گازانیا

    • گازانیا با نام علمی Gazania rigens، گیاهی چندساله همیشه‌سبز و رونده از خانواده Asteraceae است که اغلب به صورت یکساله کشت می‌شود. خاستگاه آن سواحل شنی آفریقای جنوبی است. این گیاه به‌دلیل گل‌های بزرگ و رنگارنگش که شبیه گل‌های مینای درخشان هستند و برگ‌های سبز-نقره‌ای باریک و کشیده‌اش شناخته می‌شود. گل‌ها در طیف وسیعی از رنگ‌های زرد، نارنجی، قرمز، صورتی و سفید، اغلب با طرح‌های حلقه‌ای یا خطی تیره در پایه گلبرگ‌ها، ظاهر می‌شوند. یک ویژگی جالب آن بسته شدن گل‌ها در هوای ابری و شب‌ها است. گازانیا به دلیل تحمل استثنایی به خشکی، شوری و بادهای ساحلی، گیاهی ایده‌آل برای پوشش زمین و باغ‌های کم‌آب (Xeriscape) محسوب می‌شود.

    • در باغبانی این گیاه به عنوان یک گزینه مطمئن و پرگل برای گلدان‌ها، حاشیه‌های آفتابی و سبدهای آویز معرفی می‌شود. از دیدگاه اکولوژیک، فرم رونده آن به تثبیت خاک‌های شنی کمک می‌کند. در چین، گازانیا به دلیل رنگ‌های درخشان و طولانی‌بودن دوره گل‌دهی، به طور گسترده‌ای در فضای سبز شهری، پارک‌ها و میادین برای ایجاد نقشه‌های گلکاری رنگارنگ (کارپت بید) استفاده می‌شود. تحقیقات همچنین بر روی سازوکار تحمل به خشکی و تابش شدید UV در این گیاه متمرکز است.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Gazania rigens (L.) Gaertn.
۱.۱ معنی نام علمی Gazania: اهدا شده به «تئودور گازا» (Theodore of Gaza)، مترجم یونانی آثار تئوفراستوس. rigens: از لاتین به معنای “سفت”، “سخت” یا “مقاوم”.
۲ نام فارسی گازانیا، گل گازانیا، گل گنجینه
۳ نام انگلیسی Treasure Flower, Gazania, Coastal Gazania
۴ خانواده Asteraceae (کاسنیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه چندساله همیشه‌سبز رونده (اغلب به صورت یکساله کشت می‌شود).
۶ ارتفاع گیاه ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر.
۷ گسترش گیاه ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر (به صورت رونده).
۸ فرم رشد رونده، تشکیل‌دهنده توده‌های کم‌ارتفاع و گسترده.
۹ سرعت رشد سریع.
۱۰ طول عمر چندساله کوتاه‌عمر (در مناطق سرد به صورت یکساله).
۱۱ رنگ برگ سبز تیره در رویه، نقره‌ای-کرکدار در زیره.
۱۲ نوع برگ ساده، خطی تا نیزه‌ای باریک، کامل یا با حاشیه کمی موج‌دار.
۱۳ ریزش برگ همیشه‌سبز در مناطق عاری از یخبندان.
۱۴ زمان گل‌دهی بهار تا پاییز (فروردین تا آبان)، با اوج در تابستان.
۱۵ رنگ گل زرد، نارنجی، قرمز، صورتی، سفید، کرم، اغلب با پایه‌های تیره یا طرح‌های راه‌راه.
۱۶ عطر گل فاقد عطر قابل توجه.
۱۷ نوع گل گل‌آذین کپه‌ای منفرد و بزرگ (قطر ۵-۱۰ سانتیمتر)، شبیه گل مینا.
۱۸ ارزش زینتی بسیار بالا (به دلیل رنگ‌های درخشان و گل‌دهی طولانی).
۱۹ ارزش اقتصادی متوسط (گیاه پوششی و زینتی پُرطرفدار).
۲۰ سیستم ریشه عمیق و ریشه‌های گسترده.
۲۱ مقاومت به سرما کم. دمای زیر -۵ درجه سانتی‌گراد را تحمل نمی‌کند (Zone 9-11).
۲۲ مقاومت به گرما عالی.
۲۳ تحمل خشکی عالی. یک گیاه بسیار مقاوم به خشکی (Xerophyte).
