پیچک سوئدی
پیچک سوئدی با نام علمی (Plectranthus verticillatus)، گیاهی علفی و چندساله از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) و بومی جنوب آفریقا است. این گیاه به دلیل ساقههای چهارگوش، آبدار و رونده (آویزان) و برگهای گرد، گوشتی و براقش که به رنگ سبز روشن با رگبرگهای نقرهای کمرنگ و پشت بنفش مایل به ارغوانی هستند، بسیار محبوب است. برگها به صورت جفتهای متقابل روی ساقه قرار گرفتهاند. گلهای کوچک، لولهای و سفیدرنگ آن که با لکههای بنفش تزیین شدهاند، در بهار و تابستان بر روی سنبلههای کوتاه ظاهر میشوند. به دلیل رشد سریع و عادت آویز، بیشتر به عنوان گیاه گلدانی آویز در فضاهای داخلی یا سایهدار بیرون استفاده میشود.
در منابع از خواص ضد میکروبی احتمالی برخی گونههای پلکترانتوس یاد شده، اما P. verticillatus عمدتاً نقش زینتی دارد. این گیاه یک گیاه آپارتمانی رایج است و به دلیل شادابی و تصفیهکنندگی نسبی هوا مورد توجه قرار دارد. برگهای گوشتی و آبدار آن نشاندهنده سازگاری با دورههای کوتاه خشکی است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Plectranthus verticillatus (L.f.) Druce |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Plectranthus: از یونانی «plektron» (سیخ) و «anthos» (گل)، اشاره به شکل پرچم. verticillatus: از لاتین به معنای «حلقهای» یا «چرخشی»، احتمالاً اشاره به آرایش گلها. |
| ۲ | نام فارسی | پلکترانتوس،پیچک سوئدی |
| ۳ | نام انگلیسی | Swedish Ivy, Creeping Charlie (گاهی اوقات)، Whorled Plectranthus |
| ۴ | خانواده | Lamiaceae (نعناعیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله رونده/آویز، همیشهسبز یا نیمههمیشهسبز (بسته به سرما). |
| ۶ | ارتفاع گیاه | به عنوان گیاه پوششی: ۱۵-۲۰ سانتیمتر. به عنوان گیاه آویز: ساقهها تا ۶۰-۹۰ سانتیمتر یا بیشتر میرسند. |
| ۷ | گسترش گیاه | گسترش سریع افقی و آویز از طریق ساقههای رونده. |
| ۸ | فرم رشد | رونده و آویز، تشکیل تودهای انبوه و آبشاری از برگها. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله (در فضای داخلی یا مناطق بدون یخبندان). |
| ۱۱ | رنگ برگ | روی برگ: سبز روشن و براق، گاهی با هالهای نقرهای یا کرم رنگ در حاشیه رگبرگها. پشت برگ: بنفش-ارغوانی. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متقابل، گرد تا قلبی شکل، حاشیه دندانهدار کمعمق، بافت گوشتی و آبدار. |
| ۱۳ | ریزش برگ | همیشهسبز در شرایط مساعد. ممکن است در سرمای شدید یا خشکی طولانی بخشی از برگها را از دست بدهد. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | بهار تا پاییز (اردیبهشت تا آبان) با شرایط مناسب. |
| ۱۵ | رنگ گل | سفید با خالها یا رگههای بنفش/آبی. |
| ۱۶ | عطر گل | عطر کمی دارد، اما برگها اگر فشرده شوند بوی ملایم و خاصی دارند. |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای کوچک لولهای، مجتمع در گلآذینهای سنبلهای کوتاه و انتهایی. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بالا (به دلیل برگهای زیبا، فرم آویز و رشد سریع). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه آپارتمانی و گلدانی آویز رایج و مقرونبهصرفه). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | سطحی و فیبری. به راحتی در گرههای ساقه ریشه میزند. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | کم. تنها در مناطق بدون یخبندان (Zone 10-11) در فضای باز زمستان را سپری میکند. دمای زیر ۵ درجه سانتیگراد آسیبزا است. |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | متوسط تا خوب. گرمای تابستان را تحمل میکند اما در گرمای شدید نیاز به سایه دارد. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | متوسط (به دلیل برگهای گوشتی). تحمل دورههای کوتاه خشکی را دارد اما رشد مطلوب با رطوبت منظم است. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط. آبیاری زمانی که سطح خاک خشک شود. از آبیاری زیاد و غرقاب شدن اجتناب کنید. |
