یاسمن زرد

یاسمن زرد یک درختچه رونده نیمه‌چوبی، نیمه‌همیشه‌سبز و نیرومند از خانواده زیتونیان (Oleaceae) است که به‌خاطر گل‌های زرد طلایی، نیمه‌دوگلبرگ و نسبتاً بزرگش که در اواخر زمستان تا بهار، پیش از بسیاری دیگر از گیاهان شکوفا می‌شوند، شهرت دارد. خاستگاه آن چین (سیچوان) و ویتنام است. این گیاه با نام‌های «یاسمن ژاپنی»، «یاسمن اولیه زرد» و «پیچک زرد» نیز شناخته می‌شود. برخلاف بیشتر یاسمن‌های معطر، گل‌های این گونه عطر محسوسی ندارند یا عطری بسیار ملایم دارند و ارزش اصلی آن در گل‌های رنگین و زودرسش است. ساقه‌های بلند، قوی و چهارگوش آن به صورت قوس‌دار رشد کرده و اگر بدون قیم رها شوند، حالت درختچه‌ای گسترده و آویزان به خود می‌گیرند. برگ‌های مرکب سه‌برگچه‌ای سبز تیره آن نیز زینتی هستند. این یاسمن، گیاهی بسیار سازگار و مقاوم است که می‌تواند شرایط سخت را تحمل کند.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Jasminum mesnyi Hance (هم‌معنی: Jasminum primulinum)
۲ نام فارسی یاسمن زرد، یاسمن اولیه، یاسمن ژاپنی، پیچک زرد
۳ نام انگلیسی Primrose Jasmine, Japanese Jasmine, Yellow Jasmine
۴ خانواده Oleaceae (زیتونیان)
۵ تیپ گیاهی درختچه رونده نیمه‌چوبی، نیمه‌همیشه‌سبز تا همیشه‌سبز (بسته به اقلیم)
۶ ارتفاع گیاه ۲ تا ۳ متر (با هدایت).
۷ گسترش گیاه ۲ تا ۴ متر.
۸ فرم رشد قوس‌دار، آویزان، با ساقه‌های بلند و چهارگوش. می‌تواند به صورت درختچه‌ای متراکم یا رونده رشد کند.
۹ سرعت رشد سریع.
۱۰ طول عمر چندساله و با دوام.
۱۱ رنگ برگ سبز تیره.
۱۲ نوع برگ مرکب، با ۳ برگچه تخم‌مرغی-کشیده، برگچه انتهایی بزرگ‌تر.
۱۳ ریزش برگ نیمه‌همیشه‌سبز (در مناطق سرد یا تحت استرس خشکی، بخشی از برگ‌ها را از دست می‌دهد).
۱۴ زمان گل‌دهی اواخر زمستان تا اواسط بهار (اسفند تا اردیبهشت).
۱۵ رنگ گل زرد طلایی روشن.
۱۶ عطر گل بسیار کم یا بدون عطر.
۱۷ نوع گل گل‌های نیمه‌دوگلبرگ (۶-۱۰ گلبرگ)، قیفی شکل، به قطر ۳-۵ سانتیمتر، منفرد در محور برگ‌ها.
۱۸ ارزش زینتی زیاد (به‌ویژه به دلیل زمان گلدهی زودرس و رنگ زرد درخشان).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی باغی).
۲۰ سیستم ریشه فیبری و گسترده.
۲۱ مقاومت به سرما خوب. تا حدود -۱۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 7).
۲۲ مقاومت به گرما عالی.
۲۳ تحمل خشکی عالی. پس از استقرار، مقاومت بسیار بالایی به خشکی دارد.
۲۴ نیاز آبی کم. تنها در دوره استقرار اولیه و خشکی‌های استثنایی طولانی نیاز به آبیاری دارد.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه. برای گلدهی انبوه، آفتاب کامل ترجیح داده می‌شود.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی، شنی، با زهکشی خوب. نسبت به خاک‌های فقیر، آهکی و خشک بسیار سازگار است.
۲۷ زهکشی خاک خوب.
۲۸ تحمل شوری متوسط.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد خوب (به دلیل ساقه‌های محکم).
۳۱ آفات و بیماری‌ها بسیار مقاوم. عملاً بدون آفت و بیماری جدی. گاهی شته ممکن است ظاهر شود.
