ساژینا (ساجینا)
ساژینا با نام علمی(Sagina subulata)، گیاهی چندساله همیشهسبز و خزنده از خانواده میخکیان (Caryophyllaceae) است. خاستگاه آن مناطق کوهستانی و مرطوب اروپا است. این گیاه به دلیل عادت رشد بسیار متراکم و بالشتکی شکل، تشکیل یک پوشش کمارتفاع و نرم شبیه به خز سبز شناخته شده است. برگهای آن سوزنی شکل، بسیار کوچک و به رنگ سبز روشن هستند. در اواخر بهار و اوایل تابستان، گیاه پوشیده از گلهای کوچک، سفید و ستارهای شکلی میشود که بر روی ساقههای کوتاه قرار دارند و ظاهری شبیه به مرواریدهای ریز ایجاد میکنند. به دلیل تحمل خوب به پاخوری سبک و نیاز به نگهداری بسیار کم، یک گزینه ایدهآل برای پر کردن فضاهای بین سنگفرشها، ایجاد مسیرهای نرم و جایگزین چمن در مناطق کوچک و سایهدار است.
در مطالعات اکولوژیک این گیاه به عنوان یک گونه مقاوم و پوششدهنده برای تثبیت خاک در شیبهای مرطوب و باغهای صخرهای (آلپاین) معرفی شده است. عمدتاً به عنوان یک گیاه زینتی پوششی و گلدانی آویز در بازار گل و گیاه عرضه میشود. به دلیل بافت نرم و فرم متراکم، در طراحی منظر برای ایجاد جلوههای طبیعی و نرم مورد استفاده قرار میگیرد.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Sagina subulata (Sw.) C.Presl |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Sagina: از لاتین «sagina» (خوراک)، شاید اشاره به استفاده به عنوان علوفه. subulata: از لاتین به معنای “خنجری” یا “نوکتیز”، اشاره به شکل برگها. |
| ۲ | نام فارسی | ساژینا، علف مروارید، خز سبز، مروارید زمینی |
| ۳ | نام انگلیسی | Irish Moss, Scotch Moss, Pearlwort |
| ۴ | خانواده | Caryophyllaceae (میخکیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی چندساله خزنده و همیشهسبز. |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۲ تا ۵ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | نامحدود (گسترش آرام افقی از طریق ساقههای رونده). |
| ۸ | فرم رشد | کاملاً خزنده، تشکیلدهنده تشک یا فرش بسیار متراکم، نرم و بالشتکی. |
| ۹ | سرعت رشد | کند. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز روشن و پررنگ. رقم ‘Aurea’ به رنگ طلایی-زرد است. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متقابل، سوزنی شکل و بسیار ریز، آبدار. |
| ۱۳ | ریزش برگ | همیشهسبز (در تمام سال سبز باقی میماند). |
| ۱۴ | زمان گلدهی | اواخر بهار تا اوایل تابستان (اردیبهشت تا تیر). |
| ۱۵ | رنگ گل | سفید خالص. |
| ۱۶ | عطر گل | فاقد عطر. |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای منفرد، کوچک (۴-۵ میلیمتر)، ستارهای شکل با ۵ گلبرگ، بر روی ساقههای کوتاه. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بالا (به دلیل بافت نرم و متراکم و گلهای ظریف). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه پوششی خاص برای باغهای صخرهای و بین سنگفرش). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | سطحی و فیبری، ریشهدهی در گرههای ساقه. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | خوب. مقاوم در Zone 4-8. سرمای شدید را با پوشش برفی تحمل میکند. |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | کم تا متوسط. به گرمای شدید و خشکی حساس است. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | کم. به رطوبت نسبی خاک نیاز دارد. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط تا بالا. خاک باید همواره مرطوب (نه غرقاب) باشد. در تابستانهای خشک نیاز به آبیاری منظم دارد. |
