با استفاده از روشها و سازههای عمودی، بیشترین بهره را از فضای خود ببرید.
با کوچکتر شدن ابعاد قطعات زمین و افزایش زندگی در آپارتمانها و مجتمعهای مسکونی، هر سانتیمتر از فضا ارزشمند شده است. باغبانی عمودی روشی مؤثر برای بیشینهسازی فضاهای کوچک یا بهرهگیری از بخشهای کماستفاده مانند دیوار، حصار یا سایر سازههای باغبانی است.
برای استفاده از فضای عمودی در فضای باز، میتوان گیاهان را روی داربست، آلاچیق یا سازههای مشابه هدایت کرد یا اجازه داد از سبدهای آویز و جعبههای کاشت بهصورت آویزان رشد کنند. همچنین نصب گلدانها، ظروف کاشت یا کیسههای پاکتی روی دیوار یا حصار، راهکار دیگری برای استفاده بهتر از فضای موجود است. در ادامه، به برخی ملاحظات پایهای باغبانی عمودی بههمراه ایدههایی الهامبخش اشاره میشود.
انواع باغهای عمودی یا سازههای نگهدارنده
باغ عمودی میتواند برای ایجاد حریم خصوصی، تعریف مرزها، پوشاندن مناظر نامطلوب یا پنهانسازی دیوار و حصارهای نازیبا استفاده شود. در ادامه، برخی از رایجترین انواع باغهای عمودی یا سازههای پشتیبان معرفی شدهاند:


آلاچیق، داربست یا پرگولا:
از یک یا ترکیبی از این سازهها برای هدایت و تربیت گیاهان رونده چندساله مانند رزهای بالارونده، ویستریا، کلماتیس یا پیچ امینالدوله استفاده کنید. برای ایجاد پوشش سریع، میتوان از پیچهای یکساله با رشد سریع بهره برد.
سبدهای آویز، جعبههای کاشت و گلدانها:
گیاهان را میتوان در گلدانها یا سبدهای آویز روی ایوان، پاسیو، تراس یا قلابهای چوپانی پرورش داد. جعبههای کاشت را روی نمای خانه، انباری باغ یا حصار نصب کنید. گلدانها میتوانند به حصار متصل شوند، روی قفسهها قرار گیرند یا با آویزهای مخصوص گیاه معلق شوند.
حصار:
با نصب قفسهها، کیسههای کاشت یا سایر ظروف روی حصار، میتوان گیاهان چندساله کوچک، یکسالهها، گیاهان دارویی، توتفرنگی و دیگر خوراکیها را پرورش داد.
دیوار:
تقریباً هر نوع دیواری برای هدایت گیاهان رونده قابل استفاده است. برخی گیاهان مانند پیچک با ریشههای هوایی خود به دیوار میچسبند. درختان و درختچهها را میتوان به روش اسپالیه (فرمدهی تخت) تربیت کرد، در حالیکه سایر گیاهان به داربست نیاز دارند.


دیوارهای زنده (Living Walls):
این نوع باغهای عمودی که بیشتر در فضاهای عمومی یا اداری استفاده میشوند، در محوطههای مسکونی نیز قابل اجرا هستند. این سازهها از بسترهای کشت خاکی، زیرلایهای یا هیدروپونیک بهره میبرند و معمولاً دارای سیستم آبیاری یکپارچه هستند. گیاهان رونده یا آویز بهگونهای هدایت میشوند که سطح دیوار را پوشانده و نمایی سرسبز و متراکم ایجاد کنند.
ملاحظات طراحی باغ عمودی
ایمنی و استحکام سازه:
اطمینان حاصل کنید که دیوارها، حصارها، گلدانهای عمودی یا سایر سازهها توان تحمل وزن گیاهان و ظروف کاشت را دارند. ظروف کاشت باید بهطور ایمن و محکم نصب شوند تا خطر جدا شدن یا سقوط آنها وجود نداشته باشد.
تأمین تکیهگاه مناسب:
گیاهان رونده چندساله بزرگ مانند ویستریا و پیچ اناری به آلاچیق یا پرگولای مقاوم نیاز دارند تا وزن و رشد قوی آنها را تحمل کند. گیاهان رونده کوچکتر مانند بیشتر گونههای کلماتیس یا گیاهان یکساله را میتوان روی داربستهای سبکتر پرورش داد.
خاک:
برای گیاهانی که در زمین کاشته میشوند، مانند رزهای بالارونده یا ویستریا، شرایط خاکی مناسب فراهم کنید. در کشت گلدانی، از خاکهای باکیفیت و عمومی مخصوص گلدان استفاده شود. برخی سیستمهای دیوار سبز بهصورت هیدروپونیک هستند و از خاک استفاده نمیکنند.
آبیاری:
گیاهان کاشتهشده در زمین بر اساس نیازهای اختصاصی خود آبیاری میشوند. در مورد گلدانها، وجود سوراخهای زهکشی کافی برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است. گیاهان گلدانی سریعتر خشک میشوند و به آبیاری یا غبارپاشی منظمتری نیاز دارند.

کوددهی:
در ظروف کاشت و کیسههای عمودی، بهدلیل آبیاری مکرر، مواد غذایی سریعتر شسته میشوند. در زمان کاشت از کودهای کندرها استفاده کرده و در طول فصل رشد، کود محلول در آب را بهصورت تکمیلی به کار ببرید.
نیاز کودی بسته به نوع گیاه متفاوت است. سدومها، ساکولنتها و گرامینههای زینتی به کود کمتری نیاز دارند، در حالیکه اغلب گیاهان یکساله فصل گرم و خوراکیها به کود بیشتری احتیاج دارند. گیاهان کاشتهشده در زمین نیز باید بر اساس نیاز اختصاصی خود تغذیه شوند.
هرس و نگهداری:
گیاهان رونده چندساله مانند ویستریا و پیچ اناری به هرس منظم و اصولی نیاز دارند. پیش از انتخاب این گیاهان، مطمئن شوید که زمان و دانش کافی برای نگهداری صحیح آنها را دارید.
سؤالات متداول
چه گیاهانی در باغهای عمودی بهخوبی رشد میکنند؟
تقریباً هر گیاه رونده یا آویز، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب رشد و تکیهگاه کافی، قابلیت کشت عمودی را دارد. از جمله گیاهان مناسب میتوان به پیچهای چندساله و یکساله، گیاهان چندساله کوچک، سدومها و ساکولنتها، گرامینههای زینتی، سرخسها، گلهای یکساله، گیاهان خوراکی و گیاهان آپارتمانی اشاره کرد.
مزایای باغبانی عمودی چیست؟
کشت عمودی باعث استفاده حداکثری از فضاهای کوچک میشود، امکان ایجاد حریم خصوصی سبز و متراکم را فراهم میکند و میتواند به خنکتر شدن فضا، بهویژه زیر پرگولا یا آلاچیق، کمک کند. همچنین برخی گیاهان در صورت هدایت عمودی، عملکرد رشد بهتری از خود نشان میدهند.
آیا میتوان سبزیجات را در باغ عمودی پرورش داد؟
بله، بسیاری از سبزیجات مانند گوجهفرنگیهای رونده، خیار و انواع کدو در باغهای عمودی یا سبدهای آویز بهخوبی رشد میکنند. همچنین میتوان یک باغچه عمودی گیاهان دارویی ایجاد کرد یا توتفرنگی و کاهو را در گلدانها و دیوارکاشتها پرورش داد.