کاملیا

کاملیا با نام علمی Camellia sasanqua که در ایران با نام‌های کاملیای ساسانکوا، چای زینتی پاییزه شناخته می‌شود، یک درختچه همیشه‌سبز ظریف و گران‌قیمت با گل‌دهی خیره‌کننده در فصل پاییز و اوایل زمستان است. برگ‌های آن کوچکتر و باریک‌تر از کاملیای ژاپنی (C. japonica)، به رنگ سبز تیره براق و با حاشیه‌ای ظریفاً دندانه‌دار است. گل‌های آن به نسبت کوچک‌تر (۵-۷ سانتیمتر)، کم‌پر تا نیمه‌پر و معطر هستند که به رنگ‌های سفید، صورتی و قرمز ظاهر می‌شوند. عطر برخی ارقام آن شیرین و ملایم است. این گونه نسبت به کاملیای ژاپنی، تحمل بیشتری به آفتاب کامل و گرما دارد و رشد آن به صورت بوته‌ای و گسترده‌تر است.

کاملیای ساسانکوا به دلیل زمان گل‌دهی منحصربه‌فرد در فصلی که اغلب گل‌ها رو به افول هستند، یک گنجینه در طراحی باغ‌های چهارفصل محسوب می‌شود. از آن می‌توان به عنوان تک‌درختچه زینتی، پرچین غیررسمی گلدار، گیاهی برای پوشش دیوارهای کم‌ارتفاع یا حتی به صورت تربیت‌شده بر روی داربست استفاده کرد. این گیاه خاک اسیدی، زهکش عالی و رطوبت نسبی را ترجیح می‌دهد. نسبت به جابه‌جایی و خشکی خاک حساس است.

برای ایران، این گیاه بهترین سازگاری را با مناطق مرطوب و معتدل با تابستان‌های خنک و زمستان‌های ملایم دارد. در اقلیم مرطوب و معتدل سواحل دریای خزر (گیلان، مازندران) به عنوان یک گیاه زینتی ارزشمند و سازگار می‌تواند در فضای باز و در مکان‌های نیمه‌سایه تا آفتاب کامل (با آبیاری کافی) کشت شود. در اقلیم نیمه‌خشک معتدل (مانند تهران، البرز) کشت در فضای باز بسیار دشوار و پرریسک است، مگر در میکروکلیماهای خاص با سایه‌جزئی، خاک اسیدی اصلاح‌شده و آبیاری منظم با آب بدون املاح. در این مناطق، اغلب به عنوان گیاه گلدانی لوکس در پاسیوهای محفوظ نگهداری می‌شود.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Camellia sasanqua Thunb.
2 نام فارسی کاملیا
3 نام انگلیسی Sasanqua Camellia, Autumn Camellia
4 خانواده Theaceae
5 تیپ گیاهی درختچه همیشه‌سبز
6 ارتفاع نهایی ۱.۵ تا ۴ متر
7 قطر تاج ۱.۵ تا ۳ متر
8 فرم تاج بوته‌ای، گسترده، با شاخه‌های قوسی‌شکل
9 سرعت رشد کند تا متوسط
10 طول عمر بسیار طولانی
11 رنگ برگ سبز تیره براق
12 نوع برگ ساده، متناوب، بیضی-نیزه‌ای کوچک، چرمی، دندانه‌ریز
13 ریزش برگ ندارد (همیشه‌سبز)
14 زمان گل‌دهی مهر تا دی (گلدهی پاییزه-اوایل زمستان)
15 رنگ گل سفید، صورتی، قرمز، گاهی دورنگ
16 عطر گل معطر ملایم تا متوسط در برخی ارقام
17 نوع گل منفرد، کم‌پر تا نیمه‌پر (گاهی پرپر)
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (گل‌دهی در فصل خلوت)
19 ارزش اقتصادی بالا (گیاه زینتی ویژه و گران‌قیمت)
20 سیستم ریشه فیبری و سطحی (حساس به آسیب)
21 مقاومت به سرما متوسط (تا حدود -۱۰ تا -۱۲ درجه سانتی‌گراد؛ جوانه‌های گل ممکن است در سرمای شدید آسیب ببینند)
22 مقاومت به گرما متوسط (به گرمای خشک و شدید تابستان حساس است)
23 تحمل خشکی کم (به رطوبت یکنواخت خاک نیاز مبرم دارد)
24 نیاز آبی متوسط تا زیاد (خاک باید همواره مرطوب ولی نه خیس باشد. از آب آهکی استفاده نشود.)
25 نیاز نوری نیمه‌سایه تا آفتاب کامل فیلتر شده (در مناطق گرم، سایه‌جزئی بعدازظهر ضروری است. در شمال ایران آفتاب کامل را با رطوبت کافی تحمل می‌کند.)
26 نوع خاک اسیدی (pH 5.0-6.5)، سبک، غنی از هوموس با زهکش عالی (ترکیب خاک جنگلی، پیت ماس و پرلیت)
27 زهکشی خاک عالی (حساسیت شدید به پوسیدگی ریشه)
28 تحمل شوری کم
29 تحمل آلودگی هوا کم
30 مقاومت به باد کم تا متوسط (بادهای خشک و گرم به آن آسیب می‌زنند)
31 آفات و بیماری‌ها شته، شپشک، کنه تارعنکبوتی، لکه‌برگی قارچی، کلروز ناشی از آهک
32 نیاز هرس کم (هرس برای فرم‌دهی بلافاصله پس از گلدهی انجام شود. هرس در زمان نامناسب جوانه‌های گل سال بعد را از بین می‌برد.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی ۱.۵ تا ۲.۵ متر
34 کاربرد در طراحی تک‌نمای پاییزه، پرچین گلدار غیررسمی، پوشش دیوارهای کم‌ارتفاع، گیاه گلدانی برای پاسیو، باغ ژاپنی
35 مناسب فضای شهری بسیار محدود (فقط در شهرهای با شرایط اقلیمی بسیار مساعد و خاک مناسب)
36 نکات اجرایی نیازهای حیاتی: ۱) خاک اسیدی. ۲) آب بدون املاح (باران یا جوشیده). ۳) مالچ‌پاشی با مواد اسیدی مانند خاک‌برگ کاج برای حفظ رطوبت و اسیدیته. ۴) کوددهی با کود مخصوص گیاهان اسیددوست در بهار. از کاشت عمیق خودداری کنید.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران به عنوان گیاه بیرونی دائمی: فقط در اقلیم مرطوب و معتدل سواحل شمالی (گیلان، مازندران) با خاک جنگلی اسیدی یا اصلاح‌شده. در سایر مناطق ایران: فقط به عنوان گیاه گلدانی در پاسیوهای نیمه‌سایه، با خاک مخصوص و مراقبت بسیار بالا. کاشت در تهران، اصفهان، شیراز و مشهد در فضای باز تقریباً ناممکن است.
کاملیا (چای)