شمشاد ژاپنی

شمشاد ژاپنی بانام علمی Euonymus japonicus  درختچه ای همیشه‌سبز با شاخ و برگ متراکم و براق است که به دلیل مقاومت استثنایی در برابر شرایط ساحلی و آلودگی شهری، کاربرد گسترده‌ای دارد. برگ‌های آن کوچک، تخم‌مرغی تا بیضی شکل، چرمی و به رنگ سبز تیره براق هستند که در ارقام مختلف به صورت ابلق با حاشیه سفید، کرم یا زرد (‘Aureomarginatus’, ‘Microphyllus’) نیز یافت می‌شوند. گل‌های آن سبز-سفید و کوچک هستند و در بهار ظاهر می‌شوند، اما از نظر زینتی کم‌اهمیت‌اند. در صورت گرده‌افشانی، میوه‌های صورتی-نارنجی با دانه‌های نارنجی تولید می‌کند که برای انسان سمی هستند.

این گونه به دلیل قابلیت تحمل هرس سنگین، یکی از بهترین گزینه‌ها برای ایجاد پرچین‌های متراکم و فرم‌یافته، توپ‌های زینتی (تویاری) و اشکال هندسی در طراحی منظر رسمی و شهری است. مقاومت بسیار بالای آن به بادهای شور، پاشیده‌شدن آب دریا، خشکی نسبی و انواع خاک، آن را به انتخابی ایده‌آل برای فضای سبز ساحلی، حاشیه بزرگراه‌ها و میادین شهری تبدیل کرده است. رشد آن کند تا متوسط است و به نگهداری نسبتاً کمی نیاز دارد، به جز هرس منظم برای حفظ فرم.

برای ایران، این گیاه در مناطق معتدل تا گرمسیر ساحلی و همچنین در شهرهای بزرگ با آلودگی هوای بالا، سازگاری عالی دارد. در اقلیم مرطوب و معتدل سواحل شمالی ایران (گیلان، مازندران) به عنوان یک گیاه پرچینی و زینتی مقاوم و همیشه‌سبز بسیار محبوب و موفق است. در اقلیم نیمه‌خشک معتدل (تهران، اصفهان، شیراز) نیز با آبیاری معمولی به خوبی رشد می‌کند. در اقلیم گرم و خشک (یزد، کرمان) با آبیاری کافی و سایه‌جزئی قابل کشت است. ارقام ابلق آن برای ایجاد تنوع رنگی در طراحی استفاده می‌شوند.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Euonymus japonicus Thunb.
2 نام فارسی شمشاد ژاپنی
3 نام انگلیسی Japanese Spindle, Evergreen Spindle
4 خانواده Celastraceae
5 تیپ گیاهی درختچه همیشه‌سبز
6 ارتفاع نهایی ۱ تا ۴ متر (معمولاً به عنوان پرچین تا ۲ متر نگهداری می‌شود)
7 قطر تاج ۰.۵ تا ۲ متر
8 فرم تاج متراکم، عمودی، گرد تا ستونی
9 سرعت رشد کند تا متوسط
10 طول عمر طولانی
11 رنگ برگ سبز تیره براق (ارقام ابلق: سبز با حاشیه سفید، کرم یا زرد)
12 نوع برگ ساده، متقابل، تخم‌مرغی تا بیضی، چرمی، دندانه‌ریز
13 ریزش برگ ندارد (همیشه‌سبز)
14 زمان گل‌دهی اردیبهشت تا خرداد
15 رنگ گل سبز-سفید، کوچک و غیرقابل توجه
16 عطر ندارد
17 نوع گل خوشه‌ای کوچک
18 ارزش زینتی زیاد (به‌خاطر شاخ و برگ متراکم، براق و همیشه‌سبز)
19 ارزش اقتصادی بالا (گیاه پرچینی و زینتی مقاوم و پرکاربرد)
20 سیستم ریشه فیبری متراکم
21 مقاومت به سرما متوسط (تا حدود -۱۰ تا -۱۵ درجه سانتی‌گراد؛ ارقام ابلق کمی حساس‌ترند)
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد
23 تحمل خشکی متوسط (پس از استقرار کامل)
24 نیاز آبی کم تا متوسط (به خشکی مقاوم است ولی برای شادابی به آبیاری منظم نیاز دارد)
25 نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه (ارقام ابلق در آفتاب کامل رنگ بهتری دارند)
26 نوع خاک هر نوع خاک با زهکش خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر، شنی و شور را دارد
27 زهکشی خاک خوب تا عالی
28 تحمل شوری بسیار زیاد (مقاومت عالی به شوری خاک و آبپاشی دریا)
29 تحمل آلودگی هوا بسیار زیاد
30 مقاومت به باد بسیار زیاد (بادشکن عالی، به ویژه در برابر بادهای شور ساحلی)
31 آفات و بیماری‌ها شپشک سپردار (مهم‌ترین آفت)، شته، لکه‌برگی قارچی، سفیدک پودری
32 نیاز هرس زیاد (به هرس بسیار خوب پاسخ می‌دهد و برای ایجاد و حفظ اشکال متراکم و فرم‌یافته ضروری است. بهترین زمان هرس، اواخر زمستان یا پس از رشد بهاره است.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی برای پرچین: ۴۰ تا ۶۰ سانتی‌متر
34 کاربرد در طراحی پرچین‌های رسمی و بلند، توپ زینتی (تویاری)، دیوار سبز، کاشت ساحلی، حاشیه بزرگراه‌ها، گیاه گلدانی
35 مناسب فضای شهری بسیار مناسب (ستون فقرات فضای سبز شهری در بسیاری از شهرهای ساحلی و صنعتی)
36 نکات اجرایی برای پیشگیری از شیوع شپشک سپردار، تهویه مناسب را فراهم کرده و در صورت نیاز با روغن‌های باغبانی سمپاشی کنید. ارقام ابلق در سایه رنگ خود را از دست می‌دهند. هشدار: تمام بخش‌های گیاه، به ویژه میوه‌ها، سمی هستند.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران اقلیم مرطوب خزری: سواحل شمالی ایران (انتخاب درجه یک و بسیار رایج). اقلیم نیمه‌خشک معتدل: تهران، اصفهان، شیراز، کرج (انتخاب خوب و مقاوم). اقلیم گرم و خشک ساحلی جنوب: هرمزگان، بوشهر (ایده‌آل برای شرایط شور). اقلیم سردسیر: در مناطق با زمستان‌های بسیار سرد (آذربایجان) ممکن است نیاز به مکان محفوظ داشته باشد.
شمشاد ژاپنی