بداغ همیشه سبز

بداغ همیشه سبز با نام علمی Viburnum davidii درختچه ای همیشه‌سبز، کوتاه‌قامت و بسیار جذاب از خانواده آدوکساسیان (پیراسته‌سانان سابق) است که به‌خاطر برگ‌های چرمی با رگبرگ‌های برجسته و میوه‌های آبی متالیک خیره‌کننده‌اش شهرت دارد. این گیاه بومی غرب چین است و به‌عنوان یک گونه زینتی محبوب در باغ‌های معاصر جهان شناخته می‌شود. فرم آن متراکم، گِرد و پُربِه است. برگ‌های کشیده و نوک‌تیز آن به رنگ سبز تیره و براق هستند که رگبرگ‌های سه‌شاخه عمیق روی آنها نمای مجسمه‌واری ایجاد می‌کند. گل‌دهی بهاری آن متواضعانه اما معطر است، اما نمایش اصلی در پاییز و زمستان با ظهور خوشه‌های فشرده از میوه‌های تخم‌مرغی شکل و به رنگ آبی درخشان با جلوه فلزی رخ می‌دهد. برای تشکیل میوه، کاشت هر دو پایه نر و ماده در کنار هم ضروری است. این گیاه با سایه‌پسندی نسبی، رشد آهسته و نیاز کم، گزینه‌ای عالی برای حاشیه کاری، کاشت زیر درختان، باغ‌های صخره‌ای و فضاهای شهری کوچک در مناطق معتدل ایران است.

ردیف مشخصه توضیح
1 نام علمی Viburnum davidii Franch.
2 نام فارسی  بداغ همیشه سبز
3 نام انگلیسی David Viburnum
4 خانواده Adoxaceae (پیراسته‌سانان)
5 تیپ گیاهی درختچه همیشه‌سبز پَرپُشت و کوتاه
6 ارتفاع نهایی ۰.۷ تا ۱.۵ متر (به ندرت به ۲ متر می‌رسد)
7 قطر تاج ۱ تا ۱.۸ متر (عرض بیش از ارتفاع)
8 فرم تاج گِرد، تودهای، متراکم و فشرده
9 سرعت رشد آهسته تا متوسط
10 طول عمر طولانی (با مراقبت مناسب)
11 رنگ برگ سبز تیره براق با رگبرگ‌های فرو رفته و برجسته. گاهی در زمستان حاشیه برگ‌ها مایل به ارغوانی می‌شود.
12 نوع برگ ساده، نیزه‌ای-کشیده، چرمی، با سه رگبرگ اصلی برجسته، لبه صاف، طول ۱۰-۱۵ سانتی‌متر
13 ریزش برگ همیشه‌سبز (تجدید برگ به تدریج)
14 زمان گل‌دهی فروردین تا اردیبهشت (بهار)
15 رنگ گل سفید خالص یا سفید مایل به صورتی کمرنگ
16 عطر گل معطر ملایم و مطبوع
17 نوع گل گل‌آذین کُرده‌ای مسطح و کوچک (Cyme) به قطر ۵-۸ سانتی‌متر
18 ارزش زینتی بسیار زیاد. چهارفصل: برگ‌های دکوراتیو، گل‌های بهاری، میوه‌های زمستانی خیره‌کننده.
19 ارزش اقتصادی متوسط (فقط گیاه زینتی و فضای سبز). فاقد ارزش دارویی یا خوراکی شناخته‌شده.
20 سیستم ریشه فیبری و متراکم (غیرتهاجمی)
21 مقاومت به سرما خوب. تا -۱۵ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. در مناطق سردتر ممکن است برگ‌سوزی جزئی داشته باشد.
22 مقاومت به گرما متوسط. گرما و خشکی شدید تابستان را دوست ندارد. در گرمای زیاد ممکن است برگ‌ها بسوزند.
23 تحمل خشکی کم تا متوسط. پس از استقرار تحمل نسبی دارد، اما برای شادابی به رطوبت متوسط خاک نیاز دارد.
24 نیاز آبی متوسط. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد (نه خیس). به خشکی کشیدن طولانی آسیب‌زا است.
25 نیاز نوری نیمه‌سایه تا آفتاب کامل (در مناطق خنک). در مناطق گرم ایران، سایه‌آفتاب یا نیمه‌سایه (به ویژه سایه بعدازظهر) ایده‌آل است.
