لامیوم

لامیوم با نام علمی (Lamium maculatum)، گیاهی چندساله خزنده و نیمه‌همیشه‌سبز از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. خاستگاه آن اروپا و آسیای غربی است. این گیاه به‌دلیل برگ‌های قلبی شکل یا تخم‌مرغی، دندانه‌دار و اغلب ابلق با یک نوار نقره‌ای درخشان در امتداد رگبرگ مرکزی شناخته می‌شود. ساقه‌های چهارگوش آن روی زمین می‌خزند و در گره‌ها ریشه می‌دهند و پوشش متراکمی ایجاد می‌کنند. گل‌های کوچک و لب‌شکل آن به رنگ صورتی، بنفش یا سفید در بهار و تابستان ظاهر می‌شوند. به دلیل تحمل استثنایی به سایه خشک و رشد سریع، یک گیاه پوششی کلاسیک برای مناطق سایه‌دار زیر درختان و بوته‌ها محسوب می‌شود.

این گونه به عنوان یک پوشش زمینی مؤثر برای جلوگیری از فرسایش خاک در جنگل‌ها و کنترل علف‌های هرز در باغ‌های سایه‌دار معرفی شده است. برخی منابع فولکلور اروپایی به استفاده از برگ‌های جوان آن در سالاد یا به عنوان سبزی خوراکی اشاره کرده‌اند.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Lamium maculatum L.
۱.۱ معنی نام علمی Lamium: از لاتین «lamia» (دهان گشاد)، اشاره به شکل گل. maculatum: به معنای “خالدار” یا “لکه‌دار”، اشاره به طرح برگ‌ها.
۲ نام فارسی لامیوم خالدار، گزنه مرده، فرش نقرایی، گل میمون خاکی
۳ نام انگلیسی Spotted Dead Nettle, Purple Dragon, Beacon Silver
۴ خانواده Lamiaceae (نعناعیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله خزنده و نیمه‌همیشه‌سبز.
۶ ارتفاع گیاه ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر (با احتساب گلها). ارتفاع پوشش: ۵-۱۰ سانتیمتر.
۷ گسترش گیاه سریع و نامحدود (از طریق ساقه‌های رونده ریشه‌زا).
۸ فرم رشد کاملاً خزنده، تشکیل‌دهنده فرش یا پوشش متراکم.
۹ سرعت رشد سریع.
۱۰ طول عمر چندساله.
۱۱ رنگ برگ سبز با نوار یا لکه نقره‌ای درخشان در امتداد رگبرگ میانی. ارقام کاملاً نقره‌ای نیز وجود دارد.
۱۲ نوع برگ ساده، متقابل، قلبی-تخم‌مرغی، با حاشیه دندانه‌دار.
۱۳ ریزش برگ نیمه‌همیشه‌سبز (در زمستان‌های ملایم سبز می‌ماند، در سرما بخشی از برگ‌ها از بین می‌رود).
۱۴ زمان گل‌دهی بهار تا اوایل تابستان (فروردین تا تیر)، گاهی تا پاییز گلدهی ضعیفی دارد.
۱۵ رنگ گل صورتی، بنفش-ارغوانی، سفید.
۱۶ عطر گل فاقد عطر قابل توجه.
۱۷ نوع گل گل‌های کوچک، لب‌شکل (دو لبه)، مجتمع در چرخه‌هایی در محور برگ‌های بالایی.
۱۸ ارزش زینتی بالا (به دلیل شاخ و برگ رنگارنگ و گل‌های بهاری).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه پوششی زینتی پرطرفدار).
۲۰ سیستم ریشه سطحی و فیبری، ریشه‌دهی از گره‌های ساقه.
۲۱ مقاومت به سرما عالی. مقاوم به سرمای شدید (Zone 3-8).
۲۲ مقاومت به گرما متوسط. در گرمای شدید و خشک ممکن است دچار سوختگی برگ شود.
۲۳ تحمل خشکی متوسط. اما تحمل سایه خشک (خشکی رطوبت هوا و خاک در سایه) آن بسیار بالا است.
۲۴ نیاز آبی کم تا متوسط. پس از استقرار، نیاز آبی کمی دارد اما برای شادابی در تابستان‌های خشک، آبیاری مفید است.
