گندمی
گندمی، گیاهی علفی، چندساله و همیشهسبز از خانواده مارچوبهایان (Asparagaceae) است که به دلیل سازگاری فوقالعاده، نگهداری آسان و توانایی تولید شاخههای رونده با گیاهچههای جدید، به یکی از محبوبترین گیاهان آپارتمانی جهان تبدیل شده است. خاستگاه آن مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری آفریقای جنوبی است. این گیاه با نامهای «گیاه عنکبوتی»، «گندمی» و «گیاه هواپیما» نیز شناخته میشود. برگهای باریک، کشیده و قوسی شکل آن به رنگ سبز با نوارهای سفید یا کرم (در ارقام ابلق) از مرکز گیاه به صورت روزت خارج میشوند. گلهای کوچک و سفیدرنگ ستارهای آن روی شاخههای طویل و رونده (استولون) ظاهر میشوند که پس از گلدهی، به گیاهچههای جدیدی تبدیل میشوند که ریشههای هوایی دارند. این گیاهچههای آویزان ظاهری شبیه به عنکبوت ایجاد میکنند. گندمی نهتنها زیباست، بلکه به عنوان یک گیاه تصفیهکننده قوی هوا نیز شناخته میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Chlorophytum comosum (Thunb.) Jacques |
| ۲ | نام فارسی | گندمی، گیاه عنکبوتی، گندمی ابلق، گیاه هواپیما |
| ۳ | نام انگلیسی | Spider Plant, Airplane Plant, St. Bernard’s Lily |
| ۴ | خانواده | Asparagaceae (مارچوبهایان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله همیشهسبز (خزنده از طریق استولون) |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر (با احتساب شاخههای رونده). |
| ۸ | فرم رشد | رزت (روزت) با برگهای قوسدار و شاخههای رونده (استولون) آویزان. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع در شرایط مناسب. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله و با دوام طولانی. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز با نوارهای طولی سفید یا کرم (ابلق). رقم ‘Vittatum’ رایجترین است. ارقام کاملاً سبز نیز وجود دارند. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، خطی-کشیده، کامل، به طول ۲۰-۴۰ سانتیمتر، به صورت روزت. |
| ۱۳ | ریزش برگ | همیشهسبز. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | بهار و تابستان، اما در شرایط مساعد در طول سال ممکن است گل دهد. |
| ۱۵ | رنگ گل | سفید، کوچک و ستارهای. |
| ۱۶ | عطر گل | بدون عطر قابل توجه. |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای کوچک ششگلبرگی، بر روی شاخههای رونده بلند. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | زیاد (بهویژه در سبدهای آویز). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه آپارتمانی ارزان، پرفروش و تکثیر آسان). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | غدهای (دارای ریزومهای غدهای آبدار). |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | ضعیف. حداقل دمای تحمل: ۲ درجه سانتیگراد. کاملاً حساس به یخبندان. |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | خوب (تا ۳۰ درجه سانتیگراد). |
| ۲۳ | تحمل خشکی | متوسط. ریزومهای غدهای تا حدی آب ذخیره میکنند، اما خشکی شدید باعث قهوهای شدن نوک برگها میشود. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط. بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاک خشک شود. از آبیاری بیشازحد بپرهیزید. |
| ۲۵ | نیاز نوری | نور غیرمستقیم و روشن ایدهآل است. سایه نسبی را تحمل میکند. نور مستقیم و شدید برگها را میسوزاند. ارقام ابلق در نور کم نوار سفید خود را از دست میدهند. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک گلدان سبک و با زهکشی عالی (ترکیب خاکبرگ، پیت ماس و پرلیت). |
| ۲۷ | زهکشی خاک | باید عالی باشد. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | عالی (تصفیهکننده هوا). فرمالدهید، زایلن و مونوکسید کربن را جذب میکند. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | کم (برای فضای داخلی). |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | مقاوم. گاهی ممکن است شته، شپشک آردآلود و کنه تار عنکبوتی حمله کنند. لکهبرگی قارچی یا پوسیدگی ریشه در اثر آبیاری زیاد رخ میدهد. |
| ۳۲ | نیاز هرس | کم. فقط برگهای خشک، زرد یا قهوهای را از پایه قطع کنید. گیاهچهها را میتوان برای تکثیر جدا کرد. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | کم. در فصل رشد (بهار و تابستان) ماهی یکبار با کود مایع رقیقشده مخصوص گیاهان آپارتمانی. |
| ۳۴ | روش تکثیر | بسیار آسان. ۱. کاشت گیاهچههای انتهایی استولون (رایجترین روش). ۲. تقسیم بوته. ۳. کاشت بذر (نادر). |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر (در فضای باز). در گلدان معمولاً تککاشت است. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | گیاه آپارتمانی برای سبدهای آویز، گلدانهای رومیزی و پایهدار. دیوارهای سبز داخلی. در مناطق گرم، پوشش زمینی در سایهدرختان. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای فضاهای داخلی ساختمانهای اداری، تجاری، مدارس و بیمارستانها. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | نوک قهوهای برگها: ناشی از خشکی هوا، آبیاری با آب فلورایددار یا خشکی کشیدن خاک است. گیاهچهها: زمانی از گیاه مادر جدا شوند که ریشههای کوچکی تشکیل داده باشند. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | سایر گیاهان آپارتمانی با نیاز نوری مشابه: پوتوس، سانسوریا، آگلونما. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | در فضای داخلی: بهبود کیفیت هوا. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | برای گربهها جذاب و کمی روانگردان است! گربهها ممکن است به جویدن آن بپردازند که بیخطر است اما باعث آسیب به گیاه میشود. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | تکثیر فوقالعاده آسان از طریق گیاهچههای آویزان، تحمل بالا نسبت به شرایط مختلف نوری داخلی و خاصیت تصفیهکنندگی هوا. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | ندارد. یک گیاه کاملاً زینتی است. |
| ۴۴ | چالش در ایران | هوای خشک داخل منازل به خصوص در فصل گرمایش و سرمایش که منجر به خشکی نوک برگها میشود. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | غبارپاشی منظم برگها یا قرار دادن گلدان روی سینی حاوی سنگریزه و آب. استفاده از آب جوشیده سرد شده یا آب تصفیهشده برای آبیاری، بهویژه در شهرهایی که آب فلوراید بالایی دارد. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ‘Vittatum’: برگهای سبز با نوار سفید مرکزی (رایجترین). ‘Variegatum’: برگهای سبز با حاشیه سفید. ‘Bonnie’: برگهای مجعد و پیچخورده. ‘Ocean’: برگهای پهن و مستحکم. |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | تابستان: هفتهای ۱-۲ بار. زمستان: هر ۱۰-۱۴ روز یکبار. معیار: خشک شدن سطح خاک. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در فضای باز، فقط در مناطق کاملاً عاری از یخبندان جنوب کشور و در سایهدرختان قابل کشت است. کاربرد اصلی آن در فضای داخلی تمام نقاط ایران است. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | گیاهچهها برای تکثیر برداشت میشوند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: فضای کنترلشده داخلی (آپارتمان) در همه شهرهای ایران. فضای باز: تنها در مناطق گرمسیر ساحلی جنوب با زمستان بسیار ملایم (مانند بندرعباس، چابهار). |