۳۲ نیاز هرس متوسط. بهترین زمان هرس بلافاصله پس از اتمام گلدهی. می‌توان برای کنترل اندازه و شکل، شاخه‌ها را به میزان قابل توجهی کوتاه کرد. هرس دیرهنگام (پاییز/زمستان) گلدهی سال آینده را کاهش می‌دهد.
۳۳ تغذیه (کوددهی) نیاز ندارد. در خاک‌های بسیار فقیر، یک تغذیه سبک در بهار کافی است. کوددهی زیاد باعث رشد رویشی بیش‌ازحد و کاهش گل می‌شود.
۳۴ روش تکثیر آسان. ۱. قلمه نیمه‌چوبی در تابستان. ۲. خوابانیدن. ۳. کاشت بذر.
۳۵ فاصله کاشت ۱.۵ تا ۲.۵ متر.
۳۶ کاربرد در طراحی پرچین‌های غیررسمی و آزاد. پوشش دیوارها و نرده‌ها (با هدایت). کنترل فرسایش در شیب‌ها. کاشت به عنوان تک‌نمای گل‌ده بهاری. باغ‌های طبیعی و کم‌نیاز (Xeriscape).
۳۷ مناسب فضای شهری بله، برای فضاهای سبز شهری کم‌نیاز، میادین، حاشیه بزرگراه‌ها و پارک‌ها بسیار مناسب است.
۳۸ نکات اجرایی ویژه کنترل رشد: به دلیل نیرومندی، ممکن است در باغ‌های کوچک نیاز به مدیریت داشته باشد. گلدهی: گل‌ها روی شاخه‌های سال قبل تشکیل می‌شوند.
۳۹ همنشین‌های مناسب سایر درختچه‌های مقاوم به خشکی: سانتولینا، مریم‌گلی، اسطوخودوس. پیازهای بهاری مانند نرگس که همزمان گل می‌دهند.
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب. گل‌های زودرس منبع شهد ارزشمندی برای زنبورها و پروانه‌های اول فصل هستند.
۴۱ هشدار/محدودیت رشد قوی و گسترده: می‌تواند بر گیاهان مجاور ضعیف‌تر غلبه کند. خاردار بودن ساقه‌های مسن.
۴۲ ویژگی برجسته گل‌دهی زودرس و رنگین در زمانی که باغ هنوز خوابیده، همراه با مقاومت فولادی در برابر خشکی و گرمای شدید.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی ندارد. یک گیاه کاملاً زینتی است.
۴۴ چالش در ایران عدم آگاهی از زمان هرس صحیح که می‌تواند منجر به حذف جوانه‌های گل شود.
۴۵ راهکار برای ایران آموزش هرس صحیح پس از گلدهی. در مناطق با تابستان‌های بسیار داغ، کاشت در جایی که بعدازظهر سایه جزئی داشته باشد می‌تواند از استرس شدید جلوگیری کند.
۴۶ ارقام مختلف غالباً گونه اصلی کشت می‌شود.
۴۷ آبیاری در ایران پس از استقرار کامل: در بیشتر مناطق ایران نیاز به آبیاری مصنوعی ندارد و آب باران کافی است. در مناطق خشک مرکزی و جنوبی، آبیاری عمیق ماهی یک بار در تابستان‌های بسیار خشک کافی است.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی شیب‌های آفتابگیر و خشک که کاشت دیگر گیاهان در آن مشکل است. حاشیه‌های غیررسمی باغ به عنوان پرچین دفاعی. باغ‌های صخره‌ای جنوبی.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن شاخه‌های گل‌دار برای دسته‌گل تازه برداشت می‌شوند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران بهترین اقلیم: مناطق نیمه‌خشک، معتدل و گرم با زمستان‌های ملایم (اکثر مناطق مرکزی، شرقی و جنوبی: اصفهان، یزد، کرمان، شیراز، تهران، کرج). مناطق مناسب: مناطق ساحلی جنوب با زهکشی خوب. مناطق با محدودیت: مناطق بسیار مرطوب شمال (ممکن است رشد آن بیش از حد سرکش شود) و مناطق سردسیر با یخبندان‌های شدید و طولانی (آذربایجان).
یاسمن زرد