سه رنگ

سه رنگ با نام علمی Photinia serratifolia (که پیشتر با نام Photinia serrulata شناخته می‌شد) و در ایران اغلب با نام عمومی فوتینیا، درختچه ای همیشه‌سبز با ویژگی خیره‌کننده رویش جوانه‌های برگ جدید به رنگ قرمز مسی درخشان است که به تدریج به سبز تیره و براق تبدیل می‌شوند. این تغییر رنگ فصلی، به ویژه در بهار و پس از هرس، ارزش زینتی فوق‌العاده‌ای به گیاه می‌بخشد. برگ‌های آن کشیده، دندانه‌دار و چرمی هستند. در بهار، خوشه‌های بزرگ و کروی از گل‌های سفید و کوچک شبیه به گل‌های خوشه‌ای خانواده رزاسه روی آن ظاهر می‌شوند که میوه‌های ریز و قرمز رنگی را تولید می‌کنند. این گیاه ساختاری محکم، متراکم و ایستاده دارد.

فوتینیا به دلیل رشد متراکم و پاسخ سریع به هرس، یکی از برترین گزینه‌ها برای ایجاد پرچین‌های رنگی، دیوارهای سبز با جلوه قرمز و به عنوان تک‌درختچه چشم‌نواز در طراحی‌های معاصر است. تغییر رنگ برگ‌های جدید به قرمز، یک نقطه کانونی موقت و تکرارشونده در طول فصل رشد ایجاد می‌کند. مقاومت خوب آن به آلودگی هوای شهری و قابلیت رشد در انواع خاک‌ها، آن را به گیاهی همه‌کاره برای فضاهای سبز عمومی و خصوصی تبدیل کرده است.

برای ایران، این گیاه در مناطق معتدل و مرطوب شمال کشور (سواحل دریای خزر) بهترین عملکرد را دارد و می‌تواند در پارک‌ها و بلوارهای این مناطق به خوبی رشد کند. همچنین در اقلیم نیمه‌خشک ولی معتدل فلات مرکزی (مانند تهران) با آبیاری منظم و عمیق در ماه‌های گرم، قابل کشت موفقیت‌آمیز است. در این مناطق، کاشت در مکانی با آفتاب کامل تا نیمه‌سایه و خاکی با زهکش خوب ضروری است. برای اقلیم‌های گرم و خشک جنوب و مرکز ایران، این گیاه گزینه مناسبی نیست مگر در میکروکلیماهای بسیار مساعد با سایه‌جزئی و برنامه آبیاری دقیق. توجه: مصرف میوه‌های آن برای انسان توصیه نمی‌شود.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Photinia serratifolia (Desf.) Kalkman
2 نام فارسی فوتینیا، سه رنگ
3 نام انگلیسی Chinese Photinia, Taiwanese Photinia
4 خانواده Rosaceae
5 تیپ گیاهی درختچه یا درخت کوچک همیشه‌سبز
6 ارتفاع نهایی ۳ تا ۱۲ متر (در شرایط ایده‌آل به صورت درخت؛ به عنوان درختچه معمولاً تا ۴-۵ متر هرس می‌شود)
7 قطر تاج ۳ تا ۶ متر
8 فرم تاج متراکم، هرمی تا گرد و گسترده
9 سرعت رشد سریع
10 طول عمر طولانی
11 رنگ برگ جوانه جدید: قرمز مسی درخشان؛ برگ بالغ: سبز تیره براق
12 نوع برگ ساده، نیزه‌ای تا بیضی کشیده، چرمی، با حاشیه دندانه‌ریز
13 ریزش برگ ندارد (همیشه‌سبز)
14 زمان گل‌دهی فروردین تا اردیبهشت
15 رنگ گل سفید
16 عطر گل معطر ملایم (گاهی نامطبوع برای برخی افراد)
17 نوع گل خوشه‌ای مرکب و کروی بزرگ
18 ارزش زینتی بسیار زیاد (به دلیل رنگ‌آمیزی چشمگیر برگ‌های جدید)
19 ارزش اقتصادی متوسط به بالا (گیاه زینتی و پرچینی پرطرفدار)
20 سیستم ریشه متراکم و فیبری
21 مقاومت به سرما متوسط (تا حدود -۱۰ تا -۱۲ درجه سانتی‌گراد؛ سرماهای شدیدتر ممکن است به آن آسیب بزند)
22 مقاومت به گرما متوسط (در گرمای شدید و خشکی ممکن است برگ‌سوزی رخ دهد)
23 تحمل خشکی کم تا متوسط (نیاز به رطوبت نسبی خاک دارد)
24 نیاز آبی متوسط (خاک نباید به مدت طولانی خشک بماند، به ویژه در فصل رشد و مناطق گرم)
25 نیاز نوری آفتاب کامل تا نیمه‌سایه (برای تولید رنگ قرمز در برگ‌های جدید، آفتاب کامل ضروری است)
26 نوع خاک خاک‌های لومی غنی با زهکش خوب؛ در گستره وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند
27 زهکشی خاک خوب تا عالی (حساس به خاک‌های غرقاب)
28 تحمل شوری کم تا متوسط
29 تحمل آلودگی هوا خوب
30 مقاومت به باد متوسط (در مکان‌های کاملاً بادخیز ممکن است آسیب ببیند)
31 آفات و بیماری‌ها لکه‌برگی قارچی (به ویژه در شرایط مرطوب و بارانی)، شته، شپشک
32 نیاز هرس زیاد (هرس منظم، به ویژه پس از رویش بهاره، رنگ‌دهی قرمز جدید را تحریک و فرم گیاه را متراکم می‌کند)
33 فاصله کاشت پیشنهادی برای پرچین: ۷۰ سانتی‌متر تا ۱ متر؛ به عنوان تک‌درختچه: ۲.۵ تا ۴ متر
34 کاربرد در طراحی پرچین‌های رنگی و فرم‌دار، تک‌نمای چشمگیر، دیوار سبز، کشت گروهی برای ایجاد توده رنگی
35 مناسب فضای شهری بله (به شرط تأمین آب کافی و عدم کاشت در مناطق بسیار گرم، خشک و بادخیز)
36 نکات اجرایی برای جلوگیری از شیوع بیماری لکه‌برگی، از آبیاری بارانی روی شاخ و برگ خودداری و تهویه مناسب را فراهم کنید. هرس سنگین در اواخر زمستان انجام شود.
37 اقلیم پیشنهادی در ایران اقلیم مرطوب خزری: گیلان، مازندران (انتخاب بسیار خوب). اقلیم معتدل کوهستانی: تهران، البرز (با آبیاری منظم تابستانه). اقلیم مدیترانه‌ای معتدل: بخش‌هایی از شمال. نکته: برای اقلیم‌های گرم، خشک و نیمه‌خشک شدید (یزد، کرمان، سیستان) و نیز مناطق سردسیر با یخبندان‌های شدید (آذربایجان) به‌طور کلی توصیه نمی‌شود.
سه رنگ