بداغ همیشه سبز
بداغ همیشه سبز با نام علمی Viburnum davidii درختچه ای همیشهسبز، کوتاهقامت و بسیار جذاب از خانواده آدوکساسیان (پیراستهسانان سابق) است که بهخاطر برگهای چرمی با رگبرگهای برجسته و میوههای آبی متالیک خیرهکنندهاش شهرت دارد. این گیاه بومی غرب چین است و بهعنوان یک گونه زینتی محبوب در باغهای معاصر جهان شناخته میشود. فرم آن متراکم، گِرد و پُربِه است. برگهای کشیده و نوکتیز آن به رنگ سبز تیره و براق هستند که رگبرگهای سهشاخه عمیق روی آنها نمای مجسمهواری ایجاد میکند. گلدهی بهاری آن متواضعانه اما معطر است، اما نمایش اصلی در پاییز و زمستان با ظهور خوشههای فشرده از میوههای تخممرغی شکل و به رنگ آبی درخشان با جلوه فلزی رخ میدهد. برای تشکیل میوه، کاشت هر دو پایه نر و ماده در کنار هم ضروری است. این گیاه با سایهپسندی نسبی، رشد آهسته و نیاز کم، گزینهای عالی برای حاشیه کاری، کاشت زیر درختان، باغهای صخرهای و فضاهای شهری کوچک در مناطق معتدل ایران است.
| ردیف | مشخصه | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | نام علمی | Viburnum davidii Franch. |
| 2 | نام فارسی | بداغ همیشه سبز |
| 3 | نام انگلیسی | David Viburnum |
| 4 | خانواده | Adoxaceae (پیراستهسانان) |
| 5 | تیپ گیاهی | درختچه همیشهسبز پَرپُشت و کوتاه |
| 6 | ارتفاع نهایی | ۰.۷ تا ۱.۵ متر (به ندرت به ۲ متر میرسد) |
| 7 | قطر تاج | ۱ تا ۱.۸ متر (عرض بیش از ارتفاع) |
| 8 | فرم تاج | گِرد، تودهای، متراکم و فشرده |
| 9 | سرعت رشد | آهسته تا متوسط |
| 10 | طول عمر | طولانی (با مراقبت مناسب) |
| 11 | رنگ برگ | سبز تیره براق با رگبرگهای فرو رفته و برجسته. گاهی در زمستان حاشیه برگها مایل به ارغوانی میشود. |
| 12 | نوع برگ | ساده، نیزهای-کشیده، چرمی، با سه رگبرگ اصلی برجسته، لبه صاف، طول ۱۰-۱۵ سانتیمتر |
| 13 | ریزش برگ | همیشهسبز (تجدید برگ به تدریج) |
| 14 | زمان گلدهی | فروردین تا اردیبهشت (بهار) |
| 15 | رنگ گل | سفید خالص یا سفید مایل به صورتی کمرنگ |
| 16 | عطر گل | معطر ملایم و مطبوع |
| 17 | نوع گل | گلآذین کُردهای مسطح و کوچک (Cyme) به قطر ۵-۸ سانتیمتر |
| 18 | ارزش زینتی | بسیار زیاد. چهارفصل: برگهای دکوراتیو، گلهای بهاری، میوههای زمستانی خیرهکننده. |
| 19 | ارزش اقتصادی | متوسط (فقط گیاه زینتی و فضای سبز). فاقد ارزش دارویی یا خوراکی شناختهشده. |
| 20 | سیستم ریشه | فیبری و متراکم (غیرتهاجمی) |
| 21 | مقاومت به سرما | خوب. تا -۱۵ درجه سانتیگراد را تحمل میکند. در مناطق سردتر ممکن است برگسوزی جزئی داشته باشد. |
| 22 | مقاومت به گرما | متوسط. گرما و خشکی شدید تابستان را دوست ندارد. در گرمای زیاد ممکن است برگها بسوزند. |
| 23 | تحمل خشکی | کم تا متوسط. پس از استقرار تحمل نسبی دارد، اما برای شادابی به رطوبت متوسط خاک نیاز دارد. |
| 24 | نیاز آبی | متوسط. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد (نه خیس). به خشکی کشیدن طولانی آسیبزا است. |
| 25 | نیاز نوری | نیمهسایه تا آفتاب کامل (در مناطق خنک). در مناطق گرم ایران، سایهآفتاب یا نیمهسایه (به ویژه سایه بعدازظهر) ایدهآل است. |
