شاه پسند درختچه ای

شاه پسند درختچه ای با نام علمی Lantana camara که در ایران با نام‌های شاه پسند درختچه ای شناخته می‌شود،  درختچه ای همیشه‌سبز یا نیمه‌همیشه‌سبز با گل‌آذین‌های فصلی رنگارنگ و جذاب برای گرده‌افشان‌ها است. برگ‌های آن تخم‌مرغی شکل، دندانه‌دار و زبر با سطح زیرین کرک‌دار است که هنگام له شدن بویی تند و خاص منتشر می‌کنند. گل‌های کوچک و لوله‌ای آن در خوشه‌های متراکم و مسطح (چترمانند) جمع شده‌اند و ویژگی منحصربه‌فرد آنها تغییر رنگ گلها در طول عمرشان است؛ به‌طوری که گل‌های جوان در مرکز خوشه معمولاً زرد یا نارنجی هستند و با گذشت زمان و بارورشدن به رنگ‌های صورتی، قرمز یا ارغوانی تغییر می‌کنند و در نتیجه هر خوشه طیفی از رنگ‌ها را به نمایش می‌گذارد. این گیاه دوره گلدهی بسیار طولانی از بهار تا پاییز دارد.

لانتانا به دلیل رشد سریع، گلدهی بی‌وقفه و مقاومت فوق‌العاده در برابر گرما و خشکی، گیاهی ایده‌آل برای سبدهای آویزان، گلدان‌های فضای باز، حاشیه‌های گلکاری و پوشش‌دهی سریع خاک در مناطق گرم محسوب می‌شود. با هرس منظم می‌توان آن را به صورت بوته‌ای متراکم یا حتی به عنوان یک درختچه کوچک فرم‌دار تربیت کرد. این گیاه یک منبع شهد عالی برای پروانه‌ها، زنبورها و مرغ‌مگس‌خوار است و زندگی را به باغ می‌آورد. با این حال، در بسیاری از مناطق گرمسیر دنیا به دلیل تولید بذر فراوان و رشد تهاجمی، به عنوان یک گونه مهاجم و مشکل‌ساز شناخته می‌شود و می‌تواند بر اکوسیستم‌های بومی غلبه کند.

برای ایران، این گیاه بهترین عملکرد را در مناطق گرمسیر و نیمه‌گرمسیر کشور دارد. در اقلیم گرم و خشک جنوب و مرکز (مانند هرمزگان، بوشهر، خوزستان، سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد) به عنوان یک گیاه دائمی و بسیار مقاوم می‌تواند در فضای سبز شهری و باغ‌ها کاشته شود. در اقلیم نیمه‌خشک معتدل (مانند تهران، اصفهان) به عنوان یک گیاه یکساله یا گلدانی که در زمستان به داخل منتقل می‌شود، کاربرد دارد، زیرا تحمل چندانی به یخبندان ندارد. در مناطق شمالی مرطوب نیز در فصل گرم به خوبی رشد می‌کند. هشدار مهم: تمام بخش‌های گیاه، به ویژه میوه‌های نارس آن سمی هستند و باید از کاشت آن در مکان‌های در دسترس کودکان و حیوانات اهلی خودداری شود.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Lantana camara L.
2 نام فارسی شاه پسند درختچه ای
3 نام انگلیسی Lantana, Common Lantana, Shrub Verbena
4 خانواده Verbenaceae
5 تیپ گیاهی درختچه همیشه‌سبز/نیمه‌همیشه‌سبز
6 ارتفاع نهایی ۰.۵ تا ۲ متر (به صورت بوته‌ای معمولاً تا ۱ متر)
7 قطر تاج ۰.۸ تا ۲ متر
8 فرم تاج بوته‌ای گسترده، نامنظم و متراکم
9 سرعت رشد بسیار سریع
10 طول عمر کوتاه‌مدت تا چندساله (در مناطق بدون یخبندان دائمی است)
11 رنگ برگ سبز متوسط، زبر و کرک‌دار
12 نوع برگ ساده، متقابل، تخم‌مرغی، با حاشیه دندانه‌دار
13 ریزش برگ نیمه‌همیشه‌سبز (در سرمای ملایم برگها را حفظ می‌کند)
14 زمان گل‌دهی اردیبهشت تا آبان (گلدهی مداوم در گرما)
15 رنگ گل چندرنگ در یک خوشه: زرد، نارنجی، صورتی، قرمز، سفید، بنفش (بسته به رقم)
16 عطر برگ تند و خاص (گاه نامطبوع) هنگام له شدن
17 نوع گل خوشه‌ای چتری متراکم، با گل‌های کوچک لوله‌ای
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (به‌خاطر گل‌های رنگارنگ و جذب پروانه)
19 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی گلدانی و باغی)
20 سیستم ریشه فیبری و گسترده
21 مقاومت به سرما کم (تا حدود ۰ درجه سانتی‌گراد؛ در دمای پایین‌تر از بین می‌رود)
22 مقاومت به گرما بسیار زیاد
23 تحمل خشکی زیاد (پس از استقرار)
24 نیاز آبی کم تا متوسط (به خشکی مقاوم است ولی برای گلدهی انبوه، آبیاری منظم مفید است)
25 نیاز نوری آفتاب کامل (در سایه گل نمی‌دهد و leggy می‌شود)
26 نوع خاک هر نوع خاک با زهکش خوب، حتی فقیر و شنی
27 زهکشی خاک خوب (حساس به غرقابی)
28 تحمل شوری زیاد
29 تحمل آلودگی هوا زیاد
30 مقاومت به باد متوسط
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت بالا؛ گاهی سفیدک پودری یا کنه تارعنکبوتی در شرایط خشک
32 نیاز هرس متوسط (هرس سبک و منظم برای حفظ فرم بوته و تحریک گلدهی جدید. هرس سنگین در اواخر زمستان در مناطق بدون یخبندان.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی ۰.۶ تا ۱.۲ متر
34 کاربرد در طراحی حاشیه گلکاری، پوشش زمینی در مناطق گرم، گلدان و سبد آویز، باغ پروانه، باغ‌های کم‌آب
35 مناسب فضای شهری با احتیاط (به دلیل سمیت میوه‌ها و پتانسیل تهاجمی، بهتر است در فضاهای کنترل‌شده کاشته شود)
36 نکات اجرایی هشدارهای مهم: ۱) سمی است. ۲) پتانسیل تهاجمی دارد: از ریختن بذرها در طبیعت خودداری و گیاه را هرس کنید تا بذر ندهد. ۳) در مناطق سرد، قبل از یخبندان به داخل منتقل یا به عنوان یکساله کشت شود. برای گلدهی انبوه، گل‌های پژمرده را حذف کنید.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران اقلیم گرم و خشک: جنوب و جنوب شرق ایران (گیاهی دائمی و ایده‌آل). اقلیم نیمه‌خشک معتدل: تهران، اصفهان (فقط به عنوان گیاه فصلی یا گلدانی که زمستان به داخل برده می‌شود). اقلیم مرطوب شمالی: فقط در فصل گرم به عنوان گیاه یکساله. نکته: کشت آن در مناطق حساس طبیعی و نزدیک به اکوسیستم‌های بومی به شدت منع می‌شود زیرا می‌تواند تهاجمی شود.
شاه پسند درختچه ای