آویشن رونده

آویش رونده با نام علمی Thymus serpyllum، گیاهی چندساله چوبی پایه، خزنده و همیشه‌سبز از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. این گونه بومی اروپا و برخی مناطق آسیا است و به‌طور گسترده در زمین‌های خشک، مراتع سنگلاخی و حاشیه راه‌ها یافت می‌شود. این گیاه با ساقه‌های نازک و خوابیده خود که روی زمین می‌خزند و در گره‌ها ریشه می‌دهند، یک پوشش کم‌ارتفاع، متراکم و معطر ایجاد می‌کند. برگ‌های آن بسیار کوچک، تخم‌مرغی شکل، با حاشیه صاف و اغلب دارای غدد ترشحی معطر هستند. گل‌های کوچک و خوشه‌ای آن به رنگ بنفش-صورتی یا سفید، در تابستان ظاهر شده و زنبورها و پروانه‌ها را به شدت جذب می‌کنند. به دلیل عطر تند، مقاومت به خشکی و بی‌نیازی آن، یک گیاه ایده‌آل برای باغ‌های صخره‌ای، پوشش بین سنگ‌فرش‌ها و جایگزین چمن در مناطق کم‌آب محسوب می‌شود.

آویشن رونده به عنوان یک گیاه دارویی مهم و همچنین یک گونه اکولوژیک کلیدی در چمنزارهای خشک و کم‌مصرف شناخته می‌شود که زیستگاه حشرات گرده‌افشان است. در طب سنتی این گیاه گرچه به اندازه آویشن معمولی (Thymus vulgaris) رایج نیست، اما به عنوان یک داروی گرم و خشک با طبیعت معطر شناخته می‌شود. از آن برای درمان سرفه، برونشیت، سوءهاضمه و نفخ استفاده می‌شود. خواص ضداسپاسم، ضدسرفه، ضدعفونی‌کننده و آنتی‌اکسیدانی آن مورد تأکید تحقیقات مدرن قرار گرفته است.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Mentha spicata L.
۱.۱ معنی نام علمی Mentha: از نام «مینت» (Minthe)، پری اساطیری یونانی. spicata: از لاتین به معنای “خوشه‌ای” یا “سنبله‌دار”، اشاره به فرم گل‌آذین آن.
۲ نام فارسی نعنا معمولی، نعنای سبز، نعنای تند، اسپیرمینت
۳ نام انگلیسی Spearmint, Garden Mint, Common Mint
۴ خانواده Lamiaceae (نعناعیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله ریزوم‌دار
۶ ارتفاع گیاه ۳۰ تا ۹۰ سانتیمتر.
۷ گسترش گیاه نامحدود (گسترش سریع و مهاجم از طریق ریزوم).
۸ فرم رشد راست‌قامت، با ساقه‌های چهارگوش و انشعابات زیاد.
۹ سرعت رشد بسیار سریع و مهاجم.
۱۰ طول عمر چندساله.
۱۱ رنگ برگ سبز روشن تا سبز متوسط.
۱۲ نوع برگ ساده، متقابل، بیضی‌کشیده تا نیزه‌ای، بدون دمبرگ یا با دمبرگ بسیار کوتاه، حاشیه دندانه‌ارهای تیز، سطح اغلب چین‌خورده، معطر.
۱۳ ریزش برگ خزان‌کننده (بخش هوایی در زمستان از بین می‌رود).
۱۴ زمان گل‌دهی اواسط تا اواخر تابستان (تیر تا شهریور).
۱۵ رنگ گل صورتی کمرنگ تا بنفش ملایم.
۱۶ عطر گل عطر شیرین، ملایم و معطر (کاروون)، فاقد حس خنکی قوی منتول.
۱۷ نوع گل گل‌آذین سنبله‌ای باریک و بلند در انتهای ساقه.
۱۸ ارزش زینتی متوسط (ارزش اصلی آشپزی و معطر است).
۱۹ ارزش اقتصادی بالا (صنایع غذایی، آشپزی، آرایشی و چای).
۲۰ سیستم ریشه ریزوم‌های خزنده، سطحی و بسیار مهاجم.
