پیچ تلگرافی

پیچ تلگرافی پَرَوَند بزرگ، یک گیاه علفی چندساله همیشه‌سبز و خزنده از خانواده خرزهره‌ایان (Apocynaceae) است که به دلیل شاخ و برگ براق، گل‌های آبی-بنفش زیبا و رشد تهاجمی به عنوان یک پوشش زمینی سریع و کم‌نیاز شناخته می‌شود. خاستگاه آن جنوب اروپا و شمال آفریقاست. این گیاه با نام‌های «وینکا»، «پیچ تلگرافی» (در برخی مناطق) و «گل امید» نیز معروف است. ساقه‌های بلند و منعطف آن هنگام تماس با خاک در گره‌ها ریشه می‌دهند و به سرعت گسترش می‌یابند. برگ‌های تخم‌مرغی-قلبی شکل، چرمی و براق آن به رنگ سبز تیره هستند و ارقام ابلقی با حاشیه کرم یا زرد نیز وجود دارند. گل‌های پنج‌گلبرگ معروف آن بیشتر در بهار و اوایل تابستان ظاهر می‌شوند. این گیاه به دلیل سمی بودن باید با احتیاط کاشته شود.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Vinca major L.
۲ نام فارسی پَرَوَند بزرگ، وینکا ماژور، پیچ تلگرافی (عامیانه)
۳ نام انگلیسی Greater Periwinkle, Bigleaf Periwinkle, Blue Buttons
۴ خانواده Apocynaceae (خرزهره‌ایان)
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله همیشه‌سبز، خزنده (پوششی)
۶ ارتفاع گیاه ۲۰ تا ۴۰ سانتی‌متر (ارتفاع برگسار). ساقه‌های رونده تا ۱-۲ متر طول.
۷ گسترش گیاه نامحدود (به صورت خزنده گسترش می‌یابد).
۸ فرم رشد خزنده (Trailing/Procumbent)، با ساقه‌هایی که در گره‌ها ریشه می‌دهند.
۹ سرعت رشد سریع و تهاجمی.
۱۰ طول عمر چندساله و با دوام.
۱۱ رنگ برگ سبز تیره براق. ارقام ابلق با حاشیه کرم یا زرد (‘Variegata’).
۱۲ نوع برگ ساده، متقابل، تخم‌مرغی تا قلبی شکل، چرمی، حاشیه کامل، به طول ۳-۹ سانتی‌متر.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز.
۱۴ زمان گل‌دهی اوایل بهار تا اوایل تابستان (اسفند-خرداد)، با گلدهی پراکنده در طول سال.
۱۵ رنگ گل آبی-بنفش (لالایی) با مرکز کمی روشن‌تر. رقم ‘Alba’ گل سفید دارد.
۱۶ عطر گل بدون عطر قابل توجه.
۱۷ نوع گل گل‌های منفرد، پنج‌گلبرگ، شیپوری شکل (قطر ۳-۵ سانتی‌متر)، بر روی ساقه‌های کوتاه.
۱۸ ارزش زینتی زیاد (به عنوان پوشش زمینی همیشه‌سبز و گل‌ده).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه پوششی ارزان و پرکاربرد).
۲۰ سیستم ریشه سطحی و فیبری، ریشه‌دهنده در گره‌های ساقه.
۲۱ مقاومت به سرما خوب. تا حدود -۱۵ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 7). در سرمای شدید ممکن است برگ‌ها آسیب ببینند.
۲۲ مقاومت به گرما خوب.
۲۳ تحمل خشکی خوب. پس از استقرار، دوره‌های خشکی را تحمل می‌کند.
۲۴ نیاز آبی کم تا متوسط. برای استقرار اولیه نیاز به آبیاری دارد، پس از آن آبیاری تنها در خشکی‌های طولانی لازم است.
۲۵ نیاز نوری سایه کامل، نیمه‌سایه تا آفتاب ملایم. در آفتاب تند سوخته و در سایه کامل بهترین رشد را دارد.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی، مرطوب با زهکشی خوب. نسبت به انواع خاک سازگار است.
۲۷ زهکشی خاک خوب.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد متوسط.
۳۱ آفات و بیماری‌ها بسیار مقاوم. گاهی ممکن است شته، شپشک یا بیماری قارچی پوسیدگی ساقه در شرایط خیلی مرطوب دیده شود.
۳۲ نیاز هرس کنترل و هرس منظم برای جلوگیری از گسترش بی‌رویه ضروری است. می‌توان پس از گلدهی اصلی، ساقه‌ها را کوتاه کرد.
