نعنا فلفلی
-
نعنا فلفلی با نام علمی Mentha × piperita، گیاهی چندساله علفی و ریزومدار از خانواده Lamiaceae (نعناعیان) است. این گیاه یک دورگه طبیعی بین Mentha aquatica و Mentha spicata میباشد. این گونه بهدلیل عطر قوی، تند و خنککننده خود که ناشی از وجود میزان بالای منتول است، به راحتی قابل تشخیص میباشد. برگهای آن سبز تیره، نیزهای شکل با حاشیه دندانهدار و ساقههای چهارگوش آن اغلب به رنگ قرمز مایلبهبنفش هستند. نعنا فلفلی بهطور گستردهای در صنایع دارویی، آرایشی-بهداشتی، غذایی (آدامس، شیرینی) و به عنوان یک گیاه دارویی خانگی برای مشکلات گوارشی استفاده میشود.
-
در داروسازی اسانس و برگهای نعنا فلفلی به عنوان یک داروی گیاهی معتبر برای درمان سوءهاضمه، سندرم روده تحریکپذیر (IBS) و اسپاسمهای مجاری گوارشی به رسمیت شناخته شده است. در طب سنتی نعنا فلفلی که اغلب با گونههای بومی نعنا ترکیب میشود، به عنوان یک داروی با طبیعت تند، خنک و معطر شناخته میشود که برای انتشار و خنکسازی انرژی کبد، پاکسازی بینی و چشم، و درمان سردردهای ناشی از حرارت استفاده میشود. تحقیقات مدرن خواص ضداسپاسم، ضد میکروب و آنتیاکسیدانی آن را تأیید کردهاند.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Mentha × piperita L. |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Mentha: از نام «مینت» (Minthe)، پری اساطیری یونانی. piperita: از لاتین «piper» (فلفل)، اشاره به طعم تند و فلفلی آن. علامت «×» نشاندهنده دورگه بودن است. |
| ۲ | نام فارسی | نعنا فلفلی، پپرمنت، نعناع تلخ |
| ۳ | نام انگلیسی | Peppermint |
| ۴ | خانواده | Lamiaceae (نعناعیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله ریزومدار |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۳۰ تا ۹۰ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | نامحدود (گسترش سریع و مهاجم از طریق ریزوم و ساقههای ریشهزا). |
| ۸ | فرم رشد | راستقامت، با ساقههای چهارگوش و انشعابات زیاد. |
| ۹ | سرعت رشد | بسیار سریع و مهاجم. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز تیره، اغلب با رگبرگهای ارغوانی. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متقابل، نیزهای تا تخممرغی، حاشیه دندانهدار تیز، معطر قوی. |
| ۱۳ | ریزش برگ | خزانکننده (بخش هوایی در زمستان از بین میرود). |
| ۱۴ | زمان گلدهی | اواسط تا اواخر تابستان (تیر تا شهریور). |
| ۱۵ | رنگ گل | بنفش کمرنگ تا صورتی. |
| ۱۶ | عطر گل | عطر تند، تیز و خنک (منتول). |
| ۱۷ | نوع گل | گلآذین سنبلهای یا خوشهای کوتاه در محور برگهای فوقانی. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | متوسط (ارزش اصلی دارویی و معطر است). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بسیار بالا (صنایع دارویی، غذایی، آرایشی و عطرسازی). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | ریزومهای خزنده، سطحی و بسیار مهاجم. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | خوب. مقاوم به یخبندان (Zone 3-7). |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | خوب، به شرط رطوبت کافی خاک. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | کم. |
| ۲۴ | نیاز آبی | زیاد. خاک باید همواره مرطوب (اما نه غرقاب) باشد. |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه (در سایه عطر آن کاهش مییابد). |
| ۲۶ | نوع خاک | خاکهای لومی غنی از هوموس، مرطوب، با زهکشی خوب. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | خوب. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | متوسط. |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | زنگ نعنا، سفیدک پودری، شته، کنه تارعنکبوتی. |
| ۳۲ | نیاز هرس | زیاد (برای کنترل رشد و جلوگیری از گلدهی که ممکن است طعم برگ را تلخ کند). |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | متوسط. کوددهی سبک در بهار با کودهای نیتروژنه. |
| ۳۴ | روش تکثیر | تقسیم ریزوم (آسانترین) یا قلمه ساقه. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر (با در نظر گرفتن گسترش سریع). |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | باغهای دارویی و آشپزی، کاشت در گلدانهای ایزوله (توصیه اصلی)، حاشیههای مرطوب، نزدیک آبراهها. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | فقط در گلدان یا محیطهای کاملاً کنترلشده. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | هشدار مهاجم بودن: هرگز مستقیماً در زمین باغ رها نکنید. کاشت در گلدان: بهترین روش کنترل است. برداشت: قبل از گلدهی برای بیشترین میزان اسانس برداشت شود. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | کلم، کلم بروکلی (به عنوان گیاه همراه دافع آفت). از کاشت نزدیک گیاهان با رشد ضعیف خودداری شود. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | خوب. گلها برای زنبورها و حشرات مفید جذاب هستند. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | ۱. رفتار مهاجم بسیار قوی. ۲. روغن اسانس خالص آن برای کودکان و زنان باردار بدون نظارت پزشک ممنوع است. ۳. ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | عطر و طعم قوی منتول دار و خواص دارویی اثباتشده برای تسکین مشکلات گوارشی. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | دارویی (رایج): چای و اسانس برای سوءهاضمه، IBS، سردرد، احتقان. خوراکی: در آبنبات، آدامس، دسر، نوشیدنی و سسها. |
| ۴۴ | چالش در ایران | رفتار مهاجم در باغها و مزارع در صورت مدیریت نشدن. نیاز آبی نسبتاً بالا در مناطق خشک. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت انحصاری در گلدان. استفاده از گلدانهای غوطهور در خاک: برای جلوگیری از فرار ریزوم. آبیاری قطرهای: برای مدیریت مصرف آب. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ‘Black Mitcham’ (رایج و با عطر بالا)، ‘Chocolate’ (رایحه ای زیرتل از کاکائو). |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در فصل رشد نیاز به آبیاری منظم و فراوان (تقریباً روزانه در تابستانهای گرم) دارد. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | فقط و فقط در گلدان در بالکن، ایوان یا باغچههای مرتفع و ایزوله. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | برگها در صبح قبل از گرمای شدید برداشت میشوند. در سایه و هوای آزاد یا با خشککن در دمای پایین خشک میشوند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل (با مدیریت آب): مناطق معتدل و خنک (شمال و شمال غرب). مناطق با کشت گلدانی: در تمام ایران قابل کشت است. مناطق نامناسب: مناطق خشک با محدودیت شدید آب. |

