مینا چمنی

مینا چمنی با نام علمی یا Bellis perennis ک یکی از آشناترین و محبوب‌ترین گیاهان در ایران است. این گیاه که به خانواده کاسنیان (Asteraceae) تعلق دارد، نام علمی آن به معنای “زیبایی پایا” است و ریشه نام انگلیسی آن از عبارت “daeges eage” در انگلیسی باستان به معنای “چشم روز” گرفته شده است که اشاره به باز شدن گل‌آذین آن در سپیده‌دم و بسته شدن در غروب دارد . ویژگی بارز این گیاه، گل‌آذین کپه‌ای (سرسان) آن به قطر ۲ تا ۳ سانتی‌متر است که شامل گلچه‌های زبانی سفید یا صورتی در حاشیه و گلچه‌های لوله‌ای زردرنگ در مرکز می‌باشد . برگ‌های آن به صورت روزت پایه‌ای، کف‌گیری شکل با حاشیه دندانه‌دار است و ساقه بدون برگ آن که ارتفاعی تا ۱۵ سانتی‌متر دارد، گل‌آذین را بالای شاخ و برگ نگه می‌دارد .

محدوده پراکنش بومی این گونه تقریباً تمام اروپا، از مناطق مدیترانه‌ای تا شمال اسکاندیناوی و از جزایر بریتانیا تا شرق اروپا را در بر می‌گیرد . این گیاه بومی چمنزارها و مراتع کوتاه است و به طور خاص در مناطق با چرای مداوم یا چمن‌زنی منظم یافت می‌شود . با استعمارگران اروپایی، B. perennis به مناطق معتدل دیگر جهان مانند آمریکای شمالی، نیوزیلند و استرالیا راه یافت و در بسیاری از این مناطق به صورت فراری از کشت در طبیعت تثبیت شده است . جالب است که اگرچه این گیاه در بسیاری از نقاط جهان به عنوان علف هرز چمن‌ها در نظر گرفته می‌شود ، در فرهنگ عامه اروپا جایگاهی ویژه دارد و از دیرباز با کودکی و معصومیت پیوند خورده است.

فراتر از جنبه‌های زینتی و فرهنگی، این گیاه دارای پیشینه‌ای غنی در طب سنتی و پژوهش‌های علمی نوین است. از گل‌های آن در طب سنتی اروپا برای التیام زخم‌ها، درمان سرفه و مشکلات گوارشی استفاده می‌شده است . پژوهش‌های علمی جدید در دانشگاه‌های اروپایی، به ویژه در آلمان، نشان داده است که این گیاه حاوی بیش از ۳۱۰ ترکیب زیست‌فعال از جمله ساپونین‌ها، فلاونوئیدها و پلی‌استیلن‌ها است . نتایج این مطالعات حاکی از اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد التهابی، ضد افسردگی و حتی مهار رشد سلول‌های سرطانی است . همچنین، این گیاه در ادبیات انگلیس از قرن چهاردهم میلادی با توصیف جفری چاسر به عنوان “ملکه و گل همه گل‌ها” تا رمان‌های کودکان مانند “ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب” اثر لوئیس کارول، حضوری پررنگ داشته است .

