یاسمن صورتی

یاسمن صورتی، یک گیاه رونده نیمه‌چوبی، همیشه‌سبز و بسیار سریع‌الرشد از خانواده زیتونیان (Oleaceae) است که به‌خاطر انبوهی از غنچه‌های صورتی-قرمز و گل‌های سفید ستاره‌ای شکل با عطری شیرین، شدید و فرحبخش که به ویژه در غروب و شب پراکنده می‌شود، شهرت جهانی دارد. خاستگاه آن چین و برمه است. این گیاه با نام‌های «یاسمن سفید رونده» و «یاسمن عطری» نیز شناخته می‌شود. ساقه‌های بلند، نازک و انعطاف‌پذیر آن به سرعت از قیم‌ها، نرده‌ها و داربست‌ها بالا رفته و با برگ‌های مرکب شانه‌ای سبز تیره و براق خود پوششی متراکم ایجاد می‌کند. گل‌دهی آن اغلب در اواخر زمستان تا بهار (بسته به اقلیم) رخ می‌دهد و می‌تواند تمام گیاه را بپوشاند. این یاسمن یکی از محبوب‌ترین گیاهان رونده برای پوشاندن سریع فضاهای عمودی و ایجاد حس رمانتیک در باغ‌ها و بالکن‌ها است.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Jasminum polyanthum Franch.
۲ نام فارسی یاسمن صورتی، یاسمن چندگل، یاسمن سفید رونده
۳ نام انگلیسی Pink Jasmine, White Jasmine, Winter Jasmine
۴ خانواده Oleaceae (زیتونیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه رونده نیمه‌چوبی چندساله همیشه‌سبز
۶ ارتفاع گیاه ۳ تا ۶ متر (با هدایت).
۷ گسترش گیاه ۲ تا ۳ متر بر روی سازه.
۸ فرم رشد رونده و پیچنده، با ساقه‌های نازک و بلند.
۹ سرعت رشد بسیار سریع.
۱۰ طول عمر چندساله.
۱۱ رنگ برگ سبز تیره براق در سطح رو، سبز روشن در سطح زیرین.
۱۲ نوع برگ مرکب شانه‌ای، متقابل، با ۵-۷ برگچه بیضوی-کشیده، نوک تیز.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز (ممکن است در سرمای شدید برگ‌ریزی کند).
۱۴ زمان گل‌دهی اواخر زمستان تا بهار (بهمن تا اردیبهشت). در شرایط مساعد گلدهی پراکنده در طول سال دارد.
۱۵ رنگ گل گل‌های سفید با غنچه‌های صورتی-قرمز مشخص.
۱۶ عطر گل بسیار معطر، شیرین و شدید، به ویژه در عصر و شب.
۱۷ نوع گل گل‌های کوچک، لوله‌ای با پنج گلبرگ ستاره‌ای، مجتمع در خوشه‌های بزرگ و پرگل (پانیکول) در انتهای شاخه‌ها.
۱۸ ارزش زینتی بسیار زیاد (هم به دلیل تراکم گل و هم عطر خیره‌کننده).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی محبوب گلدانی و باغی).
۲۰ سیستم ریشه فیبری و گسترده.
۲۱ مقاومت به سرما متوسط. تا حدود -۵ درجه سانتی‌گراد را برای مدت کوتاه تحمل می‌کند (Zone 8). سرمای شدیدتر به بخش هوایی آسیب می‌زند.
۲۲ مقاومت به گرما خوب (با آبیاری کافی).
۲۳ تحمل خشکی کم تا متوسط. برای رشد و گلدهی مطلوب به رطوبت منظم نیاز دارد.
۲۴ نیاز آبی متوسط. خاک باید همواره مرطوب باشد اما غرقابی نشود. در فصل رشد و گلدهی نیاز آبی بیشتر است.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه (حداقل ۴-۶ ساعت نور مستقیم برای گلدهی انبوه لازم است). در سایه کامل رشد علفی و گلدهی بسیار ضعیف است.
۲۶ نوع خاک خاک لومی غنی از هوموس، با زهکشی عالی و کمی اسیدی تا خنثی.
۲۷ زهکشی خاک باید عالی باشد.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا متوسط.
۳۰ مقاومت به باد متوسط (ساقه‌های بلند ممکن است آسیب ببینند).
۳۱ آفات و بیماری‌ها نسبتاً مقاوم. ممکن است مورد حمله شته، شپشک آردآلود، کنه تار عنکبوتی (در هوای خشک) و مگس سفید قرار گیرد. بیماری قارچی سفیدک پودری در شرایط مرطوب و تهویه بد ممکن است رخ دهد.