۲۵ نیاز نوری سایه کامل تا نیمه‌سایه. آفتاب مستقیم برگ‌ها را می‌سوزاند.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی، مرطوب ولی با زهکشی خوب، غنی از هوموس. بسیار سازگار.
۲۷ زهکشی خاک خوب.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد خوب.
۳۱ آفات و بیماری‌ها بسیار مقاوم. گاهی ممکن است حلزون یا لیسه به برگ‌ها حمله کند.
۳۲ نیاز هرس کم. هرس سبک پس از گلدهی برای تحریک رشد برگ‌های جدید و کنترل گسترش.
۳۳ تغذیه (کوددهی) کم. در بهار با کمپوست یا کود آهک‌رها شده تغذیه شود.
۳۴ روش تکثیر بسیار آسان. ۱. تقسیم ساقه‌های ریشه‌دار شده در هر زمان. ۲. قلمه ساقه.
۳۵ فاصله کاشت ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر (به سرعت فاصله را پر می‌کند).
۳۶ کاربرد در طراحی پوشش زمین برجسته برای سایه عمیق و خشک زیر درختان، پرکننده فضاهای خالی در باغ‌های جنگلی، کاشت در گلدان‌های سایه‌دار.
۳۷ مناسب فضای شهری مناسب برای پارک‌های سایه‌دار شهری و فضای سبز مجتمع‌های مسکونی.
۳۸ نکات اجرایی ویژه کنترل گسترش: می‌تواند در شرایط ایده‌آل تهاجمی شود. کاشت در محدوده فیزیکی یا هرس لبه‌ها توصیه می‌شود. پاخوری: تحمل کمی دارد.
۳۹ همنشین‌های مناسب هاستا، هله‌بور، سرخس‌ها، خرزه هندی (Vinca minor).
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب. گل‌های بهاری برای زنبورها مفید هستند.
۴۱ هشدار/محدودیت در خاک‌های بسیار حاصلخیز و مرطوب می‌تواند بیش از حد مهاجم شود.
۴۲ ویژگی برجسته پوشش زمینی با شاخ و برگ ابلق و نقره‌ای درخشان برای عمیق‌ترین سایه‌ها که نیاز به مراقبت بسیار کمی دارد.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی دارویی: استفاده اختصاصی مرسوم ندارد. خوراکی: برگ‌های جوان در برخی فرهنگ‌ها به صورت پخته یا در سالاد استفاده می‌شوند (با احتیاط، زیرا ممکن است باعث ناراحتی گوارشی در برخی افراد شود).
۴۴ چالش در ایران آفتاب شدید و خشکی هوا در بسیاری از مناطق که باعث سوختگی برگ‌های حساس آن می‌شود.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت فقط در سایه کامل: در زیر درختان سایه‌انداز بزرگ یا در سایه دیوارهای شمالی. مناطق محدود: کاشت موفق‌تر در مناطق مرطوب و خنک شمال کشور (گیلان، مازندران). آبیاری تکمیلی: در تابستان‌های خشک حتی در سایه، آبیاری سبک لازم است.
۴۶ ارقام مختلف ارقام متعدد: ‘White Nancy’ (برگ‌های نقره‌ای با حاشیه سبز باریک و گل سفید)، ‘Beacon Silver’ (برگ‌های تقریباً کاملاً نقره‌ای)، ‘Purple Dragon’ (برگ‌های نقره‌ای با حاشیه سبز و گل ارغوانی پررنگ).
۴۷ آبیاری در ایران در شمال ایران: معمولاً بارندگی کافی است. در مناطق دیگر و در تابستان‌های خشک: آبیاری هفته‌ای یک‌بار در سایه عمیق.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی در سایه درختان بلند باغ‌های شمالی (مانند گردو، چنار)، در حاشیه دیوارهای شمالی حیاط، و در باغ‌های سایه‌دار صخره‌ای.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن برای مصارف تزئینی یا احتمالی خوراکی، برگ‌های جوان در بهار برداشت می‌شوند. برای خشک کردن مناسب نیست.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق ایده‌آل (چندساله): مناطق مرطوب و معتدل خزری (گیلان، مازندران، گلستان). مناطق با چالش (نیاز به سایه عمیق و آبیاری): مناطق معتدل مرکزی مانند تهران (فقط در باغ‌های قدیمی با سایه درختان کهن). مناطق نامناسب: مناطق گرم، خشک و آفتابی مرکزی، جنوبی و شرقی ایران.
لامیوم