لیسانتوس
-
باغ گیاهشناسی میسوری (Missouri Botanical Garden) در پایگاه داده گیاهان خود، Eustoma grandiflorum را به عنوان گیاهی بومی دشتهای آمریکا (از نبراسکا تا تگزاس) معرفی میکند. این منبع تأکید دارد که گیاه در مناطق ۸ تا ۱۰ USDA به صورت دوساله و در سنتلوئیس به عنوان یکساله کشت میشود. از نکات برجسته در این منبع، اشاره به دشواری کشت از بذر به دلیل ریز بودن بذر و دوره ۵ ماهه از کاشت تا گلدهی است. همچنین به طیف رنگی گسترده ارقام (صورتی، آبی-بنفش، سفید) و وجود ارقام پرپر اشاره میکند و آن را گل شاخه بریدهای عالی معرفی مینماید .
-
انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا (RHS) در مشخصات خود، این گیاه را با نام blue field daisy معرفی کرده و به نیازهای کشت آن در شرایط گلخانهای (در مناطق دارای یخبندان) اشاره میکند. این منبع تأکید میکند که گیاه برای گلدهی به نور کامل و خاک مرطوب با زهکشی خوب نیاز دارد و برای کاشت در گلدان و فضای گلخانه مناسب است. همچنین به مقاومت بالای آن در برابر آفات اشاره کرده و تنها بیماری احتمالی را کپک خاکستری (بوتریتیس) ذکر میکند .
-
مرکز اصلاح و نشر کتاب کشاورزی تایوان (台南區農業改良場) در مقالهای فنی به بررسی دقیق تکنیکهای کشت تجاری لیسانتوس پرداخته است. این منبع اطلاعات ارزشمندی در مورد کنترل دمایی برای جلوگیری از پدیده روزت (rosette)، تراکم کاشت (۶۴-۸۴ بوته در متر مربع)، مدیریت آبیاری با روش قطرهای، الزامات خاک (pH 6.3-7.0 و کلسیم بالا)، و استفاده از توری برای حمایت ساقهها ارائه میدهد. همچنین به فرایندهای پس از برداشت مانند تیمار با شکر برای افزایش عمر گلدانی اشاره میکند .
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Eustoma grandiflorum (Raf.) Shinners |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Eustoma: از واژههای یونانی «eu» (خوب، زیبا) و «stoma» (دهان)، اشاره به گلوی زیبای گل . grandiflorum: به معنای «گلدرشت» . |
| ۲ | نام فارسی | لیسانتوس، گل ستایشی، گل پریری، گُل دشت |
| ۳ | نام انگلیسی | Lisianthus, Prairie Gentian, Texas Bluebell, Blue Field Daisy |
| ۴ | خانواده | Gentianaceae |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه علفی دوساله یا یکساله که اغلب به صورت یکساله کشت میشود . |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۳۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر (بسته به رقم) |
| ۷ | گسترش گیاه | ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر |
| ۸ | فرم رشد | ایستاده و ستونی، با ساقههای منفرد یا منشعب |
| ۹ | سرعت رشد | کند (از کاشت بذر تا گلدهی حدود ۵ ماه زمان نیاز دارد) |
| ۱۰ | طول عمر | دوساله یا چندساله کوتاهعمر در مناطق معتدل (منطقه ۸-۱۰)، اما اغلب به عنوان یکساله کشت میشود |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز مایل به خاکستری (glaucous) |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، بیضی تا سرنیزهای، بدون دمبرگ و چسبیده به ساقه (stem-clasping)، به طول ۵-۸ سانتیمتر، با ۳ تا ۵ رگبرگ برجسته |
| ۱۳ | ریزش برگ | خزانکننده |
| ۱۴ | زمان گلدهی | از اواخر بهار تا اولین یخبندان پاییزی (خرداد تا آبان) |
| ۱۵ | رنگ گل | طیف گسترده شامل بنفش کمرنگ، صورتی، سفید، ارغوانی، کرم، زرد کمرنگ، و دو رنگ |
| ۱۶ | عطر گل | ندارد |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای قیفی یا زنگولهای شکل، شبیه به گل جنطیانا، به قطر ۵-۸ سانتیمتر، در ارقام ساده یا پرپر |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بسیار بالا؛ گلهای ابریشمی و مجلل با دوام فوقالعاده به عنوان گل شاخه بریده |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بسیار بالا؛ از گلهای شاخه بریده لوکس و پرفروش در بازارهای جهانی |
| ۲۰ | سیستم ریشه | ریشههای فیبری |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | پایین تا متوسط؛ مقاوم در مناطق ۸ تا ۱۰ USDA (حداقل دمای ۱۰- درجه سانتیگراد). در مناطق سردتر نیاز به محافظت دارد |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | متوسط؛ بهترین رشد را در دمای ۲۰-۲۵ درجه سانتیگراد دارد. دمای بالای ۳۰ درجه میتواند باعث توقف رشد و ایجاد روزت (گلبرگتایی) شود |
