یاس هلندی
یاس هلندی با نام علمی Ligustrum japonicum درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز با شاخ و برگ متراکم و براق است که به عنوان گیاهی بسیار مقاوم و همهکاره در طراحی منظر ارزشمند است. برگهای آن تخممرغی تا نیزهای، چرمی و به رنگ سبز تیره براق هستند که در سطح زیرین روشنتر میباشند. در اواخر بهار تا اوایل تابستان، خوشههای بزرگ و مخروطیشکل از گلهای سفید کوچک و معطر (با بویی که برخی آن را قوی و گاهی ناخوشایند توصیف میکنند) بر روی گیاه ظاهر میشوند. این گلها به خوشههای متراکم از میوههای کوچک، ستهای و سیاه رنگ تبدیل میشوند که برای پرندگان جاذبه دارند اما برای انسان سمی هستند.
این گونه به دلیل تحمل استثنایی در برابر هرس سنگین، رشد سریع و مقاومت بالا در برابر شرایط نامساعد شهری (آلودگی هوا، خاک فشرده، گرما و خشکی نسبی)، یکی از رایجترین و مطمئنترین گزینهها برای ایجاد پرچینهای بلند و متراکم، دیوارهای سبز و اشکال فرمیافته در فضای سبز عمومی و خصوصی است. همچنین به عنوان تکدرختچه زینتی، درخت سایهانداز کوچک یا گیاه گلدانی بزرگ نیز کاربرد دارد. اگرچه برخی عطر گلهای آن را دوست ندارند، اما این گلها برای زنبورها جذاب هستند.
برای ایران، این گیاه در بسیاری از مناطق کشور به خوبی سازگار و کمخطر است. در اقلیم نیمهخشک فلات مرکزی (مانند تهران، اصفهان، شیراز) با آبیاری منظم، عملکرد بسیار خوبی دارد و میتواند گرمای تابستان و سرمای زمستان این مناطق را تحمل کند. در اقلیم مرطوب و معتدل شمال (گیلان و مازندران) نیز به خوبی رشد میکند. در اقلیم گرم و خشک جنوب (مانند بوشهر، اهواز) با آبیاری کافی و سایهجزئی قابل کشت است، اما ممکن است در برابر خشکی شدید استرس نشان دهد. به طور کلی، زبان گنجشک ژاپنی برای پارکهای شهری، حاشیه بزرگراهها، باغهای ویلا و هر جایی که نیاز به یک دیوار سبز سریعالرشد و همیشهسبز باشد، انتخابی ایدهآل است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Ligustrum japonicum Thunb. |
| 2 | نام فارسی | یاس هلندی |
| 3 | نام انگلیسی | Japanese Privet, Wax-Leaf Privet |
| 4 | خانواده | Oleaceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه یا درخت کوچک همیشهسبز |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۳ تا ۶ متر (و حتی بیشتر در شرایط ایدهآل) |
| 7 | قطر تاج | ۲ تا ۴ متر |
| 8 | فرم تاج | متراکم، گرد تا بیضی شکل |
| 9 | سرعت رشد | سریع |
| 10 | طول عمر | طولانی |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق در سطح رو، سبز زیتونی روشن در سطح زیرین |
| 12 | نوع برگ | ساده، متقابل، تخممرغی تا نیزهای، چرمی |
| 13 | ریزش برگ | ندارد (همیشهسبز؛ ممکن است در سرمای شدید مقداری برگ بریزد) |
| 14 | زمان گلدهی | خرداد تا تیر |
| 15 | رنگ گل | سفید |
| 16 | عطر گل | معطر قوی (گاه ناخوشایند برای برخی افراد) |
| 17 | نوع گل | خوشهای مخروطی بزرگ و ایستاده |
| 18 | ارزش زینتی | زیاد (بهخاطر شاخ و برگ متراکم، براق و همیشهسبز) |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه پرچینی بسیار رایج و مقرونبهصرفه) |
| 20 | سیستم ریشه | فیبری متراکم و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | خوب (تا حدود -۱۵ درجه سانتیگراد) |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد |
| 23 | تحمل خشکی | متوسط (پس از استقرار، خشکی موقت را تحمل میکند ولی برای شادابی نیاز به آبیاری دارد) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط (آبیاری منظم برای رشد متراکم مطلوب است) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا نیمهسایه (در سایه نیز رشد میکند اما تراکم کمتری خواهد داشت) |
| 26 | نوع خاک | سازگار با گستره وسیعی از خاکها، از لومی تا رسی، به شرط زهکش مناسب |
| 27 | زهکشی خاک | خوب (تحمل برخی شرایط مرطوب را دارد اما غرقابی مطلق را دوست ندارد) |
| 28 | تحمل شوری | متوسط |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | بسیار زیاد |
| 30 | مقاومت به باد | زیاد (بادشکن خوبی است) |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بالا؛ گاهی شته، شپشک سپردار یا لکهبرگی قارچی |
| 32 | نیاز هرس | بسیار زیاد (تحمل هرس مکرر و سنگین را دارد. برای حفظ فرم پرچینها، نیاز به هرس منظم (مثلاً ۲-۳ بار در سال) دارد.) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | برای پرچین: ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر؛ به عنوان تکدرختچه: ۲ تا ۳ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | پرچینهای بلند و رسمی، دیوارهای سبز، مانع بصری و صوتی، تکنمای همیشهسبز، درخت سایهانداز کوچک |
| 35 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب (ستون فقرات بسیاری از فضای سبزهای شهری در جهان) |
| 36 | نکات اجرایی | برای جلوگیری از تشکیل میوه (که میتواند باعث پراکندگی بذر و تهاجمی شدن در برخی مناطق شود)، بلافاصله پس از گلدهی هرس کنید. در صورت نیاز به کنترل ارتفاع، میتوان هرس شدید را تا نزدیکی چوب قدیمی انجام داد. هشدار: برگها و میوهها برای انسان و برخی حیوانات سمی هستند. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم نیمهخشک معتدل: تهران، اصفهان، شیراز، کرج (انتخاب بسیار رایج و موفق). اقلیم مرطوب خزری: شمال ایران (رشد عالی). اقلیم گرم و خشک: جنوب و مرکز (مانند یزد، کرمان) با آبیاری منظم قابل کشت است. اقلیم سردسیر: در مناطق با زمستانهای بسیار سرد (آذربایجان) ممکن است به عنوان نیمههمیشهسبز رفتار کند. |