۳۳ تغذیه (کوددهی) کم. در خاک‌های بسیار فقیر، یکبار در بهار کوددهی سبک کافی است.
۳۴ روش تکثیر بسیار آسان. ۱. تقسیم بوته در پاییز یا بهار. ۲. قلمه ساقه. ۳. جدا کردن ساقه‌های ریشه‌دار.
۳۵ فاصله کاشت ۴۰ تا ۶۰ سانتی‌متر (برای پوشش سریع می‌توان با فاصله کمتر کاشت).
۳۶ کاربرد در طراحی پوشش زمینی در زیر درختان و بوته‌ها، کنترل فرسایش در شیب‌های سایه‌دار، پرکردن فضاهای خالی مشکل‌دار، کاشت در گلدان‌های آویز.
۳۷ مناسب فضای شهری بله، برای فضاهای سبز سایه‌دار شهری، میادین زیر پل‌ها و زمین‌های جنگلی شهری مناسب است.
۳۸ نکات اجرایی ویژه هشدار تهاجمی بودن: می‌تواند به سرعت خارج از محدوده طراحی شده گسترش یابد و گیاهان مجاور را خفه کند. سمی بودن: تمام بخش‌های گیاه سمی هستند.
۳۹ همنشین‌های مناسب گیاهان قوی و رقابتی که بتوانند در برابر گسترش آن مقاومت کنند، مانند برخی علف‌های زینتی، درختچه‌های بزرگ.
۴۰ ارزش اکولوژیک کم. اگرچه پوشش ایجاد می‌کند، اما در خارج از محدوده بومی می‌تواند بر اکوسیستم غالب شده و تنوع زیستی را کاهش دهد.
۴۱ هشدار/محدودیت ۱. رشد تهاجمی و غیرقابل کنترل. ۲. سمی بودن برای انسان و دام. ۳. بالقوه مهاجم بودن در بسیاری از مناطق جهان.
۴۲ ویژگی برجسته پوشش سریع و متراکم همیشه‌سبز در سایه‌ترین نقاط، نیاز نگهداری بسیار کم پس از استقرار.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی دارویی (با احتیاط شدید): حاوی وینبلاستین و وینکریستین که در شیمی‌درمانی سرطان استفاده می‌شود. هشدار: به دلیل سمیت بالا، هیچ گونه مصرف خودسرانه توصیه نمی‌شود.
۴۴ چالش در ایران خطر گسترش تهاجمی در مناطق مرطوب شمال کشور (گیلان، مازندران) و خفه کردن پوشش گیاهی بومی.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت تنها در مناطق کاملاً محدود و کنترل‌شده، مانند حاشیه‌های باغ که با موانع فیزیکی (مانند سنگ‌چین عمیق یا نوارهای پلاستیکی مخصوص) محصور شده باشد. هرس رادیکال و مکرر برای جلوگیری از گل و بذر دادن.
۴۶ ارقام مختلف ‘Variegata’ (‘Elegantissima’): برگ‌های ابلق سبز با حاشیه کرم-زرد، رشد کمی کندتر. ‘Alba’: گل‌های سفید.
۴۷ آبیاری در ایران در مناطق مرطوب شمالی نیاز به آبیاری مصنوعی ندارد. در مناطق مرکزی، آبیاری تکمیلی در تابستان‌های خشک (هر ۲ هفته یکبار) کافی است.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی زیر سایه‌درختان بزرگ و غیرمثمر (مانند چنار، افرا) که نیاز به پوشش زمینی دارند. شیب‌های سایه‌دار و مشکل‌دار که کاشت دیگر گیاهان در آن دشوار است. به هیچ وجه در مجاورت باغچه‌های گل یا سبزی‌کاری کاشته نشود.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن معمولاً برداشت نمی‌شود. در صورت لزوم برای مصارف خاص (تحت نظر متخصص)، اندام هوایی جمع‌آوری می‌گردد.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق مناسب با کنترل شدید: مناطق معتدل مرطوب و نیمه‌مرطوب شمال و شمال غرب (گیلان، مازندران، آذربایجان). مناطق با احتیاط: مناطق مرکزی با آبیاری کمکی. مناطق با ممنوعیت نسبی: مناطق گرمسیری جنوب (به دلیل پتانسیل تهاجمی و نیاز به آبیاری بالا برای استقرار).
پبچ تلگرافی