پر طاووسی
Spartium junceum که در ایران با نام پر طاووسی شناخته میشود، درختچهای برگریز با شاخههای سبز، باریک و استوانهای (ژونسشکل) است که وظیفه فتوسنتز را بر عهده دارند. این شاخههای سبز و انعطافپذیر، حتی در فصل زمستان که گیاه بیبرگ است، جلوه بصری خود را حفظ میکنند. در اواخر بهار تا اوایل تابستان، گلهای زرد طلایی، بزرگ و بسیار معطر به صورت انبوه سرتاسر شاخهها را میپوشانند و منظرهای چشمگیر ایجاد میکنند. این گیاه متعلق به خانواده نخودها (Fabaceae) بوده و مانند بسیاری از اعضای این خانواده، توانایی تثبیت نیتروژن هوا را دارد و میتواند خاکهای فقیر را غنی کند.
این گونه به دلیل نیاز آبی بسیار کم، تحمل بالا به خشکی و شوری، و سازگاری با خاکهای کمعمق و سنگلاخی، یک گزینه ایدهآل برای فضای سبز پایدار (Xeriscaping) و احیای زمینهای تخریبشده است. رشد سریع و سیستم ریشهای عمیق آن، برای کنترل فرسایش خاک در شیبهای تند بسیار مؤثر است. در طراحی منظر، از آن میتوان به عنوان تکدرختچه زینتی، پرچین آزاد و یا در کاشتهای گروهی برای ایجاد تودهرنگی طلایی استفاده کرد. عطر شدید و شیرین گلهای آن جاذب پروانهها و زنبورهاست.
در ایران، این گیاه به طور طبیعی در برخی مناطق شمالی میروید، اما به دلیل سازگاری فوقالعادهاش، کاشت آن در اکثر نقاط کشور توصیه میشود. به ویژه برای استانهای مرکزی، جنوبی و شرقی با اقلیم گرم و خشک (مانند اصفهان، یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان) گزینهای ممتاز است. همچنین در مناطق کوهپایهای و نیمهخشک (مانند حاشیه زاگرس) عملکرد درخشانی دارد. برای جزیرههای میانی بزرگراهها، کمربندهای سبز شهری در اطراف کلانشهرها و زمینهای لمیزرع، انتخاب این گیاه به دلیل مقاومت در برابر کمآبی، گرما، باد و آلودگی هوای شهری، بسیار مقرون به صرفه و موفق خواهد بود. نکته مهم، هرس منظم پس از گلدهی برای جلوگیری از تولید بیرویه بذر و حفظ فرم بوته است.
| ردیف | مشخصه | توضیحات |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Spartium junceum L. |
| 2 | نام فارسی | پر طاووسی |
| 3 | نام انگلیسی | Spanish Broom, Weavers Broom |
| 4 | خانواده | Fabaceae (Leguminosae) |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه برگریز بزرگ |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۲ تا ۴ متر |
| 7 | قطر تاج | ۲ تا ۳ متر |
| 8 | فرم تاج | بوتهای عمودی، جارویی شکل |
| 9 | سرعت رشد | سریع |
| 10 | طول عمر | نسبتاً طولانی (بیش از ۲۰ سال) |
| 11 | رنگ ساقه و برگ | ساقه: سبز زمستانه؛ برگ: سبز کمرنگ، ریز و زودافت |
| 12 | نوع برگ | ساده، نیزهای کوچک؛ بیشتر فتوسنتز توسط ساقهها انجام میشود |
| 13 | ریزش برگ | زودگذر (خزان جزئی و نامحسوس) |
| 14 | زمان گلدهی | اردیبهشت تا مرداد (اوج خرداد-تیر) |
| 15 | رنگ گل | زرد طلایی روشن |
| 16 | عطر گل | بسیار قوی و شیرین |
| 17 | نوع گل | پروانهآسا، به صورت خوشههای انتهایی |
| 18 | ارزش زینتی | زیاد (بهویژه در زمان گلدهی و به دلیل فرم خاص ساقهها) |
| 19 | ارزش اقتصادی | متوسط (کنترل فرسایش، زنبورداری، گیاه پوششی و تثبیتکننده نیتروژن) |
| 20 | سیستم ریشه | عمیق و گسترده |
| 21 | مقاومت به سرما | خوب (تا حدود -۱۵ درجه سانتیگراد) |
| 22 | مقاومت به گرما | بسیار زیاد |
| 23 | تحمل خشکی | بسیار زیاد (پس از استقرار) |
| 24 | نیاز آبی | بسیار کم (گیاهی برای خشکمنظر) |
| 25 | نیاز نوری | آفتاب کامل (سایه را تحمل نمیکند) |
| 26 | نوع خاک | هر نوع خاک، حتی فقیر، شنی، سنگریزهای و کمعمق |
| 27 | زهکشی خاک | باید عالی باشد (به هیچ وجه خاک باتلاقی را تحمل نمیکند) |
| 28 | تحمل شوری | زیاد |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | زیاد |
| 30 | مقاومت به باد | بسیار زیاد |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت بسیار بالا؛ آفات و بیماری خاصی ندارد |
| 32 | نیاز هرس | متوسط (هرس سبک پس از گلدهی برای تحریک گلدهی سال بعد و جلوگیری از بذرافشانی) |
| 33 | فاصله کاشت پیشنهادی | ۱.۵ تا ۲.۵ متر |
| 34 | کاربرد در طراحی | تکنمای زینتی، پرچین، کاشت گروهی، تثبیت شیبها و خاکریزها، خشکمنظر |
| 35 | مناسب فضای شهری | بسیار مناسب (برای میادین، حاشیه بزرگراهها، پارکهای کمآب) |
| 36 | نکات اجرایی | هشدار: تمام بخشهای گیاه به ویژه دانهها سمی هستند. از کاشت در کنار زمینهای کشاورزی خودداری شود. برای جلوگیری از تهاجمی شدن، غلافهای بذر را قبل از ریزش جمعآوری کنید. |
| 37 | اقلیم پیشنهادی در ایران | اقلیمهای گرم و خشک: مرکز، شرق و جنوب شرق ایران (یزد، کرمان، سیستان). اقلیمهای نیمهخشک و معتدل: اغلب مناطق فلات مرکزی و کوهپایههای زاگرس. اقلیم مدیترانهای: سواحل شمالی. نکته: در مناطق سردسیر شدید (مانند آذربایجان با زمستانهای بسیار سرد) ممکن است آسیب ببیند. |