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Bellis perennis L.
۱.۱ معنی نام علمی Bellis: از واژه لاتین “bellus” به معنای «زیبا» یا «دلربا». perennis: به معنای «چندساله» یا «همیشه‌بهار» .
۲ نام فارسی گل مینای همیشه‌بهار، مینای چمنی، گل بهار، دیزی .
۳ نام انگلیسی Common Daisy, Lawn Daisy, English Daisy .
۴ خانواده Asteraceae (کاسنیان) .
۵ تیپ گیاهی گیاه علفی چندساله با ریزوم‌های کوتاه .
۶ ارتفاع گیاه ۵ تا ۲۰ سانتیمتر .
۷ گسترش گیاه ۱۰ تا ۲۵ سانتیمتر .
۸ فرم رشد رزت (گل‌ذوقی) پایه‌ای، با گل‌آذین بر روی ساقه‌های بدون برگ .
۹ سرعت رشد سریع .
۱۰ طول عمر چندساله (اغلب به صورت دوساله کشت می‌شود) .
۱۱ رنگ برگ سبز تیره .
۱۲ نوع برگ ساده، قاشقی تا واژتخم‌مرغی، به طول ۲-۸ سانتیمتر، با حاشیه‌های دندانه‌دار یا کنگره‌ای .
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز (در مناطق معتدل) .
۱۴ زمان گل‌دهی از اوایل بهار تا اواسط پاییز (فروردین تا مهر) .
۱۵ رنگ گل سفید، صورتی، قرمز و ارغوانی، با مرکز زرد .
۱۶ عطر گل ندارد.
۱۷ نوع گل گل‌آذین کاپیتولوم (سرگل) به قطر ۱.۵-۳.۵ سانتیمتر؛ در ارقام ساده و پرپر .
۱۸ ارزش زینتی بسیار بالا به دلیل گل‌های زیبا، گل‌دهی طولانی و فرم فشرده .
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی محبوب برای فضاهای سبز و باغچه‌های خانگی) .
۲۰ سیستم ریشه ریشه‌های فیبری و ریزوم‌های کوتاه، گاهی استولون‌دار .
۲۱ مقاومت به سرما بسیار بالا (منطقه سختی USDA 4 تا 8) .
۲۲ مقاومت به گرما پایین؛ در گرمای شدید تابستان رشد آن متوقف شده و از بین می‌رود .
۲۳ تحمل خشکی پایین؛ به رطوبت منظم نیاز دارد .
۲۴ نیاز آبی متوسط؛ خاک باید همیشه مرطوب باشد اما از غرقابی خودداری شود .
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه .
۲۶ نوع خاک خاک لومی، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب .
۲۷ pH خاک ۵.۵ تا ۶.۵ (کمی اسیدی) .
۲۸ زهکشی خاک مهم و ضروری است .
۲۹ تحمل شوری نامشخص.
۳۰ مقاومت به باد متوسط.
۳۱ آفات و بیماری‌ها آفات: شته. بیماری‌ها: بوتری‌تیس، سفیدک پودری، نماتد ریشه .
۳۲ نیاز هرس حذف گل‌های پژمرده برای تشویق گلدهی مجدد .
۳۳ تغذیه (کوددهی) نیاز به کوددهی متوسط؛ هر ۷-۱۰ روز یکبار با کود مایع متعادل .
۳۴ روش تکثیر ۱. کاشت بذر (روش اصلی). ۲. تقسیم بوته در بهار یا پاییز .
۳۵ فاصله کاشت ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر .
۳۶ کاربرد در طراحی حاشیه‌کاری، باغ‌های صخره‌ای، گیاه پوششی در چمن‌ها، کاشت در گلدان و باکس‌های گل، باغ‌های کلبه‌ای .
۳۷ مناسب فضای شهری مناسب برای فضاهای سبز شهری، پارک‌ها و حاشیه خیابان‌ها در فصل خنک سال .
۳۸ نکات اجرایی ویژه برای کشت پاییزه و زمستانه در مناطق معتدل ایده‌آل است. در تابستان‌های گرم ممکن است از بین برود، بنابراین به عنوان گیاه فصل خنک کشت می‌شود. می‌تواند در چمن‌ها به سرعت گسترش یافته و به علف هرز تبدیل شود .
۳۹ همنشین‌های مناسب پانسی (بنفشه)، لوبلیا، آلیسوم، لاله، نرگس .
۴۰ ارزش اکولوژیک بالا؛ گل‌ها منبع شهد برای پروانه‌ها، زنبورها و سایر گرده‌افشان‌ها هستند .
۴۱ هشدار/محدودیت حاوی ساپونین، اگزالات و تانن است و در صورت مصرف زیاد باعث مسمومیت (استفراغ، اسهال، بی‌حالی) می‌شود. شیره گیاه ممکن است برای پوست حساس ایجاد درماتیت کند. در دوران بارداری و شیردهی نباید مصرف شود .
۴۲ ویژگی برجسته گل‌های ساده و زیبایی که با طلوع خورشید باز می‌شوند و “چشم روز” نامیده شده‌اند و در طول سال در فرهنگ و ادبیات جایگاه ویژه‌ای دارند .
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی خوراکی: گل‌ها و برگ‌های جوان به مقدار کم در سالاد و ساندویچ مصرف می‌شوند (طعمی ملایم و کمی تلخ). دارویی (سنتی): در طب هومیوپاتی برای التیام زخم‌ها و به عنوان مدر استفاده می‌شده است .
۴۴ چالش در ایران گرمای شدید تابستان در اکثر مناطق ایران. خاک‌های سنگین رسی و آبیاری زیاد که منجر به پوسیدگی ریشه می‌شود. عدم ماندگاری به عنوان گیاه چندساله در مناطق گرم.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت پاییزه و زمستانه در مناطق معتدل و نیمه‌خشک. کاشت در مناطق خنک و مرطوب شمالی (گیلان، مازندران). استفاده در باکس‌های گل و گلدان برای کنترل بهتر شرایط. انتخاب ارقام مقاوم‌تر به گرما.
۴۶ ارقام مختلف ‘Speedstar® Plus’: (بدون نیاز به سرمادهی، گلدهی زودرس و فشرده). ‘Pomponette Mixed’: (گل‌های پرپر، پوم‌پوم مانند با رنگ‌های صورتی، قرمز و سفید). ‘Bellissima Series’: (گل‌های پرپر و پوم‌پوم مانند با رنگ‌های متنوع). ‘Tasso’: (ارتفاع ۱۵ سانتیمتر، گل‌های پوم‌پوم) .
۴۷ آبیاری در ایران آبیاری منظم و عمیق هر ۲-۳ روز یکبار در فصل رشد (بهار و پاییز). اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. از آبیاری بیش از حد خودداری شود.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی در حاشیه‌های باغ‌های شمالی، باغ‌های صخره‌ای در مناطق معتدل، گلدان‌های کوچک در تراس و بالکن، باکس‌های گل در ورودی ساختمان‌ها.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن گل‌ها برای گل شاخه بریده مناسب هستند. برای خشک کردن توصیه نمی‌شود.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق معتدل و مرطوب شمالی (سواحل خزر). مناطق نیمه‌خشک مرکزی (تهران، اصفهان، فارس، کرمان) در فصول خنک سال (پاییز، زمستان، اوایل بهار) .
مینا چمنی