اطلسی
اطلسی با نام علمی (Petunia × atkinsiana) گیاهی یکساله پرطرفدار و دورگه از خانواده Solanaceae است. این گیاه حاصل تلاقی بین گونههای بومی آمریکای جنوبی است و بهطور گسترده در سراسر جهان برای گلهای قیفی شکل بزرگ، معطر و رنگارنگش کشت میشود. گلها در طیف وسیعی از رنگهای سفید، صورتی، قرمز، بنفش، آبی و حتی دو رنگ یا راهراه وجود دارند. برگها تخممرغی شکل، کرکدار و چسبنده هستند. پتونیاها به دلیل رشد سریع، گلدهی بیوقفه از بهار تا اولین یخبندان و سازگاری با کاشت در گلدان، سبد آویز و بستر گل، نمادی از تابستان هستند.
از دیدگاه ژنتیکی و اصلاحی، اطلسی های مدرن (که اغلب تحت نام Petunia × hybrida نیز شناخته میشوند) سوژههای مهمی برای تحقیقات هستند. در آلمان، مطالعات بر روی سازوکار رنگآمیزی گل، عطر و مقاومت به بیماری در این گیاه متمرکز است. در چین، پتونیا بهعنوان یک مدل گیاهی برای مطالعه تعاملات گیاه-حشره و همچنین بهعنوان یک گیاه زینتی کلیدی در برنامههای فضای سبز شهری مورد توجه است. ارقام جدید با ویژگیهایی مانند مقاومت به باران، گلدهی زودرس و فرمهای آویزان پیوسته در حال توسعه هستند.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Calendula officinalis L. |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Calendula: از لاتین «calendae»، به معنای “اول ماه”، اشاره به دوره گلدهی طولانی آن که گویی در اول هر ماه گل میدهد. officinalis: به معنای “دارویی” یا “مورد استفاده در داروخانه”. |
| ۲ | نام فارسی | گل همیشهبهار، کالاندولا، گل حوض |
| ۳ | نام انگلیسی | Pot Marigold, Common Marigold, Scotch Marigold |
| ۴ | خانواده | Asteraceae (کاسنیان) |
| ۵ | تیپ گیاهی | گیاه یکساله علفی |
| ۶ | ارتفاع گیاه | ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر. |
| ۷ | گسترش گیاه | ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر. |
| ۸ | فرم رشد | بوتهای، راست و منشعب. |
| ۹ | سرعت رشد | سریع. |
| ۱۰ | طول عمر | یکساله. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز روشن تا سبز متوسط. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متناوب، نیزهای تا قاشقی، کامل، کمی کرکدار و معطر. |
| ۱۳ | ریزش برگ | یکساله. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | بهار تا پاییز (اسفند تا آبان). |
| ۱۵ | رنگ گل | نارنجی، زرد طلایی، کرم، گاهی دو رنگ. |
| ۱۶ | عطر گل | عطر تند و مشخص (برای برخی ناخوشایند). |
| ۱۷ | نوع گل | گلآذین کپهای منفرد، با گلچههای زبانهای شعاعی و گلچههای لولهای مرکزی. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بالا. |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بالا (صنایع دارویی، آرایشی-بهداشتی، گیاه زینتی). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | ریشه راسترو و فیبری. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | خوب. تا سرمای ملایم را تحمل میکند (Zone 2-11 به عنوان یکساله). |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | متوسط. در گرمای شدید تابستان ممکن است گلدهی کاهش یابد. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | متوسط. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط. آبیاری منظم باعث گلدهی بهتر میشود. |
| ۲۵ | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاکهای لومی، با زهکشی خوب. خاکهای فقیر را نیز تحمل میکند. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | خوب. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | خوب. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | متوسط. |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. شته، سفیدک پودری، حلزون. |
| ۳۲ | نیاز هرس | کم. حذف گلهای پژمرده (Deadheading) برای گلدهی مداوم ضروری است. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | کمنیاز. در خاکهای بسیار فقیر، کود سبک کافی است. |
| ۳۴ | روش تکثیر | کاشت مستقیم بذر (در پاییز یا بهار). خودبذری قوی. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر. |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | باغهای دارویی و کلبهای، حاشیهکاری، گلدان، کاشت همراه در باغ سبزیجات. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | کاشت همراه: گفته میشود با کشت همراه، آفات سبزیجات (مانند شته) را دور میکند. خودبذری: اگر بذرها برسند، سال بعد در همان محل جوانه میزنند. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | گوجهفرنگی، هویج، سبزیجات، گلهای یکساله دیگر. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | بالا. جاذب زنبورها، پروانهها و دیگر حشرات مفید. |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | ممکن است در افراد حساس باعث درماتیت تماسی شود. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | گلدهی طولانی و مداوم، همراه با خواص دارویی معتبر برای پوست. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | دارویی (موضعی): التیام زخم، سوختگی، التهاب پوست، ترک پوست. خوراکی: گلبرگهای آن خوراکی و رنگدهنده طبیعی غذا (جایگزین زعفران) هستند. |
| ۴۴ | چالش در ایران | تابستانهای بسیار گرم و خشک ممکن است باعث توقف موقت گلدهی شود. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | کاشت پاییزه: در مناطق معتدل، کاشت پاییزه برای گلدهی زودرس بهاره. آبیاری منظم در تابستان: برای تداوم گلدهی. انتخاب مکان نیمهسایه در مناطق گرم. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ارقام پاکوتاه و پابلند، با گلهای پرپر یا ساده. سریهای ‘Pacific Beauty’, ‘Indian Prince’, ‘Greenheart Orange’. |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در بهار و پاییز هفتهای ۱-۲ بار، در تابستانهای گرم هر ۲-۳ روز یکبار. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در باغچههای سبزیجات، حاشیه باغ، گلدانهای بالکن، باغهای دارویی. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | گلها در صبح و هنگام شکوفایی کامل برداشت و در سایه برای مصارف دارویی خشک میشوند. گلبرگها نیز برای مصارف خوراکی جدا میشوند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناسب برای کشت در تمام ایران: به عنوان گیاه یکساله در همه مناطق عملکرد خوبی دارد. بهترین عملکرد: مناطق معتدل. |