| ۲۳ | تحمل خشکی | خوب پس از استقرار کامل |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط؛ نیاز به آبیاری منظم و یکنواخت دارد. آبیاری بیش از حد یا خشکی شدید باعث کاهش کیفیت گل میشود |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل (حداقل ۶ ساعت نور مستقیم). در مناطق گرم، آفتاب صبحگاهی و سایه جزئی بعدازظهر مناسب است |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک لومی، غنی از مواد آلی، با زهکشی بسیار خوب |
| ۲۷ | pH خاک | ۶.۳ تا ۷.۰ (کمی اسیدی تا خنثی) |
| ۲۸ | زهکشی خاک | بسیار مهم و حیاتی؛ خاک باید زهکشی عالی داشته باشد |
| ۲۹ | تحمل شوری | متوسط |
| ۳۰ | تحمل آلودگی هوا | متوسط |
| ۳۱ | مقاومت به باد | نیاز به محافظت دارد؛ ساقههای بلند ممکن است در باد شدید بشکنند |
| ۳۲ | آفات و بیماریها | آفات: شته، مگس سفید، تریپس. بیماریها: پوسیدگی بوتریتیس (کپک خاکستری)، ویروسها، شانکر ساقه، پوسیدگی ریشه (فوزاریوم، پیتیوم)، سفیدک پودری |
| ۳۳ | نیاز هرس | حذف گلهای پژمرده برای تشویق گلدهی مجدد. هرس سرشاخههای جوان برای افزایش شاخهزایی |
| ۳۴ | تغذیه (کوددهی) | نیازمند کوددهی منظم. استفاده از کود مایع متعادل هر ۲-۳ هفته یکبار در فصل رشد. نیاز بالا به کلسیم و پتاسیم |
| ۳۵ | روش تکثیر | کاشت بذر: روش اصلی، اما به دلیل ریز بودن بذرها و دوره رشد طولانی، برای متخصصان توصیه میشود . بذرها نوردوست هستند و در دمای ۲۲-۲۴ درجه جوانه میزنند . خرید نشاء: روش رایجتر برای باغبانان خانگی . |
| ۳۶ | فاصله کاشت | ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر (تراکم کاشت ۶۴-۸۴ بوته در متر مربع) |
| ۳۷ | کاربرد در طراحی | گل شاخه بریده بسیار عالی، باغهای شاخه بریده (cutting gardens)، کاشت در حاشیهها، کاشت در گلدان و ظروف (به ویژه ارقام کوتوله)، گلخانههای سرد |
| ۳۸ | مناسب فضای شهری | مناسب برای فضاهای سبز شهری در مناطق معتدل و خنک، در صورت تأمین شرایط مناسب |
| ۳۹ | نکات اجرایی ویژه | پرورش به عنوان گل شاخه بریده نیازمند استفاده از توری یا قیم برای حمایت از ساقههای بلند است . از خیس شدن برگها و گلها در آبیاری خودداری شود تا از بیماریهای قارچی پیشگیری گردد. |
| ۴۰ | همنشینهای مناسب | گلهای فصل خنک مانند اطلسی، میمونی، کلم زینتی، لوبلیا |
| ۴۱ | ارزش اکولوژیک | متوسط؛ جذب زنبورها و پروانهها |
| ۴۲ | هشدار/محدودیت | کاشت از بذر بسیار دشوار است. به بیماریهای قارچی در خاکهای سنگین و مرطوب حساس است. در مناطق گرم و خشک عملکرد خوبی ندارد. |
| ۴۳ | ویژگی برجسته | گلهای ابریشمی و مجلل با ماندگاری فوقالعاده به عنوان گل شاخه بریده (تا ۲-۳ هفته در گلدان) . |
| ۴۴ | کاربرد دارویی و خوراکی | ندارد. |
| ۴۵ | چالش در ایران | گرمای شدید تابستان در مناطق مرکزی و جنوبی که باعث توقف رشد (روزت) میشود. رطوبت بالا که باعث شیوع بیماریهای قارچی میشود. دشواری کاشت از بذر برای گلکاران خانگی. |
| ۴۶ | راهکار برای ایران | کاشت در مناطق خنک و معتدل شمالی و کوهپایهای (گیلان، مازندران، دامنههای البرز). کاشت پاییزه و زمستانه در مناطق گرمتر. استفاده از ارقام مقاوم به گرما. خرید نشاء از گلخانههای معتبر. کاشت در گلدان و انتقال به محیطهای نیمهسایه در تابستان. |
| ۴۷ | ارقام مختلف | ارقام بسیار زیادی برای مصارف مختلف (گل شاخه بریده، گلدانی) با رنگها، اندازهها و پرپری متفاوت وجود دارد. مثالها: سری ‘Flare’ (برای گل شاخه بریده)، سری ‘Mermaid’ (کوتوله برای گلدان) . |
| ۴۸ | آبیاری در ایران | آبیاری منظم و عمیق هر ۲-۳ روز یکبار در تابستان. از آبیاری قطرهای استفاده شود و از خیس شدن برگها جلوگیری گردد. در زمستان آبیاری کاهش یابد. |
| ۴۹ | محل کاشت در باغ ایرانی | در حاشیههای نیمهسایه باغهای شمالی، گلدانهای بزرگ در تراس و بالکن، گلخانههای خنک و سایهدار. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق معتدل و مرطوب شمالی (سواحل خزر). مناطق کوهپایهای با تابستانهای خنک (دامنههای البرز و زاگرس). مناطق نیمهخشک مرکزی در فصل بهار و پاییز با رعایت اصول کشت. |


