اطلسی

اطلسی با نام علمی (Petunia × atkinsiana) گیاهی یکساله پرطرفدار و دورگه از خانواده Solanaceae است. این گیاه حاصل تلاقی بین گونه‌های بومی آمریکای جنوبی است و به‌طور گسترده در سراسر جهان برای گل‌های قیفی شکل بزرگ، معطر و رنگارنگش کشت می‌شود. گل‌ها در طیف وسیعی از رنگ‌های سفید، صورتی، قرمز، بنفش، آبی و حتی دو رنگ یا راه‌راه وجود دارند. برگ‌ها تخم‌مرغی شکل، کرک‌دار و چسبنده هستند. پتونیاها به دلیل رشد سریع، گل‌دهی بی‌وقفه از بهار تا اولین یخبندان و سازگاری با کاشت در گلدان، سبد آویز و بستر گل، نمادی از تابستان هستند.

از دیدگاه ژنتیکی و اصلاحی، اطلسی های مدرن (که اغلب تحت نام Petunia × hybrida نیز شناخته می‌شوند) سوژه‌های مهمی برای تحقیقات هستند. در آلمان، مطالعات بر روی سازوکار رنگ‌آمیزی گل، عطر و مقاومت به بیماری در این گیاه متمرکز است. در چین، پتونیا به‌عنوان یک مدل گیاهی برای مطالعه تعاملات گیاه-حشره و همچنین به‌عنوان یک گیاه زینتی کلیدی در برنامه‌های فضای سبز شهری مورد توجه است. ارقام جدید با ویژگی‌هایی مانند مقاومت به باران، گل‌دهی زودرس و فرم‌های آویزان پیوسته در حال توسعه هستند.

ردیف مشخصه توضیح
۱ نام علمی Calendula officinalis L.
۱.۱ معنی نام علمی Calendula: از لاتین «calendae»، به معنای “اول ماه”، اشاره به دوره گلدهی طولانی آن که گویی در اول هر ماه گل می‌دهد. officinalis: به معنای “دارویی” یا “مورد استفاده در داروخانه”.
۲ نام فارسی گل همیشه‌بهار، کالاندولا، گل حوض
۳ نام انگلیسی Pot Marigold, Common Marigold, Scotch Marigold
۴ خانواده Asteraceae (کاسنیان)
۵ تیپ گیاهی گیاه یکساله علفی
۶ ارتفاع گیاه ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر.
۷ گسترش گیاه ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر.
۸ فرم رشد بوته‌ای، راست و منشعب.
۹ سرعت رشد سریع.
۱۰ طول عمر یکساله.
۱۱ رنگ برگ سبز روشن تا سبز متوسط.
۱۲ نوع برگ ساده، متناوب، نیزه‌ای تا قاشقی، کامل، کمی کرکدار و معطر.
۱۳ ریزش برگ یکساله.
۱۴ زمان گل‌دهی بهار تا پاییز (اسفند تا آبان).
۱۵ رنگ گل نارنجی، زرد طلایی، کرم، گاهی دو رنگ.
۱۶ عطر گل عطر تند و مشخص (برای برخی ناخوشایند).
۱۷ نوع گل گل‌آذین کپه‌ای منفرد، با گلچه‌های زبانه‌ای شعاعی و گلچه‌های لوله‌ای مرکزی.
۱۸ ارزش زینتی بالا.
۱۹ ارزش اقتصادی بالا (صنایع دارویی، آرایشی-بهداشتی، گیاه زینتی).
۲۰ سیستم ریشه ریشه راست‌رو و فیبری.
۲۱ مقاومت به سرما خوب. تا سرمای ملایم را تحمل می‌کند (Zone 2-11 به عنوان یکساله).
۲۲ مقاومت به گرما متوسط. در گرمای شدید تابستان ممکن است گلدهی کاهش یابد.
۲۳ تحمل خشکی متوسط.
۲۴ نیاز آبی متوسط. آبیاری منظم باعث گلدهی بهتر می‌شود.
۲۵ نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه.
۲۶ نوع خاک خاک‌های لومی، با زهکشی خوب. خاک‌های فقیر را نیز تحمل می‌کند.
۲۷ زهکشی خاک خوب.
۲۸ تحمل شوری کم.
۲۹ تحمل آلودگی هوا خوب.
۳۰ مقاومت به باد متوسط.
۳۱ آفات و بیماری‌ها نسبتاً مقاوم. شته، سفیدک پودری، حلزون.
۳۲ نیاز هرس کم. حذف گل‌های پژمرده (Deadheading) برای گلدهی مداوم ضروری است.
۳۳ تغذیه (کوددهی) کم‌نیاز. در خاک‌های بسیار فقیر، کود سبک کافی است.
۳۴ روش تکثیر کاشت مستقیم بذر (در پاییز یا بهار). خودبذری قوی.
۳۵ فاصله کاشت ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر.
۳۶ کاربرد در طراحی باغ‌های دارویی و کلبه‌ای، حاشیه‌کاری، گلدان، کاشت همراه در باغ سبزیجات.
۳۷ مناسب فضای شهری بسیار مناسب.
۳۸ نکات اجرایی ویژه کاشت همراه: گفته می‌شود با کشت همراه، آفات سبزیجات (مانند شته) را دور می‌کند. خودبذری: اگر بذرها برسند، سال بعد در همان محل جوانه می‌زنند.
۳۹ همنشین‌های مناسب گوجه‌فرنگی، هویج، سبزیجات، گل‌های یکساله دیگر.
۴۰ ارزش اکولوژیک بالا. جاذب زنبورها، پروانه‌ها و دیگر حشرات مفید.
۴۱ هشدار/محدودیت ممکن است در افراد حساس باعث درماتیت تماسی شود.
۴۲ ویژگی برجسته گل‌دهی طولانی و مداوم، همراه با خواص دارویی معتبر برای پوست.
۴۳ کاربرد دارویی و خوراکی دارویی (موضعی): التیام زخم، سوختگی، التهاب پوست، ترک پوست. خوراکی: گلبرگ‌های آن خوراکی و رنگ‌دهنده طبیعی غذا (جایگزین زعفران) هستند.
۴۴ چالش در ایران تابستان‌های بسیار گرم و خشک ممکن است باعث توقف موقت گلدهی شود.
۴۵ راهکار برای ایران کاشت پاییزه: در مناطق معتدل، کاشت پاییزه برای گلدهی زودرس بهاره. آبیاری منظم در تابستان: برای تداوم گلدهی. انتخاب مکان نیمه‌سایه در مناطق گرم.
۴۶ ارقام مختلف ارقام پاکوتاه و پابلند، با گل‌های پرپر یا ساده. سری‌های ‘Pacific Beauty’, ‘Indian Prince’, ‘Greenheart Orange’.
۴۷ آبیاری در ایران در بهار و پاییز هفته‌ای ۱-۲ بار، در تابستان‌های گرم هر ۲-۳ روز یکبار.
۴۸ محل کاشت در باغ ایرانی در باغچه‌های سبزیجات، حاشیه باغ، گلدان‌های بالکن، باغ‌های دارویی.
۴۹ برداشت و خشک‌کردن گل‌ها در صبح و هنگام شکوفایی کامل برداشت و در سایه برای مصارف دارویی خشک می‌شوند. گلبرگ‌ها نیز برای مصارف خوراکی جدا می‌شوند.
۵۰ اقلیم پیشنهادی در ایران مناسب برای کشت در تمام ایران: به عنوان گیاه یکساله در همه مناطق عملکرد خوبی دارد. بهترین عملکرد: مناطق معتدل.
اطلسی