| ۲۵ | نیاز نوری | نیمهسایه تا سایه کامل. نور غیرمستقیم و روشن ایدهآل است. تابش مستقیم آفتاب شدید برگها را میسوزاند. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک گلدان سبک، با زهکشی عالی و غنی از مواد آلی (خاک برگ). |
| ۲۷ | زهکشی خاک | عالی. حتماً باید زهکش داشته باشد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | متوسط (به عنوان گیاه داخلی موثر است). |
| ۳۰ | مقاومت به باد | متوسط (ساقههای شکننده ممکن است آسیب ببینند). |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. ممکن است مورد حمله شته، شپشک آردآلود، کنه تارعنکبوتی و مگس سفید قرار گیرد. بیماری قارچی در صورت آبیاری زیاد. |
| ۳۲ | نیاز هرس | منظم برای حفظ فرم بوتهای و متراکم. میتوان ساقههای بلند را به هر اندازه هرس کرد. سرزنی رشد جوانههای جانبی را تحریک میکند. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | متوسط. کوددهی با کود مایع رقیقشده هر ۲-۴ هفته یکبار در بهار و تابستان. در پاییز و زمستان متوقف شود. |
| ۳۴ | روش تکثیر | بسیار آسان. ۱. قلمه ساقه در آب یا خاک (ریشهدهی سریع). ۲. تقسیم بوته. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | به عنوان پوشش زمین: ۳۰-۴۰ سانتیمتر. در گلدان: چند قلمه در کنار هم برای ظاهر پرپشت. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | گیاه گلدانی آویز برای فضای داخلی، بالکنهای سایهدار، پاسیو. پوشش زمین در باغهای سایهدار مناطق گرمسیر. کاشت در باکسهای پنجره. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای فضاهای نیمهباز شهری (مانند روفگاردنهای سایهدار، بالکنها) و فضای داخلی ساختمانها. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | سمیبودن: غیر سمی برای انسان و حیوانات خانگی. ویژگی خاص: به دلیل انتشار مقدار کمی از مواد فرار، میتواند به تصفیه هوای داخلی کمک کند. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | دیگر گیاهان سایهدوست آپارتمانی مانند برگبیدی، پوتوس، سرخس. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | پایین (گونه معرفیشده زینتی). |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | ساقهها شکننده هستند. نیاز به محافظت از سرما و آفتاب مستقیم شدید دارد. در شرایط نامناسب ممکن است leggy شود. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | رشد سریع و آسان، برگهای دو رنگ جذاب (سبز روشن و پشت بنفش)، ایدهآل برای سبدهای آویز. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | فاقد کاربرد دارویی یا خوراکی مرسوم. تماماً زینتی. |
| ۴۴ | چالش در ایران | سرمای زمستان در اکثر مناطق که گیاه را از بین میبرد. تابش شدید آفتاب در فصول گرم. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت گلدانی: بهترین راهکار، نگهداری به عنوان گیاه آپارتمانی در داخل خانه یا بالکنهای سرپوشیده در تمام سال. فضای باز: فقط در مناطق بسیار محدود جنوبی و ساحلی خلیج فارس که یخبندان ندارند، در باغچههای سایهدار. انتقال گلدان به داخل در پاییز در سایر مناطق. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ‘Variegata’ (با برگهای ابلق سبز و کرم). |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در فضای داخلی: هفتهای ۱-۲ بار بسته به دما و نور. در فضای باز (مناطق گرمسیر): منظمتر. اجازه دهید بین دو آبیاری سطح خاک خشک شود. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در باغهای شمال ایران (گیلان، مازندران) فقط در فصول گرم میتوان به عنوان گیاه فصلی آویز در سایهدرختان استفاده کرد. در سایر مناطق، منحصراً در گلدان و فضای کنترلشده. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | معمولاً برای مصارف تزئینی برداشت نمیشود. قلمهها به راحتی برای تکثیر برداشت میشوند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل: نگهداری به عنوان گیاه آپارتمانی در تمام ایران. کاشت در فضای باز دائمی: فقط در مناطق حاشیه جنوبی بسیار گرم (مانند برخی نقاط استان هرمزگان). کاشت فصلی در فضای باز: مناطق معتدل شمال و مرکز در بهار و تابستان (با انتقال به داخل در زمستان). |

