همیشه بهار
-
همیشه بهار با نام علمی Calendula officinalis، گیاهی یکساله معطر و مقاوم از خانواده Asteraceae است. خاستگاه احتمالی آن منطقه مدیترانه است. این گیاه بهدلیل گلهای زیبای نارنجی یا زرد طلایی رنگش که از بهار تا پاییز به طور مداوم شکوفا میشوند، شناخته شده است. برگهای آن ساده، نیزهای و کمی کرکدار هستند. کالاندولا در طول تاریخ به عنوان یک گیاه دارویی باارزش مورد استفاده قرار گرفته است، به ویژه برای خواص ضدالتهابی، التیامبخشی زخم و ضدعفونیکنندگی آن. امروزه در بسیاری از کرمها، پمادها و محصولات آرایشی-بهداشتی یافت میشود.
-
در داروسازی ، کالاندولا به عنوان یک داروی گیاهی معتبر (در فارماکوپه) برای مصارف خارجی به رسمیت شناخته شده است. عصاره گلهای آن در درمان التهابهای پوستی، سوختگیهای جزئی و بهبود زخمها استفاده میشود. در طب سنتی گل همیشهبهار به عنوان یک داروی با طبیعت شیرین، خنک و تلخ شناخته میشود که برای پاکسازی حرارت و سموم از خون، کاهش التهاب و متوقف کردن خونریزی مورد استفاده قرار میگیرد. هم در اروپا و هم در چین، چای آن نیز به عنوان نوشیدنی تصفیهکننده مصرف میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Calendula officinalis L. |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Calendula: از لاتین «calendae»، به معنای “اول ماه”، اشاره به دوره گلدهی طولانی آن که گویی در اول هر ماه گل میدهد. officinalis: به معنای “دارویی” یا “مورد استفاده در داروخانه”. |
| ۲ | نام فارسی | گل همیشهبهار، کالاندولا، گل حوض |
| ۳ | نام انگلیسی | Pot Marigold, Common Marigold, Scotch Marigold |
| ۴ | خانواده | Asteraceae (کاسنیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه یکساله علفی |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر. |
| ۸ | فرم رشد | بوتهای، راست و منشعب. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع. |
| ۱۰ | طول عمر | یکساله. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز روشن تا سبز متوسط. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متناوب، نیزهای تا قاشقی، کامل، کمی کرکدار و معطر. |
| ۱۳ | ریزش برگ | یکساله. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | بهار تا پاییز (اسفند تا آبان). |
| ۱۵ | رنگ گل | نارنجی، زرد طلایی، کرم، گاهی دو رنگ. |
| ۱۶ | عطر گل | عطر تند و مشخص (برای برخی ناخوشایند). |
| ۱۷ | نوع گل | گلآذین کپهای منفرد، با گلچههای زبانهای شعاعی و گلچههای لولهای مرکزی. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بالا. |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بالا (صنایع دارویی، آرایشی-بهداشتی، گیاه زینتی). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | ریشه راسترو و فیبری. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | خوب. تا سرمای ملایم را تحمل میکند (Zone 2-11 به عنوان یکساله). |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | متوسط. در گرمای شدید تابستان ممکن است گلدهی کاهش یابد. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | متوسط. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط. آبیاری منظم باعث گلدهی بهتر میشود. |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاکهای لومی، با زهکشی خوب. خاکهای فقیر را نیز تحمل میکند. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | خوب. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | خوب. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | متوسط. |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. شته، سفیدک پودری، حلزون. |
| ۳۲ | نیاز هرس | کم. حذف گلهای پژمرده (Deadheading) برای گلدهی مداوم ضروری است. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | کمنیاز. در خاکهای بسیار فقیر، کود سبک کافی است. |
| ۳۴ | روش تکثیر | کاشت مستقیم بذر (در پاییز یا بهار). خودبذری قوی. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | باغهای دارویی و کلبهای، حاشیهکاری، گلدان، کاشت همراه در باغ سبزیجات. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | کاشت همراه: گفته میشود با کشت همراه، آفات سبزیجات (مانند شته) را دور میکند. خودبذری: اگر بذرها برسند، سال بعد در همان محل جوانه میزنند. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | گوجهفرنگی، هویج، سبزیجات، گلهای یکساله دیگر. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | بالا. جاذب زنبورها، پروانهها و دیگر حشرات مفید. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | ممکن است در افراد حساس باعث درماتیت تماسی شود. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | گلدهی طولانی و مداوم، همراه با خواص دارویی معتبر برای پوست. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | دارویی (موضعی): التیام زخم، سوختگی، التهاب پوست، ترک پوست. خوراکی: گلبرگهای آن خوراکی و رنگدهنده طبیعی غذا (جایگزین زعفران) هستند. |
| ۴۴ | چالش در ایران | تابستانهای بسیار گرم و خشک ممکن است باعث توقف موقت گلدهی شود. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت پاییزه: در مناطق معتدل، کاشت پاییزه برای گلدهی زودرس بهاره. آبیاری منظم در تابستان: برای تداوم گلدهی. انتخاب مکان نیمهسایه در مناطق گرم. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ارقام پاکوتاه و پابلند، با گلهای پرپر یا ساده. سریهای ‘Pacific Beauty’, ‘Indian Prince’, ‘Greenheart Orange’. |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در بهار و پاییز هفتهای ۱-۲ بار، در تابستانهای گرم هر ۲-۳ روز یکبار. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در باغچههای سبزیجات، حاشیه باغ، گلدانهای بالکن، باغهای دارویی. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | گلها در صبح و هنگام شکوفایی کامل برداشت و در سایه برای مصارف دارویی خشک میشوند. گلبرگها نیز برای مصارف خوراکی جدا میشوند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناسب برای کشت در تمام ایران: به عنوان گیاه یکساله در همه مناطق عملکرد خوبی دارد. بهترین عملکرد: مناطق معتدل. |


