برازمبل

برازمبل با نام علمی Perovskia atriplicifolia  گیاهی علفی چندساله خزان‌کننده و بسیار مقاوم از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. خاستگاه آن دشت‌های خشک و کوهستان‌های آسیای میانه (افغانستان، پاکستان، غرب چین) است و به‌خاطر سازگاری خارق‌العاده‌اش، در بسیاری از مناطق معتدل دنیا کشت می‌شود. این گیاه جادویی به‌خاطر شاخ و برگ نقره‌ای-خاکستری ظریف و پَرمانند و انبوهی از گل‌آذین‌های بنفش-آبی روشن و هواژن که کل گیاه را از اواسط تابستان تا پاییز می‌پوشانند، شهرت دارد. ظاهر ابرمانند و رنگ‌های سرد آن، حس خنکی و وسعت را به باغ‌های تابستانه می‌بخشد و نماد تاب‌آوری، سبکی و زیبایی غیررسمی است.

ظاهر مریم‌گلی روسی، سبک و عمودی است. ساقه‌های چوبی سفیدرنگ و منشعب آن که شبیه به ریحان چوبی است، پوشیده از برگ‌های بریده‌بریده و نقره‌فام است. در اواسط تابستان، ساقه‌های بلندتر، خوشه‌های پرپشت و منشعب از گل‌های ریز لوله‌ای به رنگ بنفش-آبی یخی را تولید می‌کنند که از دور شبیه به مه بنفش به نظر می‌رسند. این گل‌ها جاذب قوی زنبورهای عسل، پروانه‌ها و سایر حشرات مفید هستند. کل گیاه عطری ملایم و کافوری دارد که هنگام لمس منتشر می‌شود. این گیاه با رشد سریع و ریشه‌دوانی عمیق، نمونه‌ای ایده‌آل از یک گیاه کم‌نیاز و پایدار است.