| 26 | نوع خاک | خاک غنی، حاصلخیز، با هوموس و زهکشی عالی. خاکهای لومی اصلاحشده ایدهآل هستند. |
| 27 | زهکشی خاک | باید عالی باشد. به پوسیدگی ریشه در شرایط ماندابی بسیار حساس است. |
| 28 | تحمل شوری | کم. مناسب مناطق شور نیست. |
| 29 | تحمل آلودگی هوا | متوسط. |
| 30 | مقاومت به باد | متوسط (به دلیل برگهای چرمی). بادهای گرم و خشک را تحمل نمیکند. |
| 31 | آفات و بیماریها | مقاومت نسبتاً خوب. گاهی ممکن است مورد حمله شته یا کنه تارعنکبوتی قرار گیرد، بهویژه در شرایط گرم و خشک. بیماری خاص شایعی ندارد. |
| 32 | نیاز هرس | بسیار کم. تنها برای حفظ فرم و حذش شاخههای آسیبدیده. بهترین زمان هرس، بلافاصله پس از گلدهی است تا جوانههای سال بعد از بین نرود. |
| 33 | تغذیه (کوددهی) | نیاز متوسط. استفاده از کود کامل با انتشار آهسته در بهار یا کمپوست پوسیده در پای گیاه کافی است. |
| 34 | روش تکثیر | قلمه نیمهچوبی در اواخر تابستان. کاشت بذر (نیاز به دوره سرمادهی دارد و کند است). |
| 35 | فاصله کاشت | به عنوان پوشش یا حاشیه: ۰.۸ تا ۱.۲ متر. به عنوان تکبوته زینتی: ۱.۵ متر. |
| 36 | کاربرد در طراحی | حاشیهکاری و پرچینهای کوتاه (غیررسمی)، کاشت گروهی به عنوان پوشش زمین، گیاه پایه برای ساختمان، باغهای صخرهای سایهدار، گلدانهای بزرگ برای بالکن و تراس، طراحی مدرن و مینیمال. |
| 37 | مناسب فضای شهری | مناسب برای فضاهای نیمهسایه شهری مانند حیاطهای کوچک، پارکهای محلهای و میادین سایهدار. به دلیل اندازه کوچک و غیرتهاجمی بودن ریشه، برای فضاهای محدود عالی است. |
| 38 | نکات اجرایی ویژه | دوپایه (Dioecious): برای تشکیل میوههای آبی زیبا، کاشت حداقل یک پایه نر در مجاورت چند پایه ماده الزامی است. مالچ پاشی پای گیاه برای حفظ رطوبت و خنکی خاک در تابستانهای گرم بسیار توصیه میشود. |
| 39 | همنشینهای مناسب | گیاهان سایه-آفتاب مانند: هوستا، خرزه هندی، حسن یوسف، شمشاد ژاپنی، رودودندرون. |
| 40 | ارزش اکولوژیک | جاذب حشرات مفید (زنبورها) در بهار. میوهها غذای پرندگان در زمستان نیستند (معمولاً پرندگان به آنها علاقهای نشان نمیدهند). |
| 41 | هشدار/محدودیت | عدم تحمل خشکی شدید و گرمای طاقتفرسا. رشد آهسته. نیاز به خاک با زهکشی عالی. عدم تشکیل میوه بدون وجود پایه نر. |
| 42 | ویژگی برجسته | میوههای آبی-نقرهای درخشان که ماهها روی گیاه باقی میمانند و به آن جلوهای منحصربهفرد میبخشند. |
| 43 | اقلیم ایدهآل جهانی | آب و هوای اقیانوسی، معتدل و مرطوب (مشابه زادگاهش). |
| 44 | چالش در ایران | تطبیق با تابستانهای گرم و خشک داخلی ایران. نیاز به محل کاشت با سایه بعدازظهر و آبیاری منظم. |
| 45 | اقلیم پیشنهادی در ایران | بهترین اقلیم: مناطق مرطوب و معتدل شمالی (گیلان، مازندران، گلستان). مناطق مناسب: مناطق معتدل کوهستانی و کوهپایهای (البرز، زاگرس) مانند اطراف تهران، کرج، شیراز، ارومیه با آبیاری و سایهدهی مناسب. مناطق با چالش: شهرهای گرم و خشک مرکزی و جنوبی (اصفهان، یزد، کرمان) که نیاز به مراقبت بسیار زیاد و ایجاد ریزاقلیم دارند. مناطق نامناسب: مناطق بیابانی بسیار گرم. |



