آرالیای برگ پهن
آرالیای پهن برگ با نام علمی (Fatsia japonica)، درختچه ای همیشهسبز و چندساله از خانواده عشقهایان (Araliaceae) است. خاستگاه آن جنگلهای ژاپن، کره جنوبی و تایوان میباشد. این گیاه بهداری برگهای بزرگ، چرمی، بسیار براق و بریدهبریده (پالمیت با ۷ تا ۹ لوب عمیق) است که بر روی دمبرگهای بلند قرار گرفته و ظاهری گرمسیری و مجلل به گیاه میبخشند. در پاییز، گلآذینهای بزرگ و کروی مرکب از گلهای سفید-کرم رنگ و کوچک ظاهر شده و سپس به خوشههایی از میوههای سیاه براق تبدیل میشوند. به دلیل تحمل استثنایی به سایه عمیق و سازگاری با شرایط داخل خانه (به عنوان گیاه آپارتمانی)، یک گیاه ارزشمند برای گوشههای تاریک باغ، حاشیههای همیشهسبز و فضاهای داخلی محسوب میشود.
در منابع آلمانی، این گیاه به عنوان یک گونه مقاوم به آلودگی هوا و شرایط نامساعد شهری برای فضاهای سبز سایهدار معرفی شده است. در چین، این گیاه به عنوان یک گیاه زینتی مهم و همچنین یک گیاه دارویی در طب سنتی مورد استفاده قرار میگیرد. برگها، ساقه و ریشه آن برای درمان روماتیسم، کاهش تورم، بهبود گردش خون و تسکین درد مفاصل به کار میرود. با این حال، تمام بخشهای گیاه در صورت بلعیده شدن سمی هستند و باید با احتیاط کامل استفاده شوند. تحقیقات مدرن بر وجود ساپونینها و ترکیبات موثره ضدالتهابی در آن تأکید دارند.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | نام علمی | Fatsia japonica (Thunb.) Decne. & Planch. |
| ۱.۱ | معنی نام علمی | Fatsia: تغییر یافته از کلمه ژاپنی قدیمی «فاتسی» (هشت) اشاره به لوبهای برگ. japonica: به معنای «از ژاپن». |
| ۲ | نام فارسی | آرالیای ژاپنی، آرالیای پهن برگ |
| ۳ | نام انگلیسی | Japanese Aralia, Glossy-Leaved Paper Plant, Fatsi |
| ۴ | خانواده | Araliaceae (آرالیاسه) |
| ۵ | تیپ گیاهی | درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز، چندساله چوبی. |
| ۶ | ارتفاع گیاه | در فضای باز: ۲ تا ۴ متر. در گلدان (فضای داخلی): معمولاً تا ۱.۵ متر محدود میشود. |
| ۷ | گسترش گیاه | ۲ تا ۳ متر (به صورت کروی گسترده). |
| ۸ | فرم رشد | ایستاده، بوتهای و متراکم با ساقههای کمانشعاب. فرمی مجسمهوار و معماری. |
| ۹ | سرعت رشد | متوسط. |
| ۱۰ | طول عمر | چندساله و طولانیعمر. |
| ۱۱ | رنگ برگ | سبز تیره و بسیار براق. رقم ‘Variegata’ دارای برگهای ابلق با حاشیه کرم یا سفید است. |
| ۱۲ | نوع برگ | ساده، متناوب، بسیار بزرگ (۲۰-۴۰ سانتیمتر)، چرمی، عمیقاً لوبدار (۵-۱۱ لوب) با حاشیه دندانهدار. |
| ۱۳ | ریزش برگ | همیشهسبز، اما ممکن است در سرمای شدید برخی برگها بریزند. |
| ۱۴ | زمان گلدهی | پاییز (مهر تا آبان). |
| ۱۵ | رنگ گل | کرم مایل به سفید. |
| ۱۶ | عطر گل | عطر ملایم و نه چندان قوی. |
| ۱۷ | نوع گل | گلهای کوچک، مجتمع در گلآذینهای خوشهای کروی و بزرگ به قطر تا ۵ سانتیمتر. |
| ۱۸ | ارزش زینتی | بسیار بالا (به دلیل فرم و بافت ویژه برگها، گل و میوه تزئینی). |
| ۱۹ | ارزش اقتصادی | بالا (گیاهی گرانقیمت و لاکچری در بازار گیاهان زینتی داخلی و فضای سبز). |
| ۲۰ | سیستم ریشه | فیبری و نسبتاً عمیق. |
| ۲۱ | مقاومت به سرما | برگها در دمای زیر -۵ آسیب میبینند. |
| ۲۲ | مقاومت به گرما | متوسط. گرمای شدید همراه با خشکی را دوست ندارد. |
| ۲۳ | تحمل خشکی | کم تا متوسط. به رطوبت هوا و خاک علاقه دارد. |
| ۲۴ | نیاز آبی | متوسط. خاک باید همیشه مرطوب ولی نه خیس باشد. در تابستان به آبیاری منظم نیاز دارد. |
| ۲۵ | نیاز نوری | سایه کامل تا نیمهسایه ایدهآل است. آفتاب مستقیم به خصوص بعدازظهر باعث سوختگی برگها میشود. |
