یاس زرد
یاس زرد با نام علمی Forsythia × intermedia درختچه ای خزانکننده با گلدهی خیرهکننده و بسیار زودرس در اوایل بهار است. این گیاه پیش از ظهور برگهای سبز ساده، تخممرغی شکل و دندانهدارش، شاخههایش را به طور کامل با انبوهی از گلهای زنگولهای کوچک و زرد طلایی میپوشاند. گلها معمولاً چهار قسمتی و فاقد عطر قابل توجه هستند. این نمایش رنگین، نویدبخش پایان زمستان و آغاز فصل رشد است. فرم رشد آن قوسیشکل، پرپشت و گسترده است.
فورسیتیا به دلیل گلدهی چشمگیر و زودرس، رشد سریع و مقاومت عالی به سرما، انواع خاک و شرایط شهری، یکی از محبوبترین و رایجترین درختچههای زینتی بهاری در فضای سبز معتدل جهان است. از آن به عنوان تکدرختچه زینتی، کاشت گروهی برای ایجاد دیواره یا تودههای زرد رنگ، پرچین غیررسمی و حتی به صورت شاخه بریده برای گلآرایی استفاده میشود. کلید گلدهی انبوه در سال بعد، هرس به موقع بلافاصله پس از پایان گلدهی است، زیرا گلها روی شاخههای یکساله تشکیل میشوند.
برای ایران، این گیاه یک انتخاب کلاسیک، کمخطر و بسیار موفق برای مناطق سردسیر، معتدل سرد و نیمهخشک با زمستانهای سرد است. در اقلیم سرد کوهستانی (آذربایجان، کردستان، خراسان شمالی، ارتفاعات البرز و زاگرس) به خوبی رشد میکند و سرمای زمستان برای گلدهی آن ضروری است. در اقلیم نیمهخشک معتدل (تهران، کرج، همدان، اراک، اصفهان، مشهد) با آبیاری معمولی، گلدهی درخشانی در اسفند و فروردین خواهد داشت. برای اقلیمهای گرم جنوبی با زمستانهای ملایم مناسب نیست، زیرا ممکن است نیاز سرمایی آن تأمین نشود. این گیاه نماد فصل بهار در بسیاری از پارکها و باغهای شهری ایران است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Forsythia × intermedia Zabel |
| 2 | نام فارسی | یاس زرد |
| 3 | نام انگلیسی | Border Forsythia, Golden Bells |
| 4 | خانواده | Oleaceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه خزانکننده |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۲ تا ۳ متر |
| 7 | قطر تاج | ۲ تا ۳.۵ متر |
| 8 | فرم تاج | قوسیشکل، گسترده، با شاخههای آویزان |
| 9 | سرعت رشد | سریع |
| 10 | طول عمر | طولانی |
| 11 | رنگ برگ | سبز روشن تا تیره (پدیدار شده پس از گلها)؛ پاییزی: بنفش مایل به قرمز یا زرد (در برخی ارقام) |
| 12 | نوع برگ | ساده، متقابل، تخممرغی تا نیزهای، دندانهدار |
| 13 | ریزش برگ | کامل پاییزه |
| 14 | زمان گلدهی | اسفند تا فروردین (بسته به منطقه و دما) |
| 15 | رنگ گل | زرد طلایی درخشان |
| 16 | عطر گل | بیبو یا بسیار کمبو |
| 17 | نوع گل | انبوه، به صورت دستههای کوچک در امتداد شاخههای یکساله |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (گلدهی زودرس و چشمگیر) |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه زینتی بسیار پرکاربرد و مقرونبهصرفه) |
| 20 | سیستم ریشه | فیبری و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | بسیار زیاد (تا -۲۵ درجه سانتیگراد) |
| 22 | مقاومت به گرما | زیاد |
| 23 | تحمل خشکی | متوسط (پس از استقرار، خشکی موقت را تحمل میکند) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط (آبیاری منظم در فصل رشد، به ویژه در دوره قبل از گلدهی) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل (برای بهترین گلدهی ضروری است؛ در سایه گلدهی شدیداً کاهش مییابد) |
| 26 | نوع خاک | هر نوع خاک با زهکش خوب؛ سازگار با خاکهای رسی تا شنی |
| 27 | زهکشی خاک | خوب (تحمل شرایط مرطوب موقت را دارد) |
| 28 | تحمل شوری | کم تا متوسط |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | زیاد |
| 30 | مقاومت به باد | زیاد |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بسیار بالا؛ گاهی شته در بهار |
| 32 | نیاز هرس | مهم و حیاتی: متوسط به زیاد (هرس بلافاصله پس از پایان گلدهی انجام شود. شاخههای مسن و گلدهنده شده را از نزدیکی زمین یا از انشعاب اصلی حذف کنید تا شاخههای جدید و قوی برای گلدهی سال بعد رشد کنند. هرس دیروقت در پاییز/زمستان، تمام جوانههای گل سال بعد را از بین میبرد.) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | ۱.۵ تا ۲.۵ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | تکنمای بهاری، کاشت گروهی و تودهای برای ایجاد دیواره رنگی، پرچین غیررسمی، کنترل فرسایش در شیبها، شاخه بریده برای گلآرایی |
| 35 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب (ستون فقرات گلدهی بهاری در بسیاری از شهرهای ایران) |
| 36 | نکات اجرایی | برای جلوگیری از انبوه شدن و کاهش گلدهی مرکز گیاه، هرس سالانه و حذف یک چهارم تا یک سوم شاخههای مسن از پایین ضروری است. میتوان آن را تا نزدیکی زمین هرس کرد و مجدداً جوانه میزند. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم سرد کوهستانی: آذربایجان، کردستان، خراسان شمالی، ارتفاعات البرز و زاگرس (انتخاب ایدهآل). اقلیم معتدل سرد: همدان، اراک، زنجان. اقلیم نیمهخشک معتدل: تهران، کرج، اصفهان، شیراز، مشهد (انتخاب بسیار رایج و موفق). نکته: برای اقلیمهای گرم و خشک با زمستانهای ملایم (جنوب، مرکز گرم) مناسب نیست زیرا گلدهی ضعیفی خواهد داشت یا اصلاً گل نمیدهد. |
