ترون طلایی
ترون طلایی با نام علمی Ligustrum sinense درختچه ای برگریز یا نیمههمیشهسبز با رشد بسیار سریع و متراکم است. برگهای آن کوچک، تخممرغی شکل و به رنگ سبز روشن هستند که در برخی ارقام به صورت ابلق (حاشیه سفید یا زرد) نیز دیده میشوند. در اواخر بهار تا اوایل تابستان، خوشههای پانیکول بزرگ و آویختهای از گلهای سفید کوچک و معطر (با بویی گاهی ناخوشایند) روی گیاه ظاهر میشوند. این گلها به خوشههای متراکم از میوههای ستهای کوچک و به رنگ آبی-مشکی تبدیل میشوند که برای پرندگان جاذب هستند اما برای انسان سمی میباشند.
این گونه به دلیل سرعت رشد بسیار بالا، تحمل فوقالعاده در برابر هرس سنگین و شرایط نامساعد (آلودگی هوا، خاک فشرده، خشکی نسبی)، یکی از رایجترین و اقتصادیترین گزینهها برای ایجاد پرچینهای بلند، متراکم و فرمیافته در کوتاهترین زمان است. همچنین به عنوان تکدرختچه هرسشده (توپی) یا گیاه پوششی نیز استفاده میشود. با این حال، همین ویژگیهای مقاومت و تولید بذر فراوان باعث شده که در بسیاری از مناطق دنیا (از جمله بخشهایی از آمریکا و اروپا) به عنوان یک گونه مهاجم و مشکلساز شناخته شود، زیرا میتواند به سرعت گسترش یافته و بر رویشگاههای طبیعی غلبه کند.
برای ایران، این گیاه در بسیاری از مناطق معتدل و نیمهخشک کشور به دلیل رشد سریع و کمتوقعی، کاشته میشود. در اقلیم نیمهخشک فلات مرکزی (مانند تهران، اصفهان، کرج) با آبیاری معمولی به سرعت رشد کرده و پرچینهای متراکمی ایجاد میکند. در اقلیم گرم و خشک (یزد، کرمان) نیز با آبیاری کافی قابل کشت است. در اقلیم مرطوب شمالی (گیلان و مازندران) رشد سریعتری دارد. هشدار: به دلیل پتانسیل تهاجمی، کاشت آن در نزدیکی مناطق طبیعی حساس یا پارکهای ملی باید با احتیاط شدید و مدیریت دقیق (هرس قبل از بذردهی) همراه باشد.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Ligustrum sinense Lour. |
| 2 | نام فارسی | ترون طلایی |
| 3 | نام انگلیسی | Chinese Privet, Small-Leaf Privet |
| 4 | خانواده | Oleaceae |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه برگریز تا نیمههمیشهسبز |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۳ تا ۷ متر (با هرس قابل کنترل است) |
| 7 | قطر تاج | ۳ تا ۵ متر |
| 8 | فرم تاج | متراکم، گرد تا نامنظم |
| 9 | سرعت رشد | بسیار سریع |
| 10 | طول عمر | طولانی |
| 11 | رنگ برگ | سبز روشن (رقم ابلق ‘Variegatum’: سبز با حاشیه کرمی-سفید) |
| 12 | نوع برگ | ساده، متقابل، تخممرغی کوچک |
| 13 | ریزش برگ | نیمههمیشهسبز تا برگریز (بسته به سرمای زمستان) |
| 14 | زمان گلدهی | خرداد تا تیر |
| 15 | رنگ گل | سفید |
| 16 | عطر گل | معطر قوی (گاه ناخوشایند) |
| 17 | نوع گل | خوشهای پانیکول بزرگ و آویزان |
| 18 | ارزش زینتی | متوسط (بهخاطر رشد سریع و تراکم) |
| 19 | ارزش اقتصادی | بالا (گیاه پرچینی بسیار مقرونبهصرفه و سریع) |
| 20 | سیستم ریشه | فیبری متراکم و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | خوب (تا حدود -۱۰ درجه سانتیگراد) |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد |
| 23 | تحمل خشکی | متوسط (پس از استقرار) |
| 24 | نیاز آبی | متوسط (برای رشد بهینه آبیاری منظم مفید است) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل تا سایه کامل (در سایه نیز رشد میکند اما تراکم کمتری دارد) |
| 26 | نوع خاک | سازگار با گستره وسیعی از خاکها، حتی خاکهای فقیر و رسی |
| 27 | زهکشی خاک | خوب (تحمل برخی شرایط مرطوب را دارد) |
| 28 | تحمل شوری | متوسط |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | بسیار زیاد |
| 30 | مقاومت به باد | زیاد |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بسیار بالا؛ گاهی شته یا شپشک |
| 32 | نیاز هرس | بسیار زیاد (نیاز به هرس مکرر، حداقل ۲-۳ بار در فصل رشد برای حفظ فرم پرچین. تحمل هرس شدید را دارد.) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | برای پرچین: ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر |
| 34 | کاربرد در طراحی | پرچینهای رسمی و غیررسمی بلند، مانع بصری و صوتی، گیاه پوششی سریع، تکدرختچه فرمیافته (با هرس) |
| 35 | مناسب فضای شهری | با احتیاط و مدیریت (به دلیل پتانسیل تهاجمی و نیاز به هرس مکرر، بهتر است در فضاهای کاملاً کنترلشده شهری استفاده شود) |
| 36 | نکات اجرایی | مدیریت تهاجم: برای جلوگیری از گسترش بذر و تبدیل شدن به گونه مهاجم، حذف خوشههای گل قبل از تشکیل میوه (Deadheading) ضروری است. هرس منظم از بذردهی جلوگیری میکند. هشدار: برگها و میوهها سمی هستند. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیم نیمهخشک معتدل: تهران، اصفهان، شیراز، کرج (کشت رایج اما نیازمند مدیریت). اقلیم مرطوب خزری: شمال ایران (رشد سریع، خطر تهاجمی بودن بالقوه بالاتر). اقلیم گرم و خشک: با آبیاری. نکته: کاشت آن در مجاورت مناطق طبیعی حفاظتشده، جنگلها و مراتع به شدت منع میشود. |