از نظر سازگاری با اقلیم ایران، مریم‌گلی روسی یک سوپراستار بی‌رقیب برای مناطق خشک، نیمه‌خشک و حتی کوهستانی کشور محسوب می‌شود. مقاومت استثنایی آن به خشکی مطلق، گرمای شدید، خاک‌های فقیر و آهکی، شوری نسبی و سرمای زمستان، نیاز آبی نزدیک به صفر و گل‌دهی خیره‌کننده و طولانی، آن را به پوشش دهنده حجمی ایده‌آل برای پس‌زمینه باغ‌های مختلط، کاشت دسته‌جمعی، مرزبندی‌های طبیعی و احیای زمین‌های خشک تبدیل کرده است. این گیاه برای فضاهای سبز شهری پایدار، پارک‌های بزرگراهی و مناطقی که نیاز به زیبایی با حداقل منابع دارند، انتخابی استثنایی است.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Perovskia atriplicifolia Benth. (نام جدید: Salvia yangii)
2 نام فارسی برازمبل، مریم‌گلی روسی
3 نام انگلیسی Russian Sage, Perovskia
4 خانواده Lamiaceae (نعناعیان)
5 تیپ گیاهی درختچه علفی چندساله خزان‌کننده، نیمه‌چوبی
6 ارتفاع گیاه ۰.۷ تا ۱.۲ متر (گاهی تا ۱.۵ متر)
7 گسترش گیاه ۰.۷ تا ۱.۲ متر
8 فرم رشد عمودی، بوته‌ای، با ساقه‌های راست و منشعب.
9 سرعت رشد سریع.
10 طول عمر چندساله طولانی‌عمر (با مراقبت مناسب).
11 رنگ برگ نقره‌ای-خاکستری با پوشش متراکم کرک‌های ریز.
12 نوع برگ ساده، بریده‌بریده، پَرمانند، متقابل، به طول ۳-۵ سانتی‌متر، معطر.
13 ریزش برگ خزان‌کننده (در پاییز برگ‌ها می‌ریزند).
14 زمان گل‌دهی اواسط تابستان تا اواسط پاییز (تیر تا مهر).
15 رنگ گل بنفش-آبی یخی (Lavender-blue) روشن و یکدست.
16 عطر گل عطر ملایم و کافوری (مشابه مریم‌گلی).
17 نوع گل گل‌های ریز دو لب، مجتمع در گل‌آذین‌های بلند، پرپشت، منشعب و هواژن (پانیکول) بر روی ساقه‌های بلند.
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (توده رنگین و ابرمانند گل، شاخ و برگ نقره‌ای در تمام فصل رشد، فرم سبک و زیبا).
19 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی پوششی و قطعی بسیار محبوب).
20 سیستم ریشه عمیق، چوبی و گسترده (مقاومت عالی به خشکی).
21 مقاومت به سرما بسیار زیاد. تا -۲۹ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 4).
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد. عاشق گرمای خشک و آفتاب شدید است.
23 تحمل خشکی بسیار زیاد. پس از استقرار، به آبیاری نیاز ندارد. نماد گیاهان کم‌آب.
24 نیاز آبی بسیار کم. تنها در دوره استقیر اولیه (سال اول) نیاز به آبیاری دارد.
25 نیاز نوری آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). در سایه رشد ضعیف، وارفته و گل نمی‌دهد.
26 نوع خاک خاک‌های شنی، سبک، با زهکشی عالی، فقیر، سنگریزه‌دار و آهکی. خاک‌های غنی و مرطوب را دوست ندارد.
27 زهکشی خاک باید عالی باشد.
28 تحمل شوری خوب.
29 تحمل آلودگی هوا خوب.
30 مقاومت به باد خوب. ساقه‌های محکمی دارد.
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت بسیار بالا. تقریباً هیچ آفت یا بیماری جدی ندارد.
32 نیاز هرس مهم. هرس سالانه در اواخر زمستان یا اوایل بهار (قبل از رشد جدید) ضروری است. باید تمام ساقه‌ها را تا حدود ۱۵-۲۰ سانتی‌متر از سطح زمین قطع کرد تا رشد متراکم و گلدهی بهتر تشویق شود. عدم هرس باعث چوبی شدن و بدشکلی گیاه می‌شود.
33 تغذیه (کوددهی) نیاز ندارد. در خاک‌های فقیر بهترین عملکرد را دارد.
34 روش تکثیر ۱. قلمه نیمه‌چوبی در تابستان. ۲. تقسیم بوته در بهار (اما به دلیل ریشه عمیق سخت است). ۳. کاشت بذر (ممکن است با والد یکسان نباشد).
35 فاصله کاشت ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر (برای ایجاد دیواره یا توده متراکم).
36 کاربرد در طراحی پس‌زمینه یا میان‌زمینه در حاشیه‌های مختلط، کاشت دسته‌جمعی برای ایجاد توده رنگی، مرزبندی غیررسمی، باغ‌های طبیعی و مرتعی، کنترل فرسایش در شیب‌های خشک، جایگزین اسطوخودوس در مناطق مرطوب.
37 مناسب فضای شهری بسیار مناسب برای پارک‌ها، میادین، کمربندهای سبز و فضاهای سبز شهری با نگهداری کم.
38 نکات اجرایی ویژه هرس سنگین: کلید موفقیت، هرس سالانه شدید است. پایداری: پس از استقرار، گیاهی فولادی و بی‌توقع است. ترکیب: با گل‌های زرد و نارنجی (مثل گل مخمل سیاه) تضاد زیبایی ایجاد می‌کند.
39 همنشین‌های مناسب دیگر گیاهان کم‌آب و تابستانه: گل مخمل سیاه (Rudbeckia)، گل اشرفی (Coreopsis)، یولاف زینتی (Stipa)، سجاف (Sedum ‘Autumn Joy’).
40 ارزش اکولوژیک جاذب عالی زنبورهای عسل، پروانه‌ها و سایر حشرات گرده‌افشان.
41 هشدار/محدودیت هرس سالانه اجباری. رشد تهاجمی در شرایط ایده‌آل (از طریق بذر و گسترش ریشه). ساقه‌های چوبی قدیمی ممکن است پس از چند سال نیاز به حذش داشته باشند.
42 ویژگی برجسته توده ابرمانند بنفش-آبی که در تابستان و پاییز با حداقل آب، باغ را خنک و زنده نشان می‌دهد.
43 چالش در ایران ندارد! این گیاه برای شرایط خشک ایران ساخته شده است. تنها چالش ممکن است آبیاری بیش از حد دلسوزانه باشد.
44 راهکار برای ایران بکارید و فراموش کنید! آن را در فقیرترین و خشک‌ترین نقطه باغ خود بکارید، هر ساله هرس شدید بهاری انجام دهید و شاهد نمایش خیره‌کننده آن باشید.
45 رقم معروف ‘Blue Spire’: محبوب‌ترین رقم با گل‌های بنفش تیره‌تر و فرم مستقیم‌تر.
46 آبیاری در ایران پس از سال اول استقرار، به هیچ آبیاری مصنوعی نیاز ندارد.
47 محل کاشت در باغ ایرانی پشت حاشیه گل‌های تابستانه، در کنار دیوارهای آفتابی، به عنوان بادشکن طبیعی در باغ.
48 گل خشک ساقه‌های گل‌دار برای دسته‌گل خشک عالی هستند و رنگ خود را حفظ می‌کنند.
49 نام جدید طبقه‌بندی بر اساس مطالعات ژنتیکی، اکنون در سرده Salvia قرار گرفته و نام علمی جدید آن Salvia yangii است.
50 اقلیم پیشنهادی در ایران بهترین اقلیم: تمام مناطق خشک، نیمه‌خشک و کوهپایه‌ای ایران. مناطق ایده‌آل: اکثر مناطق مرکزی، شرقی، جنوبی و غربی (اصفهان، یزد، کرمان، شیراز، تهران، کرج، آذربایجان). مناطق با محدودیت: مناطق بسیار مرطوب شمالی با بارندگی زیاد و خاک سنگین.