ختمی درختی

ختمی درختی با نام علمی Hibiscus syriacus درختچه ای خزان‌کننده با گل‌های بزرگ، زیبا و تابستانه است که به نماد تابستان در بسیاری از باغ‌ها تبدیل شده است. برگ‌های آن سه‌لبۀ (گاهی پنج‌لبۀ) با حاشیه دندانه‌دار و به رنگ سبز روشن هستند. از اوایل تابستان تا اوایل پاییز، گل‌های شیپوری بزرگ با پنج گلبرگ به قطر ۶-۱۲ سانتی‌متر به رنگ‌های سفید، صورتی، قرمز، بنفش، آبی و اغلب با مرکز قرمز تیره بر روی شاخه‌های سال جاری ظاهر می‌شوند. هر گل تنها یک روز عمر می‌کند، اما به دلیل تولید پیوسته گل‌های جدید، گیاه در طول فصل همیشه پوشیده از گل است.

ختمی درختی به دلیل گل‌دهی طولانی و فراوان در گرمای تابستان، مقاومت بالا به خشکی (پس از استقرار)، سرما و انواع خاک، یک گزینۀ بسیار محبوب و کم‌توقع برای فضای سبز شهری و باغ‌های خصوصی است. فرم رشد آن عمودی و ستونی است و می‌تواند به صورت درختچه‌ای پرپشت یا حتی با هرس مناسب، به درخت کوچکی با تنه واحد تربیت شود. این گیاه به هرس سالانه در اواخر زمستان برای حفظ فرم و تشویق تولید شاخه‌های گل‌دهنده جدید پاسخ خوبی می‌دهد.

برای ایران، این گیاه در اکثر مناطق کشور، به ویژه در اقلیم‌های معتدل تا نیمه‌خشک، سازگاری عالی دارد. در اقلیم نیمه‌خشک فلات مرکزی (مانند تهران، اصفهان، شیراز، کرج) با آبیاری معمولی در فصل رشد، گل‌دهی درخشانی از تیر تا مهر خواهد داشت. در اقلیم گرم و خشک (یزد، کرمان) نیز با آبیاری منظم قابل کشت است. در اقلیم سرد کوهستانی (آذربایجان، کردستان) مقاوم بوده و زمستان را به خوبی سپری می‌کند. در اقلیم مرطوب شمالی نیز در خاک با زهکش خوب رشد می‌کند. این گیاه برای پارک‌ها، بلوارها، حاشیه‌های خیابانی و باغ‌های ویلا در سراسر ایران گزینه‌ای ایده‌آل و کم‌ریسک است.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Hibiscus syriacus L.
2 نام فارسی گل ختمی درختی
3 نام انگلیسی Rose of Sharon, Syrian Ketmia, Shrub Althea
4 خانواده Malvaceae
5 تیپ گیاهی درختچه خزان‌کننده
6 ارتفاع نهایی ۲ تا ۴ متر (گاهی بیشتر)
7 قطر تاج ۱.۵ تا ۳ متر
8 فرم تاج عمودی، ستونی، تا گرد
9 سرعت رشد متوسط
10 طول عمر طولانی
11 رنگ برگ سبز روشن
12 نوع برگ ساده، سه‌لبۀ (گاهی پنج‌لبۀ)، با حاشیه دندانه‌دار
13 ریزش برگ کامل پاییزه
14 زمان گل‌دهی تیر تا مهر
15 رنگ گل سفید، صورتی، قرمز، بنفش، آبی، دورنگ (اغلب با چشم قرمز تیره)
16 عطر گل بی‌بو یا کم‌بو
17 نوع گل منفرد، شیپوری بزرگ (۵ گلبرگ)، در بغل برگ‌ها
18 ارزش زینتی بسیار زیاد
19 ارزش اقتصادی بالا (گیاه زینتی بسیار محبوب و پرکاربرد)
20 سیستم ریشه عمیق و گسترده
21 مقاومت به سرما بسیار زیاد (تا -۲۰ درجه سانتی‌گراد)
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد
23 تحمل خشکی زیاد (پس از استقرار کامل)
24 نیاز آبی متوسط (آبیاری عمیق و منظم برای گلدهی انبوه مطلوب است)
25 نیاز نوری آفتاب کامل (در سایه گل نمی‌دهد یا گلدهی شدیداً کاهش می‌یابد)
26 نوع خاک خاک‌های لومی با زهکش خوب؛ در گستره وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند
27 زهکشی خاک خوب (از خاک‌های غرقاب اجتناب شود)
28 تحمل شوری کم تا متوسط
29 تحمل آلودگی هوا زیاد
30 مقاومت به باد خوب
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت بالا؛ گاهی شته، کنه تارعنکبوتی یا زنگ (در شرایط مرطوب)
32 نیاز هرس متوسط (هرس سالانه در اواخر زمستان یا اوایل بهار برای حفظ فرم و تحریک گلدهی. می‌توان آن را هرس سنگین کرد.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی ۱.۵ تا ۲.۵ متر
34 کاربرد در طراحی پرچین گلدار، تک‌نمای تابستانه، کاشت گروهی، درختچه حاشیه‌ای، گلدان‌های بزرگ
35 مناسب فضای شهری بسیار مناسب (ستون فقرات گلدهی تابستانه در بسیاری از شهرهای ایران)
36 نکات اجرایی برای گلدهی بهتر، در بهار کود متعادل داده شود. حذف گل‌های پژمرده الزامی نیست اما ظاهر گیاه را تمیزتر می‌کند. در مناطق بادخیز، کاشت در مکان محفوظ توصیه می‌شود.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران اقلیم نیمه‌خشک معتدل: تهران، اصفهان، شیراز، کرج، مشهد (انتخاب بسیار عالی و رایج). اقلیم گرم و خشک: یزد، کرمان، سمنان (با آبیاری تکمیلی). اقلیم سرد کوهستانی: آذربایجان، کردستان، همدان. اقلیم مرطوب خزری: شمال (در مکان‌های آفتابگیر).
ختمی درختی