| ۲۵ | نیاز نوری | نیمهسایه تا آفتاب کامل در اقلیمهای خنک. در مناطق گرم، سایه بعدازظهر ضروری است. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک غنی از هوموس، مرطوب، با زهکشی خوب اما رطوبترسان. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | خوب (اما باید بتواند رطوبت را حفظ کند). خاکهای شنی خالص مناسب نیستند. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | خوب (به دلیل ارتفاع کم). |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. در شرایط مرطوب و سایه ممکن است دچار کپک یا پوسیدگی شود. |
| ۳۲ | نیاز هرس | بسیار کم. میتوان برای حفظ تراکم و حذف بخشهای قدیمی، آن را با قیچی چمنزنی به ارتفاع ۱-۲ سانتیمتری کوتاه کرد. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | کم. یکبار کوددهی سبک در بهار با کود متعادد کافی است. |
| ۳۴ | روش تکثیر | ۱. تقسیم تکههای کوچک ریشهدار شده در بهار یا پاییز. ۲. قلمه ساقه. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر (به دلیل رشد کند، برای پوشش سریعتر فاصله کمتر). |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | پرکننده فواصل بین سنگفرش و پلهها، ایجاد مسیرهای نرم و سبز، پوشش زمین در باغهای صخرهای کوچک و مرطوب، کاشت در گلدانهای کمعمق و بشکههای باران. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | مناسب برای باغهای شهری کوچک با شرایط مرطوب و سایه-آفتاب. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | پاخوری: تحمل بسیار خوبی به تردد سبک و گاهبهگاه دارد (مثلاً راهرفتن بین سنگها). اما برای مسیرهای پرتردد دائمی مناسب نیست. رقابت: توانایی رقابتی پایینی دارد و ممکن است توسط علفهای هرز агрессив یا گیاهان قویتر تحت الشعاع قرار گیرد. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | گیاهان کوچک و غیررقابتی دیگر باغهای صخرهای مانند برخی از ساکولنتهای ریز. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | پایین. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | نیاز آبی نسبتاً بالا و عدم تحمل خشکی. رشد کند که ممکن است برای پوشش سریع زمین نامناسب باشد. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | ایجاد پوشش همیشهسبز، نرم و مخملی شبیه به خز سبز که برای لمس کردن لذتبخش است. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | فاقد کاربرد دارویی یا خوراکی مرسوم. تماماً زینتی. |
| ۴۴ | چالش در ایران | آب و هوای خشک و گرم اکثر مناطق که در تضاد کامل با نیاز رطوبتی بالای گیاه است. تابش شدید آفتاب که باعث سوختگی میشود. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت فقط در مناطق بسیار محدود: مناطق مرطوب و خنک شمال کشور (باغهای سایهدار گیلان و مازندران با آبیاری منظم). کاشت گلدانی: کنترل رطوبت در گلدانهای کوچک در بالکنهای سایهدار ممکن است. تأمین رطوبت دائمی: استفاده از مالچ و سیستم آبیاری قطرهای برای حفظ رطوبت خاک. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ‘Aurea’ (با برگهای زرد-طلایی). |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در مناطق شمالی: آبیاری منظم در تابستانهای خشک. در سایر مناطق: نیاز به آبیاری بسیار منظم و سبک (تقریباً روزانه در تابستان) برای جلوگیری از خشک شدن کامل خاک. این امر آن را برای اکثر مناطق ایران غیرعملی میکند. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | تنها در باغهای مرطوب و سایهدار شمال ایران، در کنار حوضچههای آب یا نهرهای کوچک، و بین سنگهای مرطوب کنار آبنما. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | برای مصارف تزئینی برداشت نمیشود. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل (تنها مناطق ممکن): مناطق بسیار مرطوب و خنک خزری با سایه جزئی (برخی نقاط گیلان و مازندران). مناطق نامناسب: تمامی دیگر مناطق ایران به دلیل خشکی، گرمای شدید و تابش آفتاب. |


