ساژینا (ساجینا)

ساژینا با نام علمی(Sagina subulata)، گیاهی چندساله همیشه‌سبز و خزنده از خانواده میخکیان (Caryophyllaceae) است. خاستگاه آن مناطق کوهستانی و مرطوب اروپا است. این گیاه به دلیل عادت رشد بسیار متراکم و بالشتکی شکل، تشکیل یک پوشش کم‌ارتفاع و نرم شبیه به خز سبز شناخته شده است. برگ‌های آن سوزنی شکل، بسیار کوچک و به رنگ سبز روشن هستند. در اواخر بهار و اوایل تابستان، گیاه پوشیده از گل‌های کوچک، سفید و ستاره‌ای شکلی می‌شود که بر روی ساقه‌های کوتاه قرار دارند و ظاهری شبیه به مرواریدهای ریز ایجاد می‌کنند. به دلیل تحمل خوب به پاخوری سبک و نیاز به نگهداری بسیار کم، یک گزینه ایده‌آل برای پر کردن فضاهای بین سنگ‌فرش‌ها، ایجاد مسیرهای نرم و جایگزین چمن در مناطق کوچک و سایه‌دار است.

 در مطالعات اکولوژیک این گیاه به عنوان یک گونه مقاوم و پوشش‌دهنده برای تثبیت خاک در شیب‌های مرطوب و باغ‌های صخره‌ای (آلپاین) معرفی شده است. عمدتاً به عنوان یک گیاه زینتی پوششی و گلدانی آویز در بازار گل و گیاه عرضه می‌شود. به دلیل بافت نرم و فرم متراکم، در طراحی منظر برای ایجاد جلوه‌های طبیعی و نرم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Sagina subulata (Sw.) C.Presl
۱.۱ معنی نام علمی Sagina: از لاتین «sagina» (خوراک)، شاید اشاره به استفاده به عنوان علوفه. subulata: از لاتین به معنای “خنجری” یا “نوک‌تیز”، اشاره به شکل برگ‌ها.
۲ نام فارسی ساژینا، علف مروارید، خز سبز، مروارید زمینی
۳ نام انگلیسی Irish Moss, Scotch Moss, Pearlwort
۴ خانواده Caryophyllaceae (میخکیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله خزنده و همیشه‌سبز.
۶ ارتفاع گیاه ۲ تا ۵ سانتیمتر.
۷ گسترش گیاه نامحدود (گسترش آرام افقی از طریق ساقه‌های رونده).
۸ فرم رشد کاملاً خزنده، تشکیل‌دهنده تشک یا فرش بسیار متراکم، نرم و بالشتکی.
۹ سرعت رشد کند.
۱۰ طول عمر چندساله.
۱۱ رنگ برگ سبز روشن و پررنگ. رقم ‘Aurea’ به رنگ طلایی-زرد است.
۱۲ نوع برگ ساده، متقابل، سوزنی شکل و بسیار ریز، آبدار.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز (در تمام سال سبز باقی می‌ماند).
۱۴ زمان گل‌دهی اواخر بهار تا اوایل تابستان (اردیبهشت تا تیر).
۱۵ رنگ گل سفید خالص.
۱۶ عطر گل فاقد عطر.
۱۷ نوع گل گل‌های منفرد، کوچک (۴-۵ میلی‌متر)، ستاره‌ای شکل با ۵ گلبرگ، بر روی ساقه‌های کوتاه.
۱۸ ارزش زینتی بالا (به دلیل بافت نرم و متراکم و گل‌های ظریف).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه پوششی خاص برای باغ‌های صخره‌ای و بین سنگفرش).
۲۰ سیستم ریشه سطحی و فیبری، ریشه‌دهی در گره‌های ساقه.
۲۱ مقاومت به سرما خوب. مقاوم در Zone 4-8. سرمای شدید را با پوشش برفی تحمل می‌کند.
۲۲ مقاومت به گرما کم تا متوسط. به گرمای شدید و خشکی حساس است.
۲۳ تحمل خشکی کم. به رطوبت نسبی خاک نیاز دارد.
۲۴ نیاز آبی متوسط تا بالا. خاک باید همواره مرطوب (نه غرقاب) باشد. در تابستان‌های خشک نیاز به آبیاری منظم دارد.
۲۵ نیاز نوری نیمه‌سایه تا آفتاب کامل در اقلیم‌های خنک. در مناطق گرم، سایه بعدازظهر ضروری است.
