پلاخور

پلاخور با نام علمی Lonicera fragrantissima درختچه ای برگریز یا نیمه‌همیشه‌سبز با ارزش اصلی گل‌دهی بسیار زودرس و معطر در اواخر زمستان است، زمانی که اغلب گیاهان در خواب به سر می‌برند. این گیاه دارای شاخه‌های قوسی‌شکل و برگ‌های ساده، متقابل و تخم‌مرغی به رنگ سبز مات است. از اواسط دی تا اواخر اسفند، پیش از ظهور برگ‌ها، انبوهی از گل‌های کوچک، دوقلو و به رنگ سفید مایل به کرم بر روی شاخه‌های سال گذشته ظاهر می‌شوند. عطر این گل‌ها شیرین، لیمویی و بسیار قوی است که می‌تواند فضای اطراف را تا فاصله قابل توجهی معطر کند. پس از گل‌دهی، میوه‌های ریز و قرمز رنگی تولید می‌کند که برای پرندگان جاذبه دارد.

این گونه به دلیل گل‌دهی منحصربه‌فرد زمستانه-بهاره، یک دارایی استثنایی برای باغ‌های چهارفصل محسوب می‌شود و امیدی برای پایان زمستان را نوید می‌دهد. از آن می‌توان به عنوان تک‌درختچه زینتی، کاشت گروهی در حاشیه‌ها، یا ترکیب در حاشیه‌های مختلط استفاده کرد تا عطر و رنگ آن در فصل خلوت باغ جبران‌ناپذیر باشد. فرم رشد آن بوته‌ای، پرپشت و با شاخه‌های آویزان است و به هرس سنگین حساس است، زیرا گل‌ها روی چوب سال قبل تشکیل می‌شوند. مقاومت خوب آن به سرما، گرما و انواع خاک، آن را به گیاهی سرسخت تبدیل کرده است.

برای ایران، این گیاه بهترین سازگاری را با مناطق معتدل تا نیمه‌سردسیر کشور دارد. در اقلیم سرد و معتدل کوهستانی (مانند آذربایجان، کردستان، ارتفاعات البرز و زاگرس) به خوبی رشد می‌کند و گل‌دهی زمستانه قابل اطمینانی دارد. در اقلیم نیمه‌خشک فلات مرکزی (مانند تهران، اصفهان، قم) نیز با آبیاری معمولی به خوبی سازگار است و سرمای زمستان این مناطق برای تحریک گل‌دهی آن کافی است. برای اقلیم‌های بسیار گرم جنوبی (مانند هرمزگان، بوشهر) که زمستان‌های ملایمی دارند، ممکن است نیاز به سرمای کافی برای گل‌دهی محقق نشود و بنابراین عملکرد مطلوبی نداشته باشد. این گیاه برای باغ‌های ویلاهای ییلاقی، پارک‌های شهری در مناطق سردتر و باغ‌های گیاهان معطر پیشنهاد می‌شود.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Lonicera fragrantissima Lindl. & Paxton
2 نام فارسی پلاخور
3 نام انگلیسی Winter Honeysuckle, January Jasmine, Fragrant Honeysuckle
4 خانواده Caprifoliaceae
5 تیپ گیاهی درختچه برگریز تا نیمه‌همیشه‌سبز
6 ارتفاع نهایی ۱.۵ تا ۲.۵ متر
7 قطر تاج ۲ تا ۳ متر
8 فرم تاج بوته‌ای گسترده، قوسی‌شکل و پرپشت
9 سرعت رشد متوسط تا سریع
10 طول عمر طولانی
11 رنگ برگ سبز مات در سطح رو، کمرنگ‌تر در سطح زیرین
12 نوع برگ ساده، متقابل، تخم‌مرغی پهن
13 ریزش برگ برگریز تا نیمه‌همیشه‌سبز (بسته به شدت سرمای زمستان)
14 زمان گل‌دهی اصلی: اواسط دی تا اواخر اسفند؛ تکرار: گاه در پاییز
15 رنگ گل سفید مایل به کرم (سفید عاجی)
16 عطر گل بسیار قوی، شیرین با نت لیمویی
17 نوع گل جفت، لوله‌ای کوتاه با دو لب
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (به‌خاطر زمان گل‌دهی منحصربه‌فرد و عطر فوق‌العاده)
19 ارزش اقتصادی متوسط (گیاه زینتی ویژه برای فصل خلوت باغ)
20 سیستم ریشه فیبری متراکم
21 مقاومت به سرما بسیار زیاد (تا -۲۵ درجه سانتی‌گراد)
22 مقاومت به گرما زیاد
23 تحمل خشکی متوسط (پس از استقرار، خشکی موقت را تحمل می‌کند)
24 نیاز آبی متوسط (نیاز به آبیاری منظم در فصل رشد، به خشکی طولانی‌مدت حساس است)
25 نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه (برای بهترین گل‌دهی و عطر، آفتاب کامل ترجیح داده می‌شود)
26 نوع خاک خاک‌های لومی با زهکش خوب؛ در گستره وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند
27 زهکشی خاک خوب (خاک‌های سنگین و غرقاب را دوست ندارد)
28 تحمل شوری کم تا متوسط
29 تحمل آلودگی هوا خوب
30 مقاومت به باد متوسط (بادهای شدید ممکن است به شاخه‌های شکننده آن آسیب بزند)
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت خوب؛ گاهی شته در بهار یا سفیدک پودری در شرایط مرطوب
32 نیاز هرس کم تا متوسط (هرس بلافاصله پس از گلدهی بهاره انجام شود تا جوانه‌های گل سال بعد حفظ شوند. از هرس شدید پرهیز شود.)
33 فاصله کاشت پیشنهادی ۱.۵ تا ۲ متر
34 کاربرد در طراحی تک‌نمای زمستانه-بهاره، کاشت گروهی در حاشیه، باغ معطر، نزدیک پنجره‌ها یا مسیرهای پیاده‌روی برای بهره‌برداری از عطر
35 مناسب فضای شهری بله (مقاوم و کم‌توقع، گل‌دهی در فصل خلوت پارک‌ها ارزشمند است)
36 نکات اجرایی برای تشویق گل‌دهی انبوه، گیاه را در آفتاب کامل بکارید. از کوددهی نیتروژنه زیاد خودداری کنید زیرا باعث رشد برگ به جای گل می‌شود. میوه‌های قرمز آن برای پرندگان جاذب است.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران اقلیم سرد و معتدل کوهستانی: آذربایجان، کردستان، لرستان، ارتفاعات البرز و زاگرس (انتخاب عالی). اقلیم نیمه‌خشک معتدل: تهران، البرز، اصفهان، قم (با آبیاری معمولی). اقلیم مرطوب خزری: شمال ایران (گیلان، مازندران). نکته: برای اقلیم‌های گرم جنوبی با زمستان‌های بسیار ملایم (سواحل خلیج فارس) ممکن است نیاز سرمایی برای گل‌دهی کافی نباشد.
پلاخور