گل شراب
گل شراب با نام علمی Calycanthus floridus درختچه ای خزانکننده با ویژگیهای حسی منحصر به فرد است. برگهای آن تخممرغی تا بیضی شکل، متقابل و به رنگ سبز تیره براق هستند که در پاییز به زرد طلایی تبدیل میشوند. از اواخر بهار تا اوایل تابستان، گلهای قهوهای-ارغوانی تیره، گاهی مایل به قرمز، با گلبرگهای نوارنما و ضخیم بر روی شاخهها ظاهر میشوند. این گلها فاقد گلبرگ و کاسبرگ متمایز هستند و ساختاری اولیه دارند. عطر گلها، پوست ساقه، برگها و حتی ریشههای آن شیرین، تند و ادویهای است و یادآور عطر توت فرنگی، آناناس یا شراب برای افراد مختلف توصیف شده است. تمام بخشهای گیاه معطر هستند.
گل شراب یک گیاه حسی و عطری برجسته برای باغهای موضوعی است. از آن میتوان به عنوان تکدرختچه زینتی در نزدیکی مسیرها یا محل نشیمن، در حاشیههای مختلط جنگلی یا به عنوان بخشی از یک باغ معطر استفاده کرد. فرم رشد آن بوتهای، گرد و پرپشت است و میتواند از طریق پاجوش گسترش یابد. این گیاه به هرس خاصی نیاز ندارد و نگهداری آن آسان است. توجه: تمام بخشهای گیاه حاوی آلکالوئیدهای سمی هستند و نباید خورده شوند.
برای ایران، این گیاه بهترین سازگاری را با مناطق معتدل و خنک با تابستانهای ملایم دارد. در اقلیم مرطوب و معتدل شمال کشور (گیلان و مازندران) در خاکهای مرطوب و غنی عملکرد خوبی خواهد داشت. در اقلیم نیمهخشک معتدل (مانند تهران، البرز) نیز با آبیاری منظم و کاشت در مکانهای نیمهسایه میتواند رشد موفقی داشته باشد. گرمای شدید و خشکی تابستان در این مناطق ممکن است به آن استرس وارد کند. در اقلیم سرد کوهستانی (آذربایجان، کردستان) نیز با پوشش برف زمستانی سازگار است. برای اقلیمهای گرم و خشک جنوب و مرکز ایران مناسب نیست. این گیاه برای باغهای سایهدار، جنگلهای مصنوعی و باغهای گیاهان معطر پیشنهاد میشود.
.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Calycanthus floridus L. |
| 2 | نام فارسی | گل شراب |
| 3 | نام انگلیسی | Eastern Sweetshrub, Carolina Allspice, Strawberry Bush |
| 4 | خانواده | Calycanthaceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه خزانکننده |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۱.۵ تا ۳ متر |
| 7 | قطر تاج | ۱.۵ تا ۳ متر |
| 8 | فرم تاج | بوتهای گرد، پرپشت و گسترده |
| 9 | سرعت رشد | کند تا متوسط |
| 10 | طول عمر | طولانی |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق؛ پاییزی: زرد طلایی |
| 12 | نوع برگ | ساده، متقابل، تخممرغی تا بیضی |
| 13 | ریزش برگ | کامل پاییزه |
| 14 | زمان گلدهی | اردیبهشت تا تیر |
| 15 | رنگ گل | قهوهای-ارغوانی تیره، قهوهای-قرمز |
| 16 | عطر | بسیار قوی و شیرین در تمام بخشها (گل، برگ، ساقه)، شبیه توت فرنگی، آناناس یا ادویه |
| 17 | نوع گل | منفرد، انتهایی، با گلبرگهای نواری ضخیم و زیاد |
| 18 | ارزش زینتی | زیاد (عطر منحصربهفرد، گلهای غیرمعمول، رنگ پاییزی) |
| 19 | ارزش اقتصادی | متوسط (گیاه زینتی ویژه برای علاقهمندان و باغهای معطر) |
| 20 | سیستم ریشه | ریزومدار (گسترش از طریق پاجوش) |
| 21 | مقاومت به سرما | زیاد (تا -۲۰ درجه سانتیگراد) |
| 22 | مقاومت به گرما | متوسط (به گرمای شدید و خشکی حساس است) |
| 23 | تحمل خشکی | کم (به رطوبت خاک نیاز دارد) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط تا زیاد (خاک باید همواره مرطوب ولی نه غرقاب باشد) |
| 25 | نیاز نوری | نیمهسایه تا آفتاب کامل (در مناطق گرم، سایهجزئی بعدازظهر ضروری است) |
| 26 | نوع خاک | خاکهای لومی غنی، مرطوب، با زهکش خوب و اسیدی تا خنثی |
| 27 | زهکشی خاک | خوب (اما باید رطوبت را حفظ کند) |
| 28 | تحمل شوری | کم |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | متوسط |
| 30 | مقاومت به باد | متوسط |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بالا؛ عملاً بدون مشکل |
| 32 | نیاز هرس | کم (هرس برای حذف شاخههای مرده یا کنترل گسترش پاجوشها پس از گلدهی انجام میشود) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | ۱.۵ تا ۲.۵ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | باغ معطر، حاشیه جنگلی، تکنمای حسی نزدیک به مسیر، کاشت گروهی برای ایجاد توده معطر |
| 35 | مناسب فضای شهری | تا حدی (در پارکهای سایهدار و با خاک مرطوب در شهرهای خنک) |
| 36 | نکات اجرایی | برای تقویت عطر، گیاه را در مکانی با گردش هوای ملایم اما محفوظ از بادهای خشک بکارید. مالچپاشی پای گیاه برای حفظ رطوبت خاک ضروری است. هشدار: تمام بخشهای گیاه سمی هستند و نباید خورده شوند. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم مرطوب و معتدل خزری: سواحل شمالی ایران (انتخاب بسیار خوب). اقلیم معتدل کوهستانی با تابستانهای خنک: ارتفاعات البرز و زاگرس. اقلیم نیمهخشک معتدل: تهران، البرز (فقط در مکانهای نیمهسایه و با آبیاری منظم و فراوان). نکته: برای اقلیمهای گرم، خشک و نیمهخشک شدید (جنوب، مرکز خشک) کاملاً نامناسب است. |


