پاپیتال

پاپیتال، یک گیاه رونده چوبی، همیشه‌سبز و بسیار سازگار از خانواده عشقگان (Araliaceae) است که به دلیل شاخ و برگ متراکم، براق و زیبایش، قرن‌هاست در معماری منظر و باغ‌ها استفاده می‌شود. خاستگاه آن اروپا، غرب آسیا و شمال آفریقاست. این گیاه با نام‌های «پاپیتال»، «پیچک انگلیسی» و «لیل» نیز شناخته می‌شود. عشقه در دو مرحله رشد متفاوت دارد: مرحله نابالغ (جوانی) که به صورت رونده و با برگ‌های لوب‌دار مشخص است و با ریشه‌های هوایی کوچک به سطوح می‌چسبد؛ و مرحله بالغ (که معمولاً پس از رسیدن به نور یا با سن ایجاد می‌شود) که به صورت بوته‌ای غیربالارونده با برگ‌های کامل تخم‌مرغی و تولید گل و میوه در می‌آید. گل‌های کوچک و زرد-سبز آن در پاییز ظاهر شده و برای زنبورها دیررس و ارزشمند هستند. میوه‌های سته سیاه آن غذای پرندگان در زمستان است، اما برای انسان و برخی حیوانات سمی می‌باشند.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Hedera helix L.
۲ نام فارسی عشقه معمولی، پاپیتال، پیچک انگلیسی، لیل
۳ نام انگلیسی English Ivy, Common Ivy, European Ivy
۴ خانواده Araliaceae (عشقگان)
۵ تیپ گیاهی گیاه رونده چوبی چندساله همیشه‌سبز
۶ ارتفاع گیاه به عنوان رونده: ۲۰ تا ۳۰ متر؛ به عنوان پوشش زمینی: ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر.
۷ گسترش گیاه نامحدود (با کنترل).
۸ فرم رشد رونده یا خزنده، با ریشه‌های هوایی قوی چسبنده.
۹ سرعت رشد متوسط تا سریع.
۱۰ طول عمر بسیار طولانی (صدها سال).
۱۱ رنگ برگ سبز تیره براق، ارقام ابلق با حاشیه سفید، کرم یا زرد.
۱۲ نوع برگ در مرحله جوانی: ساده، ۳-۵ لوبه، متناوب، چرمی. در مرحله بالغ: تخم‌مرغی-لوزی بدون لوب.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز.
۱۴ زمان گل‌دهی پاییز (مهر-آبان)، اما فقط در شاخه‌های بالغ و در معرض نور کافی.
۱۵ رنگ گل زرد-سبز کم‌رنگ، ناچیز از نظر دیداری.
۱۶ عطر گل معطر ملایم تا شدید (بسته به شرایط).
۱۷ نوع گل گل‌های کوچک در چترهای کروی.
۱۸ ارزش زینتی زیاد (به ویژه برای شاخ و برگ همیشه‌سبز و پوشش‌دهی).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی گلدانی و پوششی، استفاده در صنایع آرایشی).
۲۰ سیستم ریشه ریشه‌های هوایی چسبنده + سیستم ریشه زمینی سطحی و ریزوم‌دار.
۲۱ مقاومت به سرما عالی. تا -۲۵ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 4).
۲۲ مقاومت به گرما خوب (به شرط رطوبت کافی).
۲۳ تحمل خشکی متوسط. پس از استقرار، تحمل نسبی دارد اما خشکی شدید را دوست ندارد.
۲۴ نیاز آبی متوسط. خاک باید تا حدی مرطوب باشد، به ویژه در آفتاب کامل. در سایه نیاز آبی کمتر است.
۲۵ نیاز نوری سایه کامل را تحمل می‌کند. در معرض آفتاب قرار گرفتن به برگ ها آسیب وارد می کند.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی، مرطوب، با زهکشی خوب و غنی از هوموس. نسبت به خاک‌های فقیر تا حدی سازگار است.
۲۷ زهکشی خاک خوب. از ماندابی طولانی بیزار است.
۲۸ تحمل شوری کم تا متوسط.
۲۹ تحمل آلودگی هوا عالی.
۳۰ مقاومت به باد خوب.
۳۱ آفات و بیماری‌ها مقاومت خوب. ممکن است شته، شپشک آردآلود، کنه تار عنکبوتی یا بیماری‌های باکتریایی لکه‌برگی و سوختگی شاخه را تجربه کند.
۳۲ نیاز هرس ضروری و منظم. برای کنترل اندازه، جلوگیری از آسیب به سازه و حفظ تراکم، چندین بار در سال نیاز به هرس دارد. بهترین زمان هرس اصلی اواخر زمستان است.
