برگ بو
برگ بو با نام علمی Laurus nobilis درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز با پیشینهای اساطیری و فرهنگی عمیق در تمدنهای مدیترانهای است. این گیاه نماد پیروزی، افتخار و آگاهی بوده و تاجهای برگ بو در یونان و رم باستان به قهرمانان اهدا میشد. برگهای آن نیزهای شکل، چرمی، براق و به رنگ سبز تیره هستند که لبهای تا حدودی موجدار دارند و هنگام فشردن عطری قوی و مطبوع از خود منتشر میکنند. گلهای آن کوچک، زرد-سبز رنگ و کماهمیت هستند که در بهار به صورت دستهای در بغل برگها ظاهر میشوند و به میوههای کوچک سیاه و براق تبدیل میگردند.
برگ بو به دلیل قابلیت تحمل هرس سنگین و فرمپذیری استثنایی، یکی از شاهکلیدهای طراحی باغهای رسمی و کلاسیک است. از آن برای ایجاد پرچینهای متراکم، اشکال هندسی پیچیده (توپ، هرم، مارپیچ)، درختچههای استاندارد با تنه بلند و حتی به عنوان درخت سایهانداز کوچک استفاده میشود. برگهای آن در آشپزی (به ویژه در غذاهای مدیترانهای)، عطرسازی و طب سنتی کاربرد گستردهای دارند. این گیاه رشد کند تا متوسطی دارد و با گذر زمان تبدیل به عنصری با وقار و جاودانگی در باغ میشود.
برای ایران، این گیاه در مناطق معتدل و مرطوب بهترین عملکرد را دارد. در اقلیم مرطوب و معتدل سواحل دریای خزر (گیلان، مازندران) به عنوان یک گیاه سازگار و همیشهسبز میتواند رشد عالی داشته باشد. در اقلیم نیمهخشک ولی معتدل فلات مرکزی (مانند تهران، البرز) نیز با آبیاری منظم به ویژه در سالهای اول و تابستانهای گرم، به خوبی سازگار است و به عنوان گیاهی محبوب در باغهای خصوصی و فضای سبز کلاسیک کاشته میشود. برای اقلیمهای بسیار گرم، خشک و بادخیز جنوب و مرکز ایران، این گیاه گزینه مناسبی نیست مگر در میکروکلیماهای بسیار مساعد با سایهجزئی و آبیاری فراوان، زیرا به خشکی هوا و خاک بسیار حساس است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Laurus nobilis L. |
| 2 | نام فارسی | برگ بو |
| 3 | نام انگلیسی | Bay Laurel, Sweet Bay, True Laurel |
| 4 | خانواده | Lauraceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۳ تا ۱۵ متر (در طبیعت؛ به عنوان درختچه معمولاً تا ۴-۶ متر هرس و نگهداری میشود) |
| 7 | قطر تاج | ۲ تا ۸ متر |
| 8 | فرم تاج | متراکم، هرمی تا تخممرغی |
| 9 | سرعت رشد | کند تا متوسط |
| 10 | طول عمر | بسیار طولانی (صدها سال) |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق در سطح رو، سبز کمرنگ مات در سطح زیرین |
| 12 | نوع برگ | ساده، متناوب، نیزهای تا بیضی کشیده، چرمی، کامل یا کمی موجدار |
| 13 | ریزش برگ | ندارد (همیشهسبز) |
| 14 | زمان گلدهی | فروردین تا اردیبهشت |
| 15 | رنگ گل | زرد-سبز، کوچک و کماهمیت زینتی |
| 16 | عطر برگ | بسیار معطر و مطبوع (اسانس مورد استفاده در آشپزی و عطرسازی) |
| 17 | نوع گل | دوجنسی، منفرد یا در دستههای کوچک در بغل برگها |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد (بهخاطر شاخ و برگ همیشهسبز، فرمپذیری و عطر) |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه زینتی، ادویهای و دارویی) |
| 20 | سیستم ریشه | عمیق و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | متوسط (تا حدود -۱۰ تا -۱۲ درجه سانتیگراد؛ سرماهای شدیدتر ممکن است آسیب بزند) |
| 22 | مقاومت به گرما | متوسط (به گرمای شدید همراه با خشکی حساس است) |
| 23 | تحمل خشکی | کم تا متوسط (نیاز به رطوبت نسبی خاک و هوا دارد) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط (خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد، به ویژه گیاهان جوان و در فصل گرما) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه (در مناطق گرم، سایهجزئی بعدازظهر مفید است) |
| 26 | نوع خاک | خاکهای لومی غنی، مرطوب با زهکش خوب و کمی اسیدی تا خنثی |
| 27 | زهکشی خاک | خوب تا عالی (حساس به غرقابی) |
| 28 | تحمل شوری | کم |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | متوسط |
| 30 | مقاومت به باد | کم تا متوسط (بادهای گرم و خشک به شدت به آن آسیب میزنند) |
| 31 | آفات و بیماریها | شپشک سپردار، شته، لکهبرگی قارچی (در شرایط مرطوب و بدون تهویه) |
| 32 | نیاز هرس | زیاد (به هرس بسیار خوب پاسخ میدهد و برای ایجاد و حفظ اشکال فرمیافته ضروری است. بهترین زمان هرس فرمدهی، اواخر بهار پس از رشد جدید است.) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | برای پرچین: ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر؛ به عنوان تکدرختچه: ۲ تا ۳ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | پرچینهای رسمی و پرتراکم، توپها و اشکال هندسی (تویاری)، درختچه استاندارد، باغهای کلاسیک و تاریخی، باغ گیاهان معطر و ادویهای |
| 35 | مناسب فضای شهری | بله (اما در شهرهای گرم و خشک نیاز به مراقبت ویژه آبیاری دارد) |
| 36 | نکات اجرایی | برای استفاده خوراکی، برگها را از گیاهانی که با سموم شیمیایی درمان نشدهاند بچینید. گیاهان جوان در زمستانهای سرد ممکن است نیاز به محافظت داشته باشند. مالچپاشی پای گیاه برای حفظ رطوبت مفید است. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم مرطوب و معتدل خزری: سواحل شمالی (انتخاب درجه یک). اقلیم معتدل کوهستانی: تهران، البرز (با آبیاری منظم و عمیق در تابستان). اقلیم مدیترانهای: بخشهای شمالی. نکته: برای اقلیمهای گرم، خشک و بیابانی (جنوب، مرکز خشک) و نیز مناطق سردسیر با یخبندانهای شدید به طور کلی توصیه نمیشود. |
