برازمبل
برازمبل با نام علمی Perovskia atriplicifolia گیاهی علفی چندساله خزانکننده و بسیار مقاوم از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. خاستگاه آن دشتهای خشک و کوهستانهای آسیای میانه (افغانستان، پاکستان، غرب چین) است و بهخاطر سازگاری خارقالعادهاش، در بسیاری از مناطق معتدل دنیا کشت میشود. این گیاه جادویی بهخاطر شاخ و برگ نقرهای-خاکستری ظریف و پَرمانند و انبوهی از گلآذینهای بنفش-آبی روشن و هواژن که کل گیاه را از اواسط تابستان تا پاییز میپوشانند، شهرت دارد. ظاهر ابرمانند و رنگهای سرد آن، حس خنکی و وسعت را به باغهای تابستانه میبخشد و نماد تابآوری، سبکی و زیبایی غیررسمی است.
ظاهر مریمگلی روسی، سبک و عمودی است. ساقههای چوبی سفیدرنگ و منشعب آن که شبیه به ریحان چوبی است، پوشیده از برگهای بریدهبریده و نقرهفام است. در اواسط تابستان، ساقههای بلندتر، خوشههای پرپشت و منشعب از گلهای ریز لولهای به رنگ بنفش-آبی یخی را تولید میکنند که از دور شبیه به مه بنفش به نظر میرسند. این گلها جاذب قوی زنبورهای عسل، پروانهها و سایر حشرات مفید هستند. کل گیاه عطری ملایم و کافوری دارد که هنگام لمس منتشر میشود. این گیاه با رشد سریع و ریشهدوانی عمیق، نمونهای ایدهآل از یک گیاه کمنیاز و پایدار است.
از نظر سازگاری با اقلیم ایران، مریمگلی روسی یک سوپراستار بیرقیب برای مناطق خشک، نیمهخشک و حتی کوهستانی کشور محسوب میشود. مقاومت استثنایی آن به خشکی مطلق، گرمای شدید، خاکهای فقیر و آهکی، شوری نسبی و سرمای زمستان، نیاز آبی نزدیک به صفر و گلدهی خیرهکننده و طولانی، آن را به پوشش دهنده حجمی ایدهآل برای پسزمینه باغهای مختلط، کاشت دستهجمعی، مرزبندیهای طبیعی و احیای زمینهای خشک تبدیل کرده است. این گیاه برای فضاهای سبز شهری پایدار، پارکهای بزرگراهی و مناطقی که نیاز به زیبایی با حداقل منابع دارند، انتخابی استثنایی است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Perovskia atriplicifolia Benth. (نام جدید: Salvia yangii) |
| 2 | نام فارسی | برازمبل، مریمگلی روسی |
| 3 | نام انگلیسی | Russian Sage, Perovskia |
| 4 | خانواده | Lamiaceae (نعناعیان) |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه علفی چندساله خزانکننده، نیمهچوبی |
| 6 | ارتفاع گیاه | ۰.۷ تا ۱.۲ متر (گاهی تا ۱.۵ متر) |
| 7 | گسترش گیاه | ۰.۷ تا ۱.۲ متر |
| 8 | فرم رشد | عمودی، بوتهای، با ساقههای راست و منشعب. |
| 9 | سرعت رشد | سریع. |
| 10 | طول عمر | چندساله طولانیعمر (با مراقبت مناسب). |
| 11 | رنگ برگ | نقرهای-خاکستری با پوشش متراکم کرکهای ریز. |
| 12 | نوع برگ | ساده، بریدهبریده، پَرمانند، متقابل، به طول ۳-۵ سانتیمتر، معطر. |
| 13 | ریزش برگ | خزانکننده (در پاییز برگها میریزند). |
| 14 | زمان گلدهی | اواسط تابستان تا اواسط پاییز (تیر تا مهر). |
| 15 | رنگ گل | بنفش-آبی یخی (Lavender-blue) روشن و یکدست. |
| 16 | عطر گل | عطر ملایم و کافوری (مشابه مریمگلی). |
| 17 | نوع گل | گلهای ریز دو لب، مجتمع در گلآذینهای بلند، پرپشت، منشعب و هواژن (پانیکول) بر روی ساقههای بلند. |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (توده رنگین و ابرمانند گل، شاخ و برگ نقرهای در تمام فصل رشد، فرم سبک و زیبا). |
| 19 | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه زینتی پوششی و قطعی بسیار محبوب). |
| 20 | سیستم ریشه | عمیق، چوبی و گسترده (مقاومت عالی به خشکی). |
| 21 | مقاومت به سرما | بسیار زیاد. تا -۲۹ درجه سانتیگراد را تحمل میکند (Zone 4). |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد. عاشق گرمای خشک و آفتاب شدید است. |
| 23 | تحمل خشکی | بسیار زیاد. پس از استقرار، به آبیاری نیاز ندارد. نماد گیاهان کمآب. |