۳۳ تغذیه (کوددهی) کم. در بهار با کود متعادل رقیق شده یا کمپوست می‌توان آن را تغذیه کرد.
۳۴ روش تکثیر بسیار آسان. ۱. قلمه ساقه (در هر زمان). ۲. خوابانیدن.
۳۵ فاصله کاشت ۳۰ تا ۵۰ سانتی‌متر برای پوشش زمینی؛ برای دیوار، ۱ تا ۱.۵ متر.
۳۶ کاربرد در طراحی پوشش دیوارها و نماهای قدیمی، پوشش زمینی در سایه‌درختان، پرکردن ترک‌های دیوارهای سنگی، سبدهای آویز، به عنوان گیاه آپارتمانی.
۳۷ مناسب فضای شهری بله، اما با کنترل شدید. برای پوشش دیوارهای بتونی یا سنگی محکم و نرده‌ها مناسب است. برای دیوارهای ترک‌دار یا قدیمی خطرناک است.
۳۸ نکات اجرایی ویژه هشدار: ریشه‌های هوایی می‌توانند به رنگ، گچ و ملاط دیوارهای قدیمی آسیب بزنند و در ترک‌ها نفوذ کنند. سمیت: تمام بخش‌های گیاه، به ویژه میوه‌ها، برای انسان و دام سمی هستند.
۳۹ همنشین‌های مناسب درختان بزرگ با تنه محکم (مانند بلوط)، گیاهان سایه‌دوست مانند هاستا و سرخس در پای آن.
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب (در زیستگاه بومی). پناهگاه زمستانی برای پرندگان و حشرات. گل‌های پاییزی دیررس برای زنبورها و شهدخواران حیاتی است. میوه‌ها غذای پرندگان.
۴۱ هشدار/محدودیت ۱. مهاجم: در بسیاری از مناطق خارج از محدوده بومی خود (از جمله آمریکای شمالی) یک گونه مهاجم مخرب است. ۲. آسیب به سازه. ۳. سمی بودن. ۴. خفه کردن درختان.
۴۲ ویژگی برجسته پوشش همیشه‌سبز متراکم و زیبا، سازگاری با تاریک‌ترین نقاط باغ، قابلیت چسبندگی به سطوح.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی دارویی: برای مشکلات تنفسی (سرفه)  و پوستی استفاده می‌شد. هشدار: به دلیل سمیت، مصرف خودسرانه خطرناک است. خوراکی: ندارد.
۴۴ چالش در ایران رفتار بالقوه مهاجم در مناطق مرطوب شمالی کشور (گیلان، مازندران) که می‌تواند پوشش جنگلی را مختل کند. آسیب به دیوارهای خشتی و آجری باغ‌های قدیمی.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت کنترل‌شده: فقط در گلدان‌ها یا سبدهای آویز. پرهیز از کاشت بر روی دیوارهای تاریخی یا ساختمان‌های مسکونی. هرس منظم و جلوگیری از گل و بذر دادن در مناطق مرطوب. استفاده از آن به عنوان گیاه پوششی زمینی در زیر درختان با مرزبندی فیزیکی برای ریشه.
۴۶ ارقام مختلف ‘Glacier’: برگ‌های ابلق خاکستری-سبز با حاشیه سفید. ‘Goldchild’: برگ‌های ابلق سبز با حاشیه زرد طلایی پهن. ‘Ivalace’: برگ‌های مجعد و براق.
۴۷ آبیاری در ایران در مناطق مرطوب شمالی نیاز به آبیاری مصنوعی کمی دارد. در مناطق مرکزی و خشک، آبیاری منظم هفته‌ای ۱-۲ بار در فصل رشد ضروری است.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی به عنوان پوشش زمینی در زیر سایه‌درختان بزرگ (مانند چنار یا توت) در باغ‌های کلاسیک ایرانی. هرگز بر روی دیوارهای خشتی، گلی یا کاهگلی. در گلدان‌های بزرگ برای بالکن‌های سایه‌دار شهری.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن شاخه‌های برگ‌دار برای تزئینات دسته‌گل یا صنایع دستی قابل برداشت هستند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق مناسب با مدیریت: مناطق مرطوب و نیمه‌مرطوب شمال و شمال غرب (گیلان، مازندران، آذربایجان) فقط به عنوان پوشش زمینی کنترل‌شده. مناطق معتدل مرکزی: (تهران، اصفهان، شیراز) با آبیاری منظم و دور از دیوارهای آسیب‌پذیر. مناطق با محدودیت: مناطق بسیار گرم و خشک جنوبی (استرس آبی بالا).
پاپیتال