کارپوبروتوس

کارپوبروتوس ، گیاهی ساکولنت چندساله، خزنده و بسیار مقاوم از خانواده علففرشیان (Aizoaceae) است که بومی سواحل جنوبی استرالیا و تاسمانی می‌باشد. این گیاه با نام‌های رایج «پیگ‌فیس» (Pigface)، «انگور دریایی» شناخته می‌شود. این گونه به‌خاطر برگ‌های سه‌گوش، گوشتی و سبز-خاکستری رنگ، گل‌های درشت و رنگین صورتی-بنفش که شبیه گل آفتابگردان مینیاتوری هستند، و میوه‌های خوراکی و جذابش معروف است. ساقه‌های بلند و خزنده آن به سرعت بر روی زمین گسترش یافته و با ریشه‌زدن در گره‌ها، یک پوشش متراکم و تثبیت‌کننده خاک ایجاد می‌کنند. این گیاه یک پیشگام عالی در تثبیت خاک‌های شنی و دیون‌های ساحلی محسوب می‌شود و تحمل استثنایی نسبت به خشکی، شوری، باد و آفتاب شدید دارد.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Carpobrotus rossii (Haw.) Schwantes
۲ نام فارسی کارپوبروتوس راسی، انگور دریایی استرالیایی، پیگ‌فیس
۳ نام انگلیسی Karkalla, Pig Face, Australian Hottentot Fig, Beach Banana
۴ خانواده Aizoaceae (علففرشیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله ساکولنت، خزنده و همیشه‌سبز
۶ ارتفاع گیاه ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر (ارتفاع پوشش).
۷ گسترش گیاه ۱ تا ۲ متر به صورت گسترده (تک گیاه می‌تواند چند متر مربع را بپوشاند).
۸ فرم رشد خزنده (پروسترات)، با ساقه‌های گوشتی بلند که در گره‌ها ریشه می‌دهند.
۹ سرعت رشد سریع در شرایط مناسب.
۱۰ طول عمر چندساله.
۱۱ رنگ برگ سبز مایل به خاکستری، گاهی با لبه‌های قرمز در شرایط استرس.
۱۲ نوع برگ ساده، متقابل، سه‌گوش (مثلثی) در مقطع عرضی، بسیار گوشتی، به طول ۵-۱۰ سانتی‌متر.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز.
۱۴ زمان گل‌دهی بهار تا اوایل تابستان (فروردین تا تیر).
۱۵ رنگ گل بنفش-صورتی عمیق و درخشان، با مرکز زرد طلایی.
۱۶ عطر گل بدون عطر قابل توجه.
۱۷ نوع گل گل‌های منفرد، بزرگ (قطر ۵-۷ سانتی‌متر)، با گلبرگ‌های خطی بسیار زیاد که شبیه گل آفتابگردان می‌شود.
۱۸ ارزش زینتی زیاد (گل‌های چشمگیر و فرم پوششی جذاب).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی، تثبیت‌کننده خاک، میوه خوراکی محلی).
۲۰ سیستم ریشه عمیق و گسترده، ریشه‌دهنده در گره‌های ساقه.
۲۱ مقاومت به سرما متوسط. تا حدود -۷ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند (Zone 8). سرمای شدیدتر و یخبندان طولانی آسیب‌زا است.
۲۲ مقاومت به گرما عالی.
۲۳ تحمل خشکی عالی. نماد گیاهان مقاوم به خشکی.
۲۴ نیاز آبی بسیار کم. پس از استقرار، تنها در خشکسالی‌های بسیار طولانی نیاز به آبیاری دارد.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل.
۲۶ نوع خاک خاک‌های شنی، سبک، فقیر، با زهکشی عالی. تحمل بالایی به شوری و خاک‌های قلیایی دارد.
۲۷ زهکشی خاک باید عالی باشد.
۲۸ تحمل شوری عالی. برای کاشت در سواحل و زمین‌های شور ایده‌آل است.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد عالی (به دلیل فرم خزنده و ریشه‌های قوی).
۳۱ آفات و بیماری‌ها بسیار مقاوم. عملاً فاقد آفت و بیماری. تنها پوسیدگی در اثر آبیاری زیاد یا زهکشی بد ممکن است رخ دهد.
۳۲ نیاز هرس کم. گاهی برای کنترل گسترش یا حذف ساقه‌های خشک شده می‌توان هرس سبک انجام داد.
