گازانیا
-
-
گازانیا با نام علمی Gazania rigens، گیاهی چندساله همیشهسبز و رونده از خانواده Asteraceae است که اغلب به صورت یکساله کشت میشود. خاستگاه آن سواحل شنی آفریقای جنوبی است. این گیاه بهدلیل گلهای بزرگ و رنگارنگش که شبیه گلهای مینای درخشان هستند و برگهای سبز-نقرهای باریک و کشیدهاش شناخته میشود. گلها در طیف وسیعی از رنگهای زرد، نارنجی، قرمز، صورتی و سفید، اغلب با طرحهای حلقهای یا خطی تیره در پایه گلبرگها، ظاهر میشوند. یک ویژگی جالب آن بسته شدن گلها در هوای ابری و شبها است. گازانیا به دلیل تحمل استثنایی به خشکی، شوری و بادهای ساحلی، گیاهی ایدهآل برای پوشش زمین و باغهای کمآب (Xeriscape) محسوب میشود.
-
در باغبانی این گیاه به عنوان یک گزینه مطمئن و پرگل برای گلدانها، حاشیههای آفتابی و سبدهای آویز معرفی میشود. از دیدگاه اکولوژیک، فرم رونده آن به تثبیت خاکهای شنی کمک میکند. در چین، گازانیا به دلیل رنگهای درخشان و طولانیبودن دوره گلدهی، به طور گستردهای در فضای سبز شهری، پارکها و میادین برای ایجاد نقشههای گلکاری رنگارنگ (کارپت بید) استفاده میشود. تحقیقات همچنین بر روی سازوکار تحمل به خشکی و تابش شدید UV در این گیاه متمرکز است.
-
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Gazania rigens (L.) Gaertn. |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Gazania: اهدا شده به «تئودور گازا» (Theodore of Gaza)، مترجم یونانی آثار تئوفراستوس. rigens: از لاتین به معنای “سفت”، “سخت” یا “مقاوم”. |
| ۲ | نام فارسی | گازانیا، گل گازانیا، گل گنجینه |
| ۳ | نام انگلیسی | Treasure Flower, Gazania, Coastal Gazania |
| ۴ | خانواده | Asteraceae (کاسنیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه چندساله همیشهسبز رونده (اغلب به صورت یکساله کشت میشود). |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر (به صورت رونده). |
| ۸ | فرم رشد | رونده، تشکیلدهنده تودههای کمارتفاع و گسترده. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله کوتاهعمر (در مناطق سرد به صورت یکساله). |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز تیره در رویه، نقرهای-کرکدار در زیره. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، خطی تا نیزهای باریک، کامل یا با حاشیه کمی موجدار. |
| ۱۳ | ریزش برگ | همیشهسبز در مناطق عاری از یخبندان. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | بهار تا پاییز (فروردین تا آبان)، با اوج در تابستان. |
| ۱۵ | رنگ گل | زرد، نارنجی، قرمز، صورتی، سفید، کرم، اغلب با پایههای تیره یا طرحهای راهراه. |
| ۱۶ | عطر گل | فاقد عطر قابل توجه. |
| ۱۷ | نوع گل | گلآذین کپهای منفرد و بزرگ (قطر ۵-۱۰ سانتیمتر)، شبیه گل مینا. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بسیار بالا (به دلیل رنگهای درخشان و گلدهی طولانی). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه پوششی و زینتی پُرطرفدار). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | عمیق و ریشههای گسترده. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | کم. دمای زیر -۵ درجه سانتیگراد را تحمل نمیکند (Zone 9-11). |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | عالی. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | عالی. یک گیاه بسیار مقاوم به خشکی (Xerophyte). |
| ۲۴ | نیاز آبی | بسیار کم. پس از استقرار، تنها در دورههای خشکسالی شدید نیاز به آبیاری دارد. |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل شدید. در سایه گل نمیدهد. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاکهای شنی، فقیر، با زهکشی عالی. خاکهای سنگین و مرطوب را تحمل نمیکند. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | عالی (ضروری). |
| ۲۸ | تحمل شوری | عالی. برای باغهای ساحلی ایدهآل است. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | خوب. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | عالی. |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | بسیار مقاوم. گاهی شته، حلزون یا بیماری قارچی در شرایط مرطوب. |
| ۳۲ | نیاز هرس | کم. حذف گلهای پژمرده برای تشویق گلدهی مداوم. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | نیاز ندارد. کوددهی باعث رشد رویشی زیاد و کاهش گلدهی میشود. |
| ۳۴ | روش تکثیر | ۱. کاشت بذر در بهار. ۲. تقسیم بوته در بهار یا پاییز. ۳. قلمه پایه در تابستان. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | پوشش زمین در مناطق خشک و آفتابی، باغهای صخرهای، حاشیههای رنگارنگ، کاشت در گلدانها و سبدهای آویز، تثبیت شیبهای آفتابی. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای فضای سبز شهری، میادین، حاشیه بزرگراهها و جزیرههای ترافیکی به دلیل نیاز آبی کم. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | گلدهی: گلها فقط در آفتاب کامل باز میشوند و در هوای ابری یا عصر بسته میمانند. آبیاری: بزرگترین دشمن این گیاه آبیاری زیاد است. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | دیگر گیاهان مقاوم به خشکی: سدوم، آگاو، یوکا، علفهای زینتی. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | متوسط. گلها برای برخی حشرات گردهافشان جذاب هستند. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | شیره گیاه ممکن است برای برخی افراد ایجاد حساسیت پوستی کند. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | گلهای بزرگ و رنگارنگ شبیه مینا با تحمل استثنایی به خشکی و تابش شدید آفتاب. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | ندارد و به طور معمول خوراکی نیست. |
| ۴۴ | چالش در ایران | حساسیت به سرمای زمستان در بیشتر مناطق. خطر پوسیدگی در اثر آبیاری زیاد یا خاک سنگین. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت به صورت یکساله فصلی: در بهار و تابستان در تمام ایران قابل کشت است. کاشت دائمی: فقط در مناطق عاری از یخبندان سواحل جنوبی. خاک سبک: استفاده از بستر کاشت شنی. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ارقام متعددی با رنگهای متنوع و یکدست، و همچنین ارقام با برگهای ابلق وجود دارد. سریهایی مانند ‘New Day’, ‘Talent’, ‘Kiss’. |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | پس از استقرار، در بیشتر مناطق ایران نیاز به آبیاری مصنوعی ندارد. در گلدان، تنها هنگامی که خاک کاملاً خشک شد آبیاری شود. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در باغهای صخرهای (باغ سنگی)، به عنوان پوشش زمین در قسمتهای آفتابی و خشک باغ، در حاشیههای کنار پیادهرو، و در گلدانهای کنار دیوارهای جنوبی. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | برای گل بریده مناسب نیست (گلها در داخل بسته میشوند). |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل (چندساله): سواحل گرم جنوبی (هرمزگان، بوشهر، سیستان و بلوچستان). کشت یکساله در تمام ایران: از اوایل بهار تا اولین یخبندان پاییزی. بهترین عملکرد: مناطق گرم و خشک مرکزی، شرقی و جنوبی کشور. |


