اصیل و پر فایده

نسترن با نام علمی Rosa canina درختچه ای برگریز و بومی بسیار رایج در نیمکره شمالی است. این گیاه دارای شاخه‌های قوسی‌شکل و پرشیار با خارهای محکم و قلاب‌مانند است. برگ‌های آن مرکب شانه‌ای با ۵-۷ برگچه بیضی شکل و دندانه‌دار به رنگ سبز متوسط هستند. در اواخر بهار تا اوایل تابستان، گل‌های ساده و پنج‌پهنی به رنگ صورتی کم‌رنگ تا سفید با مرکز زرد طلایی و معطری ملایم بر روی آن ظاهر می‌شوند. ارزش اصلی این گیاه پس از گلدهی نمایان می‌شود، زمانی که میوه‌های گرد یا تخم‌مرغی شکل و به رنگ نارنجی-قرمز درخشان (رز هیپ) بر روی شاخه‌ها می‌رسند. این میوه‌ها منبع غنی ویتامین C هستند و در پاییز و زمستان بر روی بوته باقی می‌مانند، غذای ارزشمندی برای پرندگان هستند و در طب سنتی و تهیه چای، مربا و مکمل‌ها کاربرد دارند.

نسترن وحشی به دلیل مقاومت استثنایی در برابر شرایط سخت (سرما، خشکی، خاک‌های فقیر، باد)، رشد سریع و سیستم ریشه‌ای قوی، یک گونه پیشگام و ایده‌آل برای کنترل فرسایش خاک، ایجاد پرچین‌های دفاعی غیرقابل نفوذ، احیای زمین‌های تخریب‌شده و کاشت در فضای سبز طبیعی‌گونه است. فرم رشد آن بوته‌ای متراکم و گسترده است. میوه‌های رنگین آن در فصل سرد جلوه‌بخش هستند. این گیاه به هرس سالانه برای کنترل رشد و حذف شاخه‌های مسن نیاز دارد.

برای ایران، این گیاه یک انتخاب بومی، فوق‌العاده سازگار و کم‌خطر برای تقریباً تمامی مناطق کشور، به ویژه مناطق سردسیر، کوهستانی و نیمه‌خشک است. در اقلیم سرد کوهستانی (آذربایجان، کردستان، خراسان، ارتفاعات البرز و زاگرس) به وفور به صورت خودرو یافت می‌شود و برای جنگل‌کاری و احیای مراتع توصیه می‌شود. در اقلیم نیمه‌خشک معتدل (تهران، اصفهان، کرج) با حداقل مراقبت رشد می‌کند. در اقلیم گرم و خشک نیز با آبیاری تکمیلی قابل کشت است. این گیاه برای کمربندهای سبز، بادشکن، تثبیت شیب‌ها و پارک‌های جنگلی در سراسر ایران گزینه‌ای ایده‌آل است.