۲۶ نوع خاک خاک غنی از هوموس، مرطوب، با زهکشی خوب اما رطوبت‌رسان.
۲۷ زهکشی خاک خوب (اما باید بتواند رطوبت را حفظ کند). خاک‌های شنی خالص مناسب نیستند.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا متوسط.
۳۰ مقاومت به باد خوب (به دلیل ارتفاع کم).
۳۱ آفات و بیماری‌ها نسبتاً مقاوم. در شرایط مرطوب و سایه ممکن است دچار کپک یا پوسیدگی شود.
۳۲ نیاز هرس بسیار کم. می‌توان برای حفظ تراکم و حذف بخش‌های قدیمی، آن را با قیچی چمن‌زنی به ارتفاع ۱-۲ سانتیمتری کوتاه کرد.
۳۳ تغذیه (کوددهی) کم. یکبار کوددهی سبک در بهار با کود متعادد کافی است.
۳۴ روش تکثیر ۱. تقسیم تکه‌های کوچک ریشه‌دار شده در بهار یا پاییز. ۲. قلمه ساقه.
۳۵ فاصله کاشت ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر (به دلیل رشد کند، برای پوشش سریع‌تر فاصله کمتر).
۳۶ کاربرد در طراحی پرکننده فواصل بین سنگ‌فرش و پله‌ها، ایجاد مسیرهای نرم و سبز، پوشش زمین در باغ‌های صخره‌ای کوچک و مرطوب، کاشت در گلدان‌های کم‌عمق و بشکه‌های باران.
۳۷ مناسب فضای شهری مناسب برای باغ‌های شهری کوچک با شرایط مرطوب و سایه-آفتاب.
۳۸ نکات اجرایی ویژه پاخوری: تحمل بسیار خوبی به تردد سبک و گاه‌به‌گاه دارد (مثلاً راه‌رفتن بین سنگ‌ها). اما برای مسیرهای پرتردد دائمی مناسب نیست. رقابت: توانایی رقابتی پایینی دارد و ممکن است توسط علف‌های هرز агрессив یا گیاهان قوی‌تر تحت الشعاع قرار گیرد.
۳۹ همنشین‌های مناسب گیاهان کوچک و غیررقابتی دیگر باغ‌های صخره‌ای مانند برخی از ساکولنت‌های ریز.
۴۰ ارزش اکولوژیک پایین.
۴۱ هشدار/محدودیت نیاز آبی نسبتاً بالا و عدم تحمل خشکی. رشد کند که ممکن است برای پوشش سریع زمین نامناسب باشد.
۴۲ ویژگی برجسته ایجاد پوشش همیشه‌سبز، نرم و مخملی شبیه به خز سبز که برای لمس کردن لذت‌بخش است.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی فاقد کاربرد دارویی یا خوراکی مرسوم. تماماً زینتی.
۴۴ چالش در ایران آب و هوای خشک و گرم اکثر مناطق که در تضاد کامل با نیاز رطوبتی بالای گیاه است. تابش شدید آفتاب که باعث سوختگی می‌شود.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت فقط در مناطق بسیار محدود: مناطق مرطوب و خنک شمال کشور (باغ‌های سایه‌دار گیلان و مازندران با آبیاری منظم). کاشت گلدانی: کنترل رطوبت در گلدان‌های کوچک در بالکن‌های سایه‌دار ممکن است. تأمین رطوبت دائمی: استفاده از مالچ و سیستم آبیاری قطره‌ای برای حفظ رطوبت خاک.
۴۶ ارقام مختلف ‘Aurea’ (با برگ‌های زرد-طلایی).
۴۷ آبیاری در ایران در مناطق شمالی: آبیاری منظم در تابستان‌های خشک. در سایر مناطق: نیاز به آبیاری بسیار منظم و سبک (تقریباً روزانه در تابستان) برای جلوگیری از خشک شدن کامل خاک. این امر آن را برای اکثر مناطق ایران غیرعملی می‌کند.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی تنها در باغ‌های مرطوب و سایه‌دار شمال ایران، در کنار حوضچه‌های آب یا نهرهای کوچک، و بین سنگ‌های مرطوب کنار آب‌نما.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن برای مصارف تزئینی برداشت نمی‌شود.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق ایده‌آل (تنها مناطق ممکن): مناطق بسیار مرطوب و خنک خزری با سایه جزئی (برخی نقاط گیلان و مازندران). مناطق نامناسب: تمامی دیگر مناطق ایران به دلیل خشکی، گرمای شدید و تابش آفتاب.
ساژینا