۳۲ نیاز هرس مهم. هرس بلافاصله پس از پایان گلدهی برای کنترل اندازه، حذف شاخه‌های ضعیف و خشک و تحریک رشد جدید ضروری است. می‌توان تا یک سوم شاخه‌ها را کوتاه کرد.
۳۳ تغذیه (کوددهی) متوسط. در ابتدای فصل رشد (اوایل بهار) و پس از گلدهی با کود متعادل (مانند ۱۰-۱۰-۱۰) یا کودی با فسفر بالا برای گلدهی تغذیه شود.
۳۴ روش تکثیر بسیار آسان. ۱. قلمه نیمه‌چوبی در تابستان. ۲. خوابانیدن. ۳. کاشت بذر (کندتر).
۳۵ فاصله کاشت ۱.۵ تا ۲.۵ متر.
۳۶ کاربرد در طراحی پوشش نرده‌ها، داربست‌ها، آلاچیق‌های کوچک، پرگولاهای ورودی. کاشت در گلدان‌های بزرگ برای بالکن و تراس. کاشت نزدیک به پنجره‌ها یا محل نشیمن برای بهره‌مندی از عطر شبانه.
۳۷ مناسب فضای شهری مناسب برای حیاط‌های کوچک شهری، بالکن‌های آفتابی و پارک‌های محلی در مناطق معتدل.
۳۸ نکات اجرایی ویژه هدایت: ساقه‌های جوان را باید به آرامی به داربست بست تا راه خود را پیدا کنند. عطر: عطر گل‌ها در غروب و شب و در هوای مرطوب تشدید می‌شود.
۳۹ همنشین‌های مناسب گیاهان دیگر با گل‌های بهاری مانند پیچ امین‌الدوله، یا گیاهان برگ‌زینتی مانند پیچک برای ایجاد تضاد بافت.
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب. گل‌ها شهد خوبی برای پروانه‌ها و زنبورها فراهم می‌کنند.
۴۱ هشدار/محدودیت ۱. رشد سریع و نیاز به هرس منظم. ۲. حساسیت به سرمای شدید. ۳. پتانسیل مهاجم بودن در برخی مناطق با زمستان‌های ملایم (مانند استرالیا، نیوزلند، کالیفرنیا) زیرا به راحتی خودبذر و گسترش می‌یابد.
۴۲ ویژگی برجسته تراکم باورنکردنی گل‌های سفید معطر که از میان غنچه‌های صورتی می‌شکفند و عطر شدید و فرحبخش شبانگاهی.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی دارویی (طب سنتی): در برخی فرهنگ‌ها برای آرامش و ضد اضطراب استفاده می‌شده است. خوراکی: گل‌ها برای معطر کردن چای (چای یاسمن) استفاده می‌شوند.
۴۴ چالش در ایران سرما در مناطق سردسیر شمال غرب و مرکز (مانند آذربایجان، همدان) که می‌تواند گیاه را از بین ببرد. خشکی هوا در مناطق مرکزی که ممکن است باعث حمله کنه شود.
۴۵ راهکار برای ایران در مناطق سرد: کاشت در گلدان و انتقال به محل محفوظ (گلخانه سرد یا ایوان سرپوشیده) در زمستان. در همه مناطق: کاشت در محل آفتابگیر و محفوظ از بادهای سرد زمستانی (مثلاً مقابل دیوار جنوبی). غبارپاشی منظم برای افزایش رطوبت و دفع کنه.
۴۶ ارقام مختلف غالباً گونه اصلی کشت می‌شود.
۴۷ آبیاری در ایران بهار و تابستان: آبیاری منظم هنگامی که سطح خاک خشک شد (معمولاً هفته‌ای ۲ بار). پاییز و زمستان: کاهش آبیاری، اجازه دهید خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی داربست‌های شرقی یا غربی که آفتاب ملایم دریافت کنند. نزدیک به ایوان یا نشیمن فضای باز برای لذت بردن از عصرهای معطر بهاری. در مناطق سرد، گلدان‌های بزرگ قابل جابجایی.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن گل‌ها را صبح زود پس از باز شدن برای معطر کردن چای یا تهیه عطر خشک می‌چینند. برای خشک کردن، در سایه و جای خشک پهن می‌کنند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران بهترین اقلیم: مناطق معتدل با زمستان‌های ملایم (سواحل شمالی: گیلان، مازندران؛ جنوب کشور: استان هرمزگان، بوشهر با آبیاری کافی). مناطق مناسب با محافظت: مناطق مرکزی مانند تهران، اصفهان، شیراز با کاشت در محل کاملاً محفوظ از یخبندانمناطق با محدودیت: مناطق سردسیر با یخبندان‌های طولانی و شدید (آذربایجان، کردستان).
یاسمن صورتی