26 نوع خاک خاک غنی، حاصلخیز، با هوموس و زهکشی عالی. خاک‌های لومی اصلاح‌شده ایده‌آل هستند.
27 زهکشی خاک باید عالی باشد. به پوسیدگی ریشه در شرایط ماندابی بسیار حساس است.
28 تحمل شوری کم. مناسب مناطق شور نیست.
29 تحمل آلودگی هوا متوسط.
30 مقاومت به باد متوسط (به دلیل برگ‌های چرمی). بادهای گرم و خشک را تحمل نمی‌کند.
31 آفات و بیماری‌ها مقاومت نسبتاً خوب. گاهی ممکن است مورد حمله شته یا کنه تارعنکبوتی قرار گیرد، به‌ویژه در شرایط گرم و خشک. بیماری خاص شایعی ندارد.
32 نیاز هرس بسیار کم. تنها برای حفظ فرم و حذش شاخه‌های آسیب‌دیده. بهترین زمان هرس، بلافاصله پس از گل‌دهی است تا جوانه‌های سال بعد از بین نرود.
33 تغذیه (کوددهی) نیاز متوسط. استفاده از کود کامل با انتشار آهسته در بهار یا کمپوست پوسیده در پای گیاه کافی است.
34 روش تکثیر قلمه نیمه‌چوبی در اواخر تابستان. کاشت بذر (نیاز به دوره سرمادهی دارد و کند است).
35 فاصله کاشت به عنوان پوشش یا حاشیه: ۰.۸ تا ۱.۲ متر. به عنوان تک‌بوته زینتی: ۱.۵ متر.
36 کاربرد در طراحی حاشیه‌کاری و پرچین‌های کوتاه (غیررسمی)، کاشت گروهی به عنوان پوشش زمین، گیاه پایه برای ساختمان، باغ‌های صخره‌ای سایه‌دار، گلدان‌های بزرگ برای بالکن و تراس، طراحی مدرن و مینیمال.
37 مناسب فضای شهری مناسب برای فضاهای نیمه‌سایه شهری مانند حیاط‌های کوچک، پارک‌های محله‌ای و میادین سایه‌دار. به دلیل اندازه کوچک و غیرتهاجمی بودن ریشه، برای فضاهای محدود عالی است.
38 نکات اجرایی ویژه دوپایه (Dioecious): برای تشکیل میوه‌های آبی زیبا، کاشت حداقل یک پایه نر در مجاورت چند پایه ماده الزامی است. مالچ پاشی پای گیاه برای حفظ رطوبت و خنکی خاک در تابستان‌های گرم بسیار توصیه می‌شود.
39 همنشین‌های مناسب گیاهان سایه-آفتاب مانند: هوستا، خرزه هندی، حسن یوسف، شمشاد ژاپنی، رودودندرون.
40 ارزش اکولوژیک جاذب حشرات مفید (زنبورها) در بهار. میوه‌ها غذای پرندگان در زمستان نیستند (معمولاً پرندگان به آنها علاقه‌ای نشان نمی‌دهند).
41 هشدار/محدودیت عدم تحمل خشکی شدید و گرمای طاقت‌فرسا. رشد آهسته. نیاز به خاک با زهکشی عالی. عدم تشکیل میوه بدون وجود پایه نر.
42 ویژگی برجسته میوه‌های آبی-نقرهای درخشان که ماه‌ها روی گیاه باقی می‌مانند و به آن جلوه‌ای منحصربه‌فرد می‌بخشند.
43 اقلیم ایده‌آل جهانی آب و هوای اقیانوسی، معتدل و مرطوب (مشابه زادگاهش).
44 چالش در ایران تطبیق با تابستان‌های گرم و خشک داخلی ایران. نیاز به محل کاشت با سایه بعدازظهر و آبیاری منظم.
45 اقلیم پیشنهادی در ایران به‌ترین اقلیم: مناطق مرطوب و معتدل شمالی (گیلان، مازندران، گلستان). مناطق مناسب: مناطق معتدل کوهستانی و کوهپایه‌ای (البرز، زاگرس) مانند اطراف تهران، کرج، شیراز، ارومیه با آبیاری و سایه‌دهی مناسب. مناطق با چالش: شهرهای گرم و خشک مرکزی و جنوبی (اصفهان، یزد، کرمان) که نیاز به مراقبت بسیار زیاد و ایجاد ریزاقلیم دارند. مناطق نامناسب: مناطق بیابانی بسیار گرم.
بداغ همیشه سبز