۲۱ مقاومت به سرما خوب. مقاوم به یخبندان (Zone 3-7).
۲۲ مقاومت به گرما خوب، به شرط رطوبت کافی خاک.
۲۳ تحمل خشکی کم.
۲۴ نیاز آبی زیاد. خاک باید همواره مرطوب (اما نه غرقاب) باشد.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی غنی از هوموس، مرطوب، با زهکشی خوب.
۲۷ زهکشی خاک خوب.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا متوسط.
۳۰ مقاومت به باد متوسط.
۳۱ آفات و بیماری‌ها زنگ نعنا، سفیدک پودری، شته.
۳۲ نیاز هرس زیاد (برای کنترل رشد، تشویق برگ‌دهی جدید و جلوگیری از گلدهی).
۳۳ تغذیه (کوددهی) متوسط. کوددهی سبک در بهار با کودهای نیتروژنه.
۳۴ روش تکثیر تقسیم ریزوم (آسان‌ترین) یا قلمه ساقه.
۳۵ فاصله کاشت ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر (با در نظر گرفتن گسترش سریع).
۳۶ کاربرد در طراحی باغ‌های آشپزی و سبزیجات، کاشت در گلدان‌های ایزوله (توصیه اصلی)، حاشیه‌های مرطوب.
۳۷ مناسب فضای شهری فقط در گلدان یا محیط‌های کاملاً کنترل‌شده.
۳۸ نکات اجرایی ویژه هشدار مهاجم بودن: هرگز مستقیماً در زمین باغ رها نکنید. کاشت در گلدان: بهترین روش کنترل است. تمایز: برگ‌های بدون دمبرگ و عطر شیرن آن را از نعنا فلفلی (با دمبرگ و عطر تند منتول) متمایز می‌کند.
۳۹ همنشین‌های مناسب کلم، گوجه‌فرنگی (به عنوان گیاه همراه). از کاشت نزدیک گیاهان با رشد ضعیف خودداری شود.
۴۰ ارزش اکولوژیک خوب. گل‌ها برای زنبورها و حشرات مفید جذاب هستند.
۴۱ هشدار/محدودیت ۱. رفتار مهاجم بسیار قوی. ۲. ممکن است با نعناهای دیگر دورگه دهد و ویژگی‌هایش را از دست بدهد.
۴۲ ویژگی برجسته عطر و طعم شیرین و ملایم که پایه اصلی بسیاری از نوشیدنی‌ها (مانند موهیتو) و غذاهای خاورمیانه‌ای است.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی آشپزی: ضروری در آشپزی خاورمیانه (سالاد تابوله، ماست)، سس‌ها (مانتوی یونانی)، نوشیدنی‌ها (چای، جولپ، موهیتو). دارویی (ملایم‌تر از نعنا فلفلی): برای سوءهاضمه، نفخ، و به عنوان آرام‌بخش ملایم.
۴۴ چالش در ایران رفتار مهاجم در باغ‌ها. نیاز آبی نسبتاً بالا.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت انحصاری در گلدان. استفاده از گلدان‌های غوطه‌ور در خاک برای جلوگیری از فرار ریزوم. آبیاری منظم.
۴۶ ارقام مختلف ‘Moroccan’ (برای چای)، ‘Kentucky Colonel’ (برای نوشیدنی)، ‘Tashkent’ (با عطر قوی).
۴۷ آبیاری در ایران در فصل رشد نیاز به آبیاری منظم و فراوان (تقریباً روزانه در تابستان‌های گرم) دارد.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی فقط در گلدان در آشپزخانه، بالکن یا باغچه‌های مرتفع و ایزوله.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن برگ‌ها در هر زمان از فصل رشد قابل برداشت هستند. برای خشک کردن، در سایه و هوای آزاد خشک می‌شوند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق ایده‌آل (با مدیریت آب): مناطق معتدل. مناطق با کشت گلدانی: در تمام ایران قابل کشت است. مناطق نامناسب: مناطق خشک با محدودیت شدید آب.
آویشن رونده