در شرایط ایدهآل تا ۲ متر) |
| 7 | قطر تاج | ۱ تا ۲ متر |
| 8 | فرم تاج | گرد، تودهای و متراکم |
| 9 | سرعت رشد | سریع (در شرایط مناسب) |
| 10 | طول عمر | طولانی با مراقبت مناسب |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق، پاییزی: تغییر رنگ محسوسی ندارد |
| 12 | نوع برگ | ساده، پهن تخممرغی، دندانهدار درشت، طول ۱۰-۲۰ سانتیمتر |
| 13 | ریزش برگ | برگریز کامل در پاییز |
| 14 | زمان گلدهی | خرداد تا شهریور (اواخر بهار تا تابستان) |
| 15 | رنگ گل | متغیر با pH خاک: آبی (خاک اسیدی)، ارغوانی (خاک خنثی)، صورتی تا قرمز (خاک قلیایی). سفید در برخی ارقام ثابت است. |
| 16 | عطر گل | فاقد عطر قابلتوجه |
| 17 | نوع گل | دو نوع: ۱. هورتنسیا (Hortensia): کلاهدهای کروی از گلهای بارور. ۲. توری (Lacecap): صفحهای با گلهای بارور مرکزی و گلهای غیربارور حاشیهای. |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (گلهای نمایشی و برگهای زیبا). |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه زینتی محبوب گلدانی و باغچهای). |
| 20 | سیستم ریشه | فیبری، سطحی و حساس |
| 21 | مقاومت به سرما | متوسط. تا -۱۵ درجه سانتیگراد را با محافظت تحمل میکند. سرماهای دیررس بهاره جوانههای گل را نابود میکند (بزرگترین چالش). |
| 22 | مقاومت به گرما | کم تا متوسط. به گرمای شدید، خشکی هوا و تابش مستقیم آفتاب ظهر بسیار حساس است. |
| 23 | تحمل خشکی | بسیار کم. به خشکی خاک بسیار حساس است. پژمردگی سریع نشانه کمآبی است. |
| 24 | نیاز آبی | زیاد. خاک باید همیشه مرطوب ولی نه غرقاب باشد. در تابستان ممکن است نیاز به آبیاری روزانه داشته باشد. |
| 25 | نیاز نوری | نیمهسایه ایدهآل است. صبحآفتاب و بعدازظهر-سایه. در مناطق خنک ساحلی، آفتاب کامل را هم تحمل میکند. آفتاب شدید برگها و گلها را میسوزاند. |
| 26 | نوع خاک | خاک غنی، حاصلخیز، با هوموس بالا و زهکشی عالی. |
| 27 | زهکشی خاک | باید عالی باشد اما رطوبت را حفظ کند. تناقض اصلی در کشت این گیاه همین است. |
| 28 | تحمل شوری | کم. |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | کم تا متوسط. |
| 30 | مقاومت به باد | کم. باد باعث پژمردگی سریع و آسیب به برگها و گلهای سنگین میشود. |
| 31 | آفات و بیماریها | حساس. آفات: شته، کنه تارعنکبوتی (در گرما)، حلزون و لیسه (به برگهای آبدار علاقه دارند). بیماریها: کپک پودری، لکهبرگی قارچی، پوسیدگی ریشه (در زهکشی بد). |
| 32 | نیاز هرس | بسیار مهم و حساس. بیشتر ارقام روی چوب سال قبل گل میدهند. هرس اصلی باید بلافاصله پس از گلدهی انجام شود. هرس شدید در بهار یا پاییز منجر به حذف جوانههای گل سال آینده میشود. |
| 33 | تغذیه (کوددهی) | منظم و خاص. کوددهی در بهار با کود متعادل. برای رنگ آبی: کودهای کم فسفر و غنی از پتاسیم، و افزودن سولفات آلومینیوم به خاک. برای رنگ صورتی: خاک قلیایی و کودهای فسفر بالا. |
| 34 | روش تکثیر | قلمه نرم یا نیمهچوبی در اواخر بهار/تابستان. خاکگیری (Layering). |
| 35 | فاصله کاشت | ۱ تا ۱.۵ متر (برای ایجاد تودهای متراکم). |
| 36 | کاربرد در طراحی | تکبوته نقطه کانونی، حاشیهکاری سایهدار، کاشت در گلدانهای بزرگ برای patio، باغهای کلبهای و رمانتیک، کاشت نزدیک آب. |
| 37 | مناسب فضای شهری | تنها در ریزاقلیمهای مناسب شهری (حیاطهای شمالی، زیر سایه درختان بزرگ، بالکنهای خنک و سایهدار). |
| 38 | نکات اجرایی ویژه | ۱. کنترل رنگ گل: با تنظیم pH خاک (آهک برای صورتی، سولفات آلومینیوم برای آبی). ۲. محافظت از سرما: پوشاندن گیاه با خاکپوش یا پارچه در زمستانهای سرد. ۳. گلدهی: اگر گیاه گل نمیدهد، معمولاً به دلیل سرمازدگی جوانهها، هرس نادرست یا نور کم است. |
| 39 | همنشینهای مناسب | گیاهان سایهدوست و رطوبتپسند: فانژیها (Ferns)، هوستا (Hosta)، آزالیا (Azalea)، خرزه هندی (Impatiens). |
| 40 | ارزش اکولوژیک | جاذب حشرات گردهافشان (به ویژه نوع Lacecap). |
| 41 | هشدار/محدودیت | نیاز آبی بسیار بالا. حساسیت شدید به خشکی و آفتاب سوختگی. هرس پیچیده. سمی بودن تمام قسمتهای گیاه در صورت بلعیده شدن (حاوی سیانوژنیک گلیکوزیدها). |
| 42 | ویژگی برجسته | گلهای غولپیکر و تغییر رنگ جادویی بر اساس اسیدیته خاک. |
| 43 | اقلیم ایدهآل جهانی | آب و هوای معتدل ساحلی با تابستانهای خنک و مرطوب (مشابه شمال غربی اقیانوس آرام). |
| 44 | چالش اصلی در ایران | تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای سرد همراه با نوسانات دمایی بهاره که جوانههای گل را از بین میبرد. |
| 45 | راهکار برای ایران | کاشت در گلدان برای کنترل بهتر خاک، رطوبت و جابهجایی در فصول. ایجاد ریزاقلیم با سایهبان و مهپاش. انتخاب ارقام مقاومتر (مانند سری ‘Endless Summer’ که روی چوب جدید هم گل میدهد). |
| 46 | آبیاری در ایران | قطرهای با تایمر یا آبیاری دستی صبح و عصر در تابستان. مالچ پاشی ضخیم پای گیاه برای حفظ رطوبت ضروری است. |
| 47 | محل کاشت در باغ ایرانی | شمالی یا شرقی ساختمان که بعدازظهر سایه است. زیر سایه درختان بلند با سایهدوزی ملایم (مثل گردو). نزدیک حوض یا آبنما برای رطوبت هوا. |
| 48 | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: مناطق مرطوب و معتدل شمال (گیلان، مازندران غربی، گلستان). مناطق با شرط مراقبت شدید: مناطق کوهستانی معتدل (البرز مرکزی: اطراف رامسر، چالوس، کندوان). مناطق نامناسب: شهرهای گرم و خشک (تهران، اصفهان، یزد، مشهد) مگر در گلخانه یا ریزاقلیمهای بسیار کنترلشده. مناطق سردسیر شدید (آذربایجان) به دلیل سرمازدگی بهاره. |