۲۴ نیاز آبی بسیار کم. پس از استقرار، تنها در دوره‌های خشکسالی شدید نیاز به آبیاری دارد.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل شدید. در سایه گل نمی‌دهد.
۲۶ نوع خاک خاک‌های شنی، فقیر، با زهکشی عالی. خاک‌های سنگین و مرطوب را تحمل نمی‌کند.
۲۷ زهکشی خاک عالی (ضروری).
۲۸ تحمل شوری عالی. برای باغ‌های ساحلی ایده‌آل است.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد عالی.
۳۱ آفات و بیماری‌ها بسیار مقاوم. گاهی شته، حلزون یا بیماری قارچی در شرایط مرطوب.
۳۲ نیاز هرس کم. حذف گل‌های پژمرده برای تشویق گل‌دهی مداوم.
۳۳ تغذیه (کوددهی) نیاز ندارد. کوددهی باعث رشد رویشی زیاد و کاهش گل‌دهی می‌شود.
۳۴ روش تکثیر ۱. کاشت بذر در بهار. ۲. تقسیم بوته در بهار یا پاییز. ۳. قلمه پایه در تابستان.
۳۵ فاصله کاشت ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر.
۳۶ کاربرد در طراحی پوشش زمین در مناطق خشک و آفتابی، باغ‌های صخره‌ای، حاشیه‌های رنگارنگ، کاشت در گلدان‌ها و سبدهای آویز، تثبیت شیب‌های آفتابی.
۳۷ مناسب فضای شهری بسیار مناسب برای فضای سبز شهری، میادین، حاشیه بزرگراه‌ها و جزیره‌های ترافیکی به دلیل نیاز آبی کم.
۳۸ نکات اجرایی ویژه گل‌دهی: گل‌ها فقط در آفتاب کامل باز می‌شوند و در هوای ابری یا عصر بسته می‌مانند. آبیاری: بزرگ‌ترین دشمن این گیاه آبیاری زیاد است.
۳۹ همنشین‌های مناسب دیگر گیاهان مقاوم به خشکی: سدوم، آگاو، یوکا، علف‌های زینتی.
۴۰ ارزش اکولوژیک متوسط. گل‌ها برای برخی حشرات گرده‌افشان جذاب هستند.
۴۱ هشدار/محدودیت شیره گیاه ممکن است برای برخی افراد ایجاد حساسیت پوستی کند.
۴۲ ویژگی برجسته گل‌های بزرگ و رنگارنگ شبیه مینا با تحمل استثنایی به خشکی و تابش شدید آفتاب.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی ندارد و به طور معمول خوراکی نیست.
۴۴ چالش در ایران حساسیت به سرمای زمستان در بیشتر مناطق. خطر پوسیدگی در اثر آبیاری زیاد یا خاک سنگین.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت به صورت یکساله فصلی: در بهار و تابستان در تمام ایران قابل کشت است. کاشت دائمی: فقط در مناطق عاری از یخبندان سواحل جنوبی. خاک سبک: استفاده از بستر کاشت شنی.
۴۶ ارقام مختلف ارقام متعددی با رنگ‌های متنوع و یکدست، و همچنین ارقام با برگ‌های ابلق وجود دارد. سری‌هایی مانند ‘New Day’, ‘Talent’, ‘Kiss’.
۴۷ آبیاری در ایران پس از استقرار، در بیشتر مناطق ایران نیاز به آبیاری مصنوعی ندارد. در گلدان، تنها هنگامی که خاک کاملاً خشک شد آبیاری شود.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی در باغ‌های صخره‌ای (باغ سنگی)، به عنوان پوشش زمین در قسمت‌های آفتابی و خشک باغ، در حاشیه‌های کنار پیاده‌رو، و در گلدان‌های کنار دیوارهای جنوبی.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن برای گل بریده مناسب نیست (گل‌ها در داخل بسته می‌شوند).
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناطق ایده‌آل (چندساله): سواحل گرم جنوبی (هرمزگان، بوشهر، سیستان و بلوچستان). کشت یکساله در تمام ایران: از اوایل بهار تا اولین یخبندان پاییزی. بهترین عملکرد: مناطق گرم و خشک مرکزی، شرقی و جنوبی کشور.
گازانیا