| ۲۶ | نوع خاک | خاک غنی از هوموس، حاصلخیز، با زهکشی خوب و کمی اسیدی تا خنثی. |
| ۲۷ | زهکشی خاک | خوب اما رطوبتگیر. |
| ۲۸ | تحمل شوری | کم. |
| ۲۹ | تحمل آلودگی هوا | خوب. برای فضای شهری مناسب است. |
| ۳۰ | مقاومت به باد | متوسط (بادهای شدید ممکن است برگهای بزرگ را پاره کنند). |
| ۳۱ | آفات و بیماریها | نسبتاً مقاوم. شپشک آردآلود، شته و کنه تارعنکبوتی در شرایط خشک داخلی ممکن است حمله کنند. لکه برگی قارچی در هوای مرطوب. |
| ۳۲ | نیاز هرس | کم. فقط حذف برگهای قدیمی، آسیبدیده یا ساقههای نامنظم برای حفظ فرم. بهترین زمان هرس اصلی اواخر زمستان است. |
| ۳۳ | تغذیه (کوددهی) | متوسط. کوددهی با کود کامل و آهستهرهاش در بهار. |
| ۳۴ | روش تکثیر | ۱. کشت بذر (طولانی). ۲. قلمه نیمهچوبی در تابستان. ۳. خوابانیدن هوایی. |
| ۳۵ | فاصله کاشت | ۱.۵ تا ۲.۵ متر از گیاهان دیگر (با توجه به گسترش نهایی). |
| ۳۶ | کاربرد در طراحی | تکنمای سایهدوست، کاشت در محوطه شمالی ساختمانها، کاشت در حاشیه جنگلی باغ، گیاه آپارتمانی برای فضاهای داخلی با نور کم (لابی، راهرو)، باغهای ژاپنی و اگزوتیک. |
| ۳۷ | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب برای پارکهای شهری سایهدار، میادین، حیاطهای مرکزی و فضاهای سبز اداری. |
| ۳۸ | نکات اجرایی ویژه | سایهدوستی مطلق: بزرگترین مزیت آن است. سمیبودن: تمام قسمتهای گیاه در صورت بلعیدن سمی هستند. میوهها برای کودکان جذاب ولی سمی است. |
| ۳۹ | همنشینهای مناسب | سرخسها، هاستا، آزالیا، کاملیا و دیگر گیاهان سایهدوست. |
| ۴۰ | ارزش اکولوژیک | متوسط (تأمین پناهگاه و میوه برای پرندگان). |
| ۴۱ | هشدار/محدودیت | حساس به آفتاب مستقیم و خشکی شدید. رشد نسبتاً حجیم نیاز به فضای کافی دارد. سمیت میوهها. |
| ۴۲ | ویژگی برجسته | برگهای بزرگ، براق و معماریگونه که حس یک جنگل استوایی یا ژاپنی را ایجاد میکند. |
| ۴۳ | کاربرد دارویی و خوراکی | کاربرد دارویی مرسوم و گسترده ندارد. سمی است و نباید خورده شود. |
| ۴۴ | چالش در ایران | تابش شدید آفتاب و خشکی هوای اکثر مناطق که مخالف نیازهای اصلی گیاه است. سرمای زمستان در مناطق سردسیر. |
| ۴۵ | راهکار برای ایران | انتخاب محل کاشت: فقط در سایه کامل (مثلاً زیر سایه درختان بلند، در شمال ساختمانها). مناطق مناسب: جلگههای مرطوب شمال (گیلان، مازندران، گلستان) و مناطق کوهپایهای معتدل. آبیاری منظم: تأمین رطوبت خاک و غبارپاشی برگها در تابستان. محافظت از سرما: در مناطق سردتر، پوشاندن گیاه با پارچهنخلی در شبهای یخبندان. |
| ۴۶ | ارقام مختلف | ‘Variegata’ (ابلق)، ‘Moseri’ (کمارتفاع و متراکم)، ‘Spider’s Web’ (دارای رگههای سفید بر روی برگ). |
| ۴۷ | آبیاری در ایران | در مناطق شمالی: هفتهای ۱-۲ بار در تابستان. در مناطق مرکزی و جنوبی (فقط در سایه عمیق): نیاز به آبیاری بسیار منظم و غبارپاشی دارد. |
| ۴۸ | محل کاشت در باغ ایرانی | در باغهای شمالی: عالی برای ایجاد نقطه کانونی در «نارنجستان» یا بخشهای سایهدار باغ. در باغهای ایرانی کلاسیک: میتوان در حاشیه «جویبار» در سایه درختان بلند کاشت. در سایر مناطق: فقط به عنوان گیاه گلدانی قابل نگهداری در پاسیوهای سرپوشیده سایهدار است. |
| ۴۹ | برداشت و خشککردن | برگهای بریده شده برای تزئینات فلورال (آرایش گل) استفاده میشوند و ماندگاری خوبی در آب دارند. |
| ۵۰ | اقلیم پیشنهادی در ایران | مناطق ایدهآل: مناطق مرطوب و خنک خزری با سایه طبیعی (تمام سواحل جنوبی دریای خزر). مناطق مشروط: مناطق کوهستانی معتدل (مانند بخشهایی از البرز مرکزی) به شرط کاشت در سایه کامل و محافظت از یخبندان. منابع نامناسب: دشتهای مرکزی، کویری و جنوبی ایران به دلیل گرمای شدید، خشکی و تابش آفتاب. |