| 24 | نیاز آبی | بسیار کم. تنها در دوره استقیر اولیه (سال اول) نیاز به آبیاری دارد. |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). در سایه رشد ضعیف، وارفته و گل نمیدهد. |
| 26 | نوع خاک | خاکهای شنی، سبک، با زهکشی عالی، فقیر، سنگریزهدار و آهکی. خاکهای غنی و مرطوب را دوست ندارد. |
| 27 | زهکشی خاک | باید عالی باشد. |
| 28 | تحمل شوری | خوب. |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | خوب. |
| 30 | مقاومت به باد | خوب. ساقههای محکمی دارد. |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بسیار بالا. تقریباً هیچ آفت یا بیماری جدی ندارد. |
| 32 | نیاز هرس | مهم. هرس سالانه در اواخر زمستان یا اوایل بهار (قبل از رشد جدید) ضروری است. باید تمام ساقهها را تا حدود ۱۵-۲۰ سانتیمتر از سطح زمین قطع کرد تا رشد متراکم و گلدهی بهتر تشویق شود. عدم هرس باعث چوبی شدن و بدشکلی گیاه میشود. |
| 33 | تغذیه (کوددهی) | نیاز ندارد. در خاکهای فقیر بهترین عملکرد را دارد. |
| 34 | روش تکثیر | ۱. قلمه نیمهچوبی در تابستان. ۲. تقسیم بوته در بهار (اما به دلیل ریشه عمیق سخت است). ۳. کاشت بذر (ممکن است با والد یکسان نباشد). |
| 35 | فاصله کاشت | ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر (برای ایجاد دیواره یا توده متراکم). |
| 36 | کاربرد در طراحی | پسزمینه یا میانزمینه در حاشیههای مختلط، کاشت دستهجمعی برای ایجاد توده رنگی، مرزبندی غیررسمی، باغهای طبیعی و مرتعی، کنترل فرسایش در شیبهای خشک، جایگزین اسطوخودوس در مناطق مرطوب. |
| 37 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای پارکها، میادین، کمربندهای سبز و فضاهای سبز شهری با نگهداری کم. |
| 38 | نکات اجرایی ویژه | هرس سنگین: کلید موفقیت، هرس سالانه شدید است. پایداری: پس از استقرار، گیاهی فولادی و بیتوقع است. ترکیب: با گلهای زرد و نارنجی (مثل گل مخمل سیاه) تضاد زیبایی ایجاد میکند. |
| 39 | همنشینهای مناسب | دیگر گیاهان کمآب و تابستانه: گل مخمل سیاه (Rudbeckia)، گل اشرفی (Coreopsis)، یولاف زینتی (Stipa)، سجاف (Sedum ‘Autumn Joy’). |
| 40 | ارزش اکولوژیک | جاذب عالی زنبورهای عسل، پروانهها و سایر حشرات گردهافشان. |
| 41 | هشدار/محدودیت | هرس سالانه اجباری. رشد تهاجمی در شرایط ایدهآل (از طریق بذر و گسترش ریشه). ساقههای چوبی قدیمی ممکن است پس از چند سال نیاز به حذش داشته باشند. |
| 42 | ویژگی برجسته | توده ابرمانند بنفش-آبی که در تابستان و پاییز با حداقل آب، باغ را خنک و زنده نشان میدهد. |
| 43 | چالش در ایران | ندارد! این گیاه برای شرایط خشک ایران ساخته شده است. تنها چالش ممکن است آبیاری بیش از حد دلسوزانه باشد. |
| 44 | راهکار برای ایران | بکارید و فراموش کنید! آن را در فقیرترین و خشکترین نقطه باغ خود بکارید، هر ساله هرس شدید بهاری انجام دهید و شاهد نمایش خیرهکننده آن باشید. |
| 45 | رقم معروف | ‘Blue Spire’: محبوبترین رقم با گلهای بنفش تیرهتر و فرم مستقیمتر. |
| 46 | آبیاری در ایران | پس از سال اول استقرار، به هیچ آبیاری مصنوعی نیاز ندارد. |
| 47 | محل کاشت در باغ ایرانی | پشت حاشیه گلهای تابستانه، در کنار دیوارهای آفتابی، به عنوان بادشکن طبیعی در باغ. |
| 48 | گل خشک | ساقههای گلدار برای دستهگل خشک عالی هستند و رنگ خود را حفظ میکنند. |
| 49 | نام جدید طبقهبندی | بر اساس مطالعات ژنتیکی، اکنون در سرده Salvia قرار گرفته و نام علمی جدید آن Salvia yangii است. |
| 50 | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: تمام مناطق خشک، نیمهخشک و کوهپایهای ایران. مناطق ایدهآل: اکثر مناطق مرکزی، شرقی، جنوبی و غربی (اصفهان، یزد، کرمان، شیراز، تهران، کرج، آذربایجان). مناطق با محدودیت: مناطق بسیار مرطوب شمالی با بارندگی زیاد و خاک سنگین. |
