ازگیل ژاپنی
ازگیل ژاپنی با نام علمی Eriobotrya japonica درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز با ارزش زینتی و میوهدهی است. برگهای آن بزرگ، کشیده، چرمی، براق و به رنگ سبز تیره هستند که در سطح زیرین کرکدار و به رنگ روشنتر میباشند. این برگها به صورت مارپیچی در انتهای شاخهها جمع شده و تاجی متراکم و جذاب ایجاد میکنند. در پاییز و اوایل زمستان (مهر تا دی)، خوشههای بزرگ و کرکداری از گلهای سفید کوچک و معطر با رایحهای شیرین شبیه بادام روی آن ظاهر میشوند. میوههای آن به صورت خوشهای، گلابیشکل، به رنگ نارنجی-زرد و با پوست نازک بوده و در بهار (فروردین تا خرداد) میرسند. گوشت میوه شیرین یا کمی ترش و آبدار است.
ازگیل ژاپنی به دلیل شاخ و برگ همیشهسبز و جذاب، گلهای معطر زمستانه و میوههای خوراکی بهاری، یک گیاه چهارفصل ارزشمند محسوب میشود. از آن میتوان به عنوان تکدرخت میوهدار زینتی در باغهای کوچک، درخت سایهانداز، یا حتی به صورت گلدانی بزرگ استفاده کرد. رشد آن نسبتاً سریع است. مقاومت خوبی به خشکی (پس از استقرار) و انواع خاک دارد، اما به سرماهای شدید حساس است. این درخت به هرس کمی نیاز دارد، عمدتاً برای فرمدهی و حذف شاخههای خشک.
برای ایران، این گیاه بهترین سازگاری را با مناطق معتدل تا نیمهگرمسیر با زمستانهای ملایم دارد. در اقلیم نیمهخشک معتدل (مانند تهران، کرج، اصفهان، شیراز) به خوبی رشد میکند و در این مناطق میوهدهی قابل توجهی دارد، به شرط آنکه سرمای دیررس بهاره به گلها آسیب نزند. در اقلیم مرطوب و معتدل شمال (گیلان و مازندران) نیز عملکرد عالی دارد. در اقلیم گرم و خشک جنوب (مانند بوشهر، هرمزگان) به شرط آبیاری کافی قابل کشت است اما کیفیت میوه ممکن است کاهش یابد. این درخت برای باغهای ویلاها، پارکهای شهری در مناطق مناسب و به عنوان درخت میوهدار در حیاط خانهها پیشنهاد میشود.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Eriobotrya japonica (Thunb.) Lindl. |
| 2 | نام فارسی | ازگیل ژاپنی، لوکات |
| 3 | نام انگلیسی | Loquat, Japanese Medlar, Japanese Plum |
| 4 | خانواده | Rosaceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۵ تا ۱۰ متر (معمولاً ۵-۷ متر) |
| 7 | قطر تاج | ۴ تا ۸ متر |
| 8 | فرم تاج | گرد، متراکم، با شاخههای گسترده |
| 9 | سرعت رشد | متوسط تا سریع |
| 10 | طول عمر | طولانی |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق در سطح رو، خاکستری-کرکدار در سطح زیرین |
| 12 | نوع برگ | ساده، متناوب، نیزهای بزرگ تا تخممرغی، چرمی، دندانهدار |
| 13 | ریزش برگ | ندارد (همیشهسبز) |
| 14 | زمان گلدهی | مهر تا دی (گلدهی پاییزه-زمستانه) |
| 15 | رنگ گل | سفید |
| 16 | عطر گل | معطر شیرین (شبیه بادام) |
| 17 | نوع گل | خوشهای بزرگ و کرکدار (پانیکول) |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (چهارفصل: برگ، گل، میوه) |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (میوه خوراکی، گیاه زینتی) |
| 20 | سیستم ریشه | عمیق و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | متوسط (تا حدود -۱۰ درجه سانتیگراد؛ گلها و میوههای جوان به شدت به سرما حساس هستند) |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد |
| 23 | تحمل خشکی | متوسط (پس از استقرار کامل، خشکی موقت را تحمل میکند) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط (آبیاری منظم، به ویژه در دوره گلدهی و میوهدهی، برای کیفیت بهتر میوه ضروری است) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه (برای بهترین گلدهی و میوهدهی، آفتاب کامل ضروری است) |
| 26 | نوع خاک | خاکهای لومی با زهکش خوب؛ در خاکهای مختلف سازگار است اما خاکهای سنگین را دوست ندارد |
| 27 | زهکشی خاک | خوب تا عالی (حساس به غرقابی) |
| 28 | تحمل شوری | کم تا متوسط |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | خوب |
| 30 | مقاومت به باد | متوسط (بادهای شدید میتوانند به برگهای بزرگ آسیب بزنند) |
| 31 | آفات و بیماریها | شته، شپشک سپردار، لکهبرگی قارچی، آتشک (در شرایط مرطوب) |
| 32 | نیاز هرس | کم تا متوسط (هرس برای فرمدهی و حذف شاخههای خشک، شلوغ یا بیمار. بهترین زمان هرس، بلافاصله پس از برداشت میوه است.) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | ۴ تا ۶ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | تکدرخت میوهدار زینتی در باغ، درخت سایهانداز کوچک، کشت در گلدان بزرگ، پارک شهری |
| 35 | مناسب فضای شهری | بله (در شهرهای با زمستانهای ملایم) |
| 36 | نکات اجرایی | برای تولید میوه، نیازی به گردهافشان جداگانه نیست (خودبارور). سرمای دیررس بهاره میتواند تمام محصول را نابود کند. در مناطق سرد، کاشت در مقابل دیوار آفتابگیر جنوبی توصیه میشود. میوهها هنگامی که کاملاً رنگ گرفتند برداشت میشوند. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم نیمهخشک معتدل: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، یزد (انتخاب خوب، با خطر سرمازدگی بهاره). اقلیم مرطوب و معتدل خزری: شمال ایران (ایدهآل). اقلیم گرمسیر ساحلی جنوب: هرمزگان، بوشهر (با آبیاری). نکته: در اقلیمهای سردسیر با زمستانهای طولانی و سخت (آذربایجان، کردستان) مناسب نیست مگر در میکروکلیماهای بسیار محفوظ. |