۳۳ تغذیه (کوددهی) نیاز ندارد. در خاک‌های غنی رشد بیش از حد کرده و گلدهی کاهش می‌یابد.
۳۴ روش تکثیر بسیار آسان. ۱. قلمه ساقه (در هر فصل). ۲. جدا کردن ساقه‌های ریشه‌دار. ۳. بذر (کندتر).
۳۵ فاصله کاشت ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر (برای پوشش سریع، فاصله کمتر).
۳۶ کاربرد در طراحی تثبیت خاک و کنترل فرسایش در شیب‌های شنی، دیون‌های ساحلی و زمین‌های آسیب‌دیده. پوشش زمینی در باغ‌های ساحلی، صخره‌ای و مدیترانه‌ای. کاشت در حاشیه‌های خشک و آفتابی.
۳۷ مناسب فضای شهری مناسب برای فضاهای سبز ساحلی شهری، پارک‌های کنار دریا، میادین و جزیره‌های میانی بزرگراه در مناطق گرم.
۳۸ نکات اجرایی ویژه تثبیت شن: یکی از بهترین گیاهان برای تثبیت تپه‌های شنی و جلوگیری از فرسایش بادی است. میوه: میوه‌ها زمانی که زرد یا بنفش شوند، خوراکی و شیرین هستند.
۳۹ همنشین‌های مناسب دیگر گیاهان مقاوم به خشکی و شوری ساحلی: آپتنیا، سدوم، یوکا، نخل‌های کوتاه.
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب. گل‌ها برای زنبورها و حشرات مفید هستند. پناهگاه و غذا برای خزندگان کوچک. تثبیت‌کننده اکوسیستم‌های شنی ساحلی.
۴۱ هشدار/محدودیت پتانسیل مهاجم بودن: در برخی مناطق خارج از محدوده بومی (مانند کالیفرنیا و مدیترانه) به دلیل رشد سریع و سازگاری بالا می‌تواند مهاجم شود و پوشش گیاهی بومی را تحت فشار قرار دهد.
۴۲ ویژگی برجسته گل‌های بزرگ و خیره‌کننده بنفش-صورتی، تحمل استثنایی به شوری و خشکی، و توانایی تثبیت خاک‌های شنی.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی خوراکی: برگ‌های جوان و گوشتی به صورت پخته یا ترشی استفاده می‌شوند. میوه‌ها خوراکی و شیرین هستند و طعمی ملایم دارند. دارویی (سنتی بومیان استرالیا): له شده برگ‌ها برای تسکین نیش حشرات و مشکلات پوستی استفاده می‌شده است.
۴۴ چالش در ایران سرما در مناطق غیرساحلی و مرکزی. خطر رفتار مهاجم در صورت کاشت در مناطق مرطوب شمالی که با اکوسیستم بومی رقابت کند.
۴۵ راهکار برای ایران محدود کردن کاشت به مناطق ساحلی گرم جنوب و جنوب شرق کشور که نیاز اکولوژیک آن برآورده شده و خطر مهاجم بودن کمتر است. پایش منظم گسترش آن.
۴۶ ارقام مختلف غالباً گونه اصلی کشت می‌شود. گونه‌های مشابه مانند Carpobrotus edulis (گل زرد) نیز وجود دارند.
۴۷ آبیاری در ایران در سواحل جنوبی پس از استقرار، نیاز به آبیاری مصنوعی ندارد. در مناطق مرکزی گرم تنها در دوره استقرار اولیه آبیاری شود.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی تپه‌های شنی ساحلی در استان هرمزگان، بوشهر و سیستان و بلوچستان. باغ‌های ویلایی ساحلی. شیب‌های آفتابگیر و خشک در مناطق داخلی گرم (با آبیاری اولیه).
۴۹ برداشت و خشک‌کردن میوه‌ها برای مصرف تازه هنگامی که کاملاً رنگی و نرم شدند، برداشت می‌شوند. برگ‌ها نیز قابل برداشت هستند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران بهترین اقلیم (کاشت دائم و ایده‌آل): مناطق گرمسیر ساحلی با زمستان ملایم (تمام سواحل خلیج فارس و دریای عمان: هرمزگان، بوشهر، خوزستان، سیستان و بلوچستان). مناطق مناسب با احتیاط: مناطق داخلی گرم و خشک جنوب (کرمان، جنوب فارس) با زمستان‌های کوتاه. مناطق با محدودیت شدید: مناطق سردسیر و مرطوب شمال کشور.
کارپوبروتوس