| 1 |
نام علمی |
Salvia officinalis L. |
| 2 |
نام فارسی |
مریمگلی، مریمگلی باغی، سلویا |
| 3 |
نام انگلیسی |
Common Sage, Garden Sage, Culinary Sage |
| 4 |
خانواده |
Lamiaceae (نعناعیان) |
| 5 |
تیپ گیاهی |
درختچه کوچک چندساله همیشهسبز، نیمهچوبی |
| 6 |
ارتفاع گیاه |
۴۰ تا ۷۰ سانتیمتر |
| 7 |
گسترش گیاه |
۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر |
| 8 |
فرم رشد |
گرد، کپهای، متراکم و منشعب. |
| 9 |
سرعت رشد |
آهسته تا متوسط. |
| 10 |
طول عمر |
چندساله (۵-۸ سال بهرهدهی مطلوب دارد، پس از آن چوبی شده و نیاز به جوانسازی دارد). |
| 11 |
رنگ برگ |
خاکستری-سبز با سطح مخملی و کرکدار. ارقام ابلق با حاشیه زرد یا کرم نیز وجود دارند. |
| 12 |
نوع برگ |
ساده، بیضوی کشیده تا نیزهای، متقابل، حاشیه کامل یا کمی دندانهدار، به طول ۵-۱۰ سانتیمتر، بسیار معطر. |
| 13 |
ریزش برگ |
همیشهسبز. |
| 14 |
زمان گلدهی |
اواخر بهار تا اوایل تابستان (اردیبهشت-تیر). |
| 15 |
رنگ گل |
بنفش-آبی (رایجترین)، همچنین صورتی و سفید. |
| 16 |
عطر گل |
معطر ملایم. عطر اصلی از برگهاست. |
| 17 |
نوع گل |
گلهای کوچک دو لب، مجتمع در گلآذینهای خوشهای عمودی و منشعب در انتهای ساقهها. |
| 18 |
ارزش زینتی |
زیاد (رنگ و بافت زیبای برگها، گلهای رنگین، فرم متراکم). |
| 19 |
ارزش اقتصادی |
بسیار بالا (ادویه، گیاه دارویی مهم، اسانس، صنایع غذایی و آرایشی-بهداشتی). |
| 20 |
سیستم ریشه |
عمیق، فیبری و گسترده (مقاوم به خشکی). |
| 21 |
مقاومت به سرما |
خوب. تا -۱۵ درجه سانتیگراد را تحمل میکند (Zone 5). در مناطق سردتر نیاز به پناهگاه دارد. |
| 22 |
مقاومت به گرما |
بسیار زیاد. عاشق گرمای خشک و آفتاب شدید است. |
| 23 |
تحمل خشکی |
بسیار زیاد. پس از استقرار کامل، به آبیاری بسیار کمی نیاز دارد. نماد گیاهان کمآب. |
| 24 |
نیاز آبی |
بسیار کم. تنها در دوره استقرار اولیه و خشکیهای استثنایی طولانی به آبیاری نیاز دارد. آبیاری زیاد باعث پوسیدگی ریشه میشود. |
| 25 |
نیاز نوری |
آفتاب کامل (حداقل ۸ ساعت). در سایه رشد ضعیف، عطر کم و مستعد بیماری میشود. |
| 26 |
نوع خاک |
خاکهای شنی، سبک، با زهکشی عالی، فقیر و آهکی. خاکهای سنگین و مرطوب را تحمل نمیکند. |
| 27 |
زهکشی خاک |
باید عالی باشد. حساسیت مفرط به ماندابی. |
| 28 |
تحمل شوری |
متوسط. |
| 29 |
تحمل آلودگی هوا |
خوب. |
| 30 |
مقاومت به باد |
بسیار زیاد. |
| 31 |
آفات و بیماریها |
مقاومت بالا. در شرایط مرطوب و سایه ممکن است دچار سفیدک پودری یا پوسیدگی ریشه شود. آفت خاص شایعی ندارد. |
| 32 |
نیاز هرس |
بسیار مهم. هرس سالانه پس از گلدهی یا در اوایل بهار برای جلوگیری از چوبی شدن و حفظ فرم متراکم ضروری است. میتوان تا یکسوم ارتفاع هرس کرد. هرس شدید به چوب قدیمی را تحمل نمیکند. |
| 33 |
تغذیه (کوددهی) |
نیاز بسیار کم یا هیچ. در خاکهای بسیار فقیر، یک تغذیه سبک در بهار کافی است. |
| 34 |
روش تکثیر |
۱. قلمه نیمهچوبی در اواخر بهار/تابستان (بهترین روش). ۲. خوابانیدن شاخه. ۳. کاشت بذر (ممکن است با والد یکسان نباشد). |
| 35 |
فاصله کاشت |
۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر. |
| 36 |
کاربرد در طراحی |
پرچینهای کوتاه معطر، باغهای گیاهان دارویی و آشپزی، باغهای صخرهای و مدیترانهای، حاشیهکاری، گلدان. |
| 37 |
مناسب فضای شهری |
بسیار مناسب برای فضای سبز کمنیاز شهری، روف گاردن و بالکنهای آفتابی. |
| 38 |
نکات اجرایی ویژه |
برداشت: برای حداکثر عطر و طعم، برگها را قبل از گلدهی در صبح آفتابی بچینید. جوانسازی: گیاهان قدیمی و چوبی شده را با قلمهگیری جایگزین کنید. کاشت همراه: در باغ سبزیجات همراه خوبی برای کلم و هویج است (دافع برخی آفات). |
| 39 |
همنشینهای مناسب |
دیگر گیاهان مدیترانهای کمآب: رزماری، اسطوخودوس، آویشن، سنتولینا. |
| 40 |
ارزش اکولوژیک |
جاذب زنبورهای عسل و سایر حشرات مفید. |
| 41 |
هشدار/محدودیت |
حساسیت شدید به ماندابی و خاکهای سنگین. رشد آهسته. چوبی شدن پس از چند سال و نیاز به جوانسازی. |
| 42 |
ویژگی برجسته |
ترکیب عطر و طعم گرم و کافوری بینظیر، خواص دارویی قوی و مقاومت فولادی به خشکی. |
| 43 |
کاربرد دارویی و خوراکی |
دارویی: ضد التهاب، ضد عفونیکننده، کاهشدهنده تعریق، کمک به گوارش. خوراکی: ادویه در غذاهای گوشتی (به ویژه مرغ و خوک)، سوپ، سس و چای. |
| 44 |
چالش در ایران |
رطوبت بالا و بارندگی تابستانه در مناطق شمالی و غربی که میتواند باعث بیماری قارچی شود. |
| 45 |
راهکار برای ایران |
کاشت در بسترهای مرتفع با زهکشی عالی. پرهیز از آبیاری برگها. کاشت در آفتاب کامل و محلهای دارای جریان هوا. |
| 46 |
ارقام مختلف |
‘Purpurascens’: برگهای بنفش-خاکستری. ‘Icterina’: برگهای ابلق سبز و زرد. ‘Tricolor’: برگهای سبز، سفید و صورتی. |
| 47 |
آبیاری در ایران |
پس از استقرار، به ندرت به آبیاری نیاز دارد. تنها در خشکیهای استثنایی (مثلاً ماهی یک بار در تابستانهای خشک) آبیاری عمیق انجام شود. |
| 48 |
محل کاشت در باغ ایرانی |
آفتابگیرترین و خشکترین نقطه باغ، روی دیوارهای خشکهچین، در باغهای صخرهای جنوبی. |
| 49 |
برداشت و خشککردن |
سرشاخههای برگدار را بچینید و در سایه و جای خشک آویزان کنید یا روی توری پهن کنید. |
| 50 |
اقلیم پیشنهادی در ایران |
بهترین اقلیم: مناطق معتدل، نیمهخشک و کوهپایهای با تابستان خشک (اکثر مناطق مرکزی، غربی و جنوبی: تهران، اصفهان، شیراز، کرج، یزد، کرمان). مناطق مناسب: سواحل جنوبی با زهکشی عالی. مناطق با محدودیت: مناطق بسیار مرطوب شمال (به دلیل رطوبت بالا) و مناطق سردسیر با یخبندانهای شدید و طولانی (نیاز به پوشش